دیلی میل
دولتهای آمریکا و روسیه اعلام کرده اند که به بهبودی روابط دو کشور تمایل دارند. درچند ماه اخیرا نیز تحولات و فعالیتهای دیپلماتیک میان واشنگتن- مسکو در مقایسه با گذشته به اوج خود رسیده است. اما این سوال درمحافل سیاسی و رسانه ای مطرح است که آیا ابراز تمایل مقامات امریکا و روسیه منجربه بهبودی روابط دو کشور خواهد شد و یا آیا اختلافات میان این دو ابرقدرت جهان پا برجا می ماند و یا باید شاهد تنش جدی میان امریکا و روسیه در آینده بود؟
هیلاری کلینتون وزیرخارجه امریکا، اخیرا درسفری به روسیه خواهان فشار دادن "دکمه از سرگیری( (Reset Button " برای بهبودی روابط دو کشور شد اما دربحبوبه زمان سفر باراک اوباما رئیس جمهورامریکا به روسیه، مسکو بزرگترین مانور نظامی خود را درمنطقه قفقاز از زمان پایان جنگ سرد برگزار کرد.
مقامات دو کشور در مورد ازسرگیری روابط مناسب و بهبودی سخن میگویند اما رفتارشان تعابیر دیگری دارد. اگرچه مقامات امریکا و روسیه بر بهبودی روابط دو کشور تاکید کرده اند و دراجلاس اخیر اوباما و دیمیتری مدودف رئیس جمهور روسیه، دو کشور تفاهم نامه هایی را امضا کردند اما در واقع موانعی پیش روی دو کشور است که حل و فصل آنها سخت به نظر میرسد و باید به این موضوع توجه کرد که اگر این موانع از سر راه برداشته نشوند، نمی توان شاهد بهبودی روابط امریکا – روسیه بود.
ایران : دشمن آمریکا، دوست روسیه
یکی از موانع مهم در بهبودی روابط امریکا – روسیه، موضوع هسته ای ایران است. امریکا از ایران به عنوان دشمن خود یاد می کند و معتقد است که کمک روسیه می تواند به جلوگیری ایران از دست یابی به تسهیلات هسته ای کمک کند اما روسها، ایران را یک شریک استراتژیک برای خود می دانند و نمی خواهند از روابط گرم خود با ایران صرف نظر کنند. ایوگنه رومر، محقق برجسته موسسه مطالعات استراتژیک دانشگاه دفاع ملی امریکا درباره این موضوع میگوید: روابط با ایران برای روسها بسیار مهم و ویژه به حساب میآید.
تاکنون روابط میان روسیه و ایران با مشکل خاصی روبرو نبوده است و این دو کشور شرکای استراتژیکی بسیار مهمی برای یکدیگر به حساب آمدهاند .
بر عکس امریکا، روسیه برنامه هستهای ایران را خطر به حساب نمی آورد، درنتیجه متقاعد کردن روسیه برای پیوستن به مخالفان برنامه هسته ای ایران بسیارسخت است. با روند فعلی و با توجه به روابط دیرینه میان ایران و روسیه، متقاعد کردن مسکو برای مخالفت با برنامه هسته ای ایران اندکی بعید به نظر میرسد مگر اینکه امریکا و هم پیمانانش امتیازها و مشوقهای قابل توجهی به کرملین ارائه کنند.
چالش اوکراین و گرجستان
انقلاب گل سرخ در سال 2003 در گرجستان، انقلاب نارنجی دراوکراین و جنگ سال 2008 میان گرجستان و روسیه موضوعاتی هستند که به شدت روابط واشنگتن – مسکو را خدشه دار کرده اند. به نظر میآید که بعید است روسیه و امریکا به توافقی درمورد موضوع اوکراین و گرجستان برسند. قراراست جو بایدن معاون اوباما نیز اواخر ماه جاری به اوکراین و گرجستان سفر کند.
کویت بلکر کارشناس امور روسیه در دانشگاه استنفورد و مشاور سابق بیل کلینتون رئیس جمهوراسبق آمریکا در این رابطه میگوید: سفر بایدن به این دو کشور نشان میدهد که واشنگتن منافعی درمنطقه دارد. موضوع مهم این است که روسیه با پیوستن گرجستان و اوکراین به سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ( ناتو) مخالف است و این درحالی است که آمریکا از این طرح حمایت قاطعانه کرده و این حمایت خشم کرملین را برانگیخته است. روسیه این دو کشورسابق اتحاد جماهیر شوروی را جزو قلمرو خود می داند و معتقد است که اگر اوکراین و گرجستان به ناتو بپیوندند و با توجه به اینکه مقامات ارشد این دو کشور حامی امریکا هستند و کاخ سفید نیز از آنها حمایت میکند، تقابل جدی این دو کشور با روسیه بسیار محتمل خواهد بود. همچنین نزدیکی این دو کشور به روسیه خطرجدی برای امنیت ملی این کشورمحسوب می شود.
سپر دفاع موشکی پنتاگون دراروپا
مسکو معتقد است که طرح سپردفاع موشکی پنتاگون که قرار است درشرق اروپا استقرار یابد، خطری جدی برای امنیت روسیه به حساب می آید اما واشنگتن این موضوع را رد کرده است.
مقامات ارشد روسیه چندین پیشنهاد در مورد تغییر مکان این سامانه دفاع موشکی مطرح کرده اند اما تاکنون توافقی دراین رابطه حاصل نشده است.
به نظر می رسد که دولت اوباما قصد بازنگری دراین طرح را دارد اما مقامات پنتاگون بر استقرار این طرح دفاع موشکی درلهستان و جمهوری چک تاکید کردهاند. روسیه اعلام کرده که در صورتی توافق اخیرش با امریکا درمورد کاهش تسهیلات هستهای دو کشور را اجرا میکند که واشنگتن از طرحش برای استقرار این سامانه موشکی دراروپا صرف نظر کند اما دولت اوباما اعلام کرده که این دو موضوع ارتباطی به یکدیگر ندارند.
فقدان اعتماد دو جانبه
یکی دیگرازموانع برسربهبودی روابط دو کشور، فقدان اعتماد دوجانبه است. حتی دراین مقطع زمانی که سطح روابط دو کشور تقریبا بهبود یافته، کارشناسان معتقدند که درپشت پرده مقامات ارشد دو کشورهیچ اعتمادی به یکدیگرندارند. در نظرسنجی اخیر انجام شده در روسیه مشخص شد که فقط 15 درصد ازمردم این کشوربه ایفای نقش مثبت امریکا در امور جهان معتقدند و فقط 12 درصد معتقدند که امریکا دوست روسیه است. تقریبا سه چهارم از مردم روسیه معتقدند که امریکا درحال سوءاستفاده از قدرتش برای همراه کردن کرملین با سیاستهای کاخ سفید است.