حسین عبداللهىفر
«آمریکا حاضراست درهر جا با ایران مذاکره کند» این تیتری بود که روزنامه رسالت در نخستین روز هفته گذشته به نقل ازمعاون وزیر خارجه آمریکا درج کرد و یک روز بعد درسرمقاله خود با عنوان «گروه استراتژیک» به شروط این مذاکره از جانب جمهوری اسلامی اشاره کرد و نوشت:
«اما امروز آمریکا به این نتیجه رسیده که تنها راه باقی مانده که احتمالاً درست نیز هست مذاکره، گفتگوی مستقیم و به رسمیت شناختن جایگاه منطقه ای و فرا منطقه ای جمهوری اسلامی است ولی دراین بین تکلیف 28 سال اشتباه، اجحاف، قلدری وخون هزاران جوانی که به ناحق به زمین ریخت چه می شود؟»
این روزنامه در خصوص انگیزه آمریکا از قول یک کارشناس صهیونیست می نویسد: «از زمان تهاجم آمریکا به عراق، محموداحمدی نژادرئیس جمهوری ایران رفتار یک هژمون منطقه ای را به خود گرفته است و به صورتی حرف می زند وعمل می کند که گویی رهبر جدید جهان سوم می باشد.»
با این نگاه روزنامه رسالت که آمریکا راهی جز پذیرش ایران جدید را ندارد یک روز بعد (دوشنبه 24/2) این موضوع را به تیتر اول خودکشاند و از قول سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان نوشت:«ایران وآمریکا درباره عراق مذاکره می کنند.»
همزمان با رسالت این خبر تیتر اول غالب روزنامه ها گردید و مواضع مختلفی در قبال آن اتخاذ گردید. برخی کاملاً خوشبینانه وبعضی دیگر تردیدهای خود نسبت به نتایج این مذاکره را منعکس کردند.
روزنامه جوان که «موافقت ایران با درخواست رسمی آمریکا برای مذاکره» را تیتر نخست خود ساخته بود در سرمقاله اش به ابهامات پیرامون نتیجه مذاکره ایران و آمریکا اشاره کرد و نوشت: «در روابط بین الملل استفاده دفع تهدیدها وتبدیل آن به فرصت ها یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. درخصوص موضوع مذاکره یک خط امتدادی بین صفر تا 100 وجود دارد و باید دید در مذاکره چه سطحی حضور پیدا می کنند. آیا با مذاکره حتی درسطح نازل به پیشرفت وموفقیتی به رغم لجاجت و خیانت دولت ایالات متحده خواهیم رسید؟»
این روزنامه یک روز بعد نیز تاکید کرده که دراین مذاکرات نباید تنها منافع آمریکا مورد توجه قرار گیرد و به منافعی که طرف ایرانی باید دنبال نماید اشاره کرد.
روزنامه همشهری در پاسخ به ابهامات فوق طی یادداشتی به قلم دکترحشمت الله فلاحت پیشه تحت عنوان «مذاکره با مکانیسم ژنو» منافع ایران را امنیت عراق و کمک به خروج نظامیان آمریکایی از این کشور یاد کرد و در پایان نوشت:
«ناگفته نماند که این مذاکره می تواند باب مذاکره آتی را برای دو کشور بگشاید اما با پیش شرطهایی ایران قائل است که آزادی دیپلمات های ایرانی و تعدیل و تأخیر در بحران هسته ای که توسط آمریکا برای ایران شکل گرفته از جمله آنهاست.»
روزنامه ایران ارگان دولت بدون اختصاص تیتر اول خود موضع رسمی تری اتخاذ کرد و با اشاره به پویایی سیاست خارجی کشورمان نوشت:«اکنون نیز بالاخره بعد ازمدت ها زمینه چینی، آمریکایی ها مجبور شدند تا ایران را به عنوان یک بازیگر موثر به رسمیت بشناسند و درباره مسائل عراق با ایران وارد مذاکره شوند.»
تهران امروز که «گفتگو کلید می خورد» را تیتر اول کرد. از این مذاکرات نوعی بازی یاد کرده و در سر مقاله ای با همین عنوان می نویسد: «گفت و گوی ایران با آمریکا اگر فقط در مورد عراق باشد، نتیجه از دو حال خارج نیست؛ یا بعد از آن اوضاع عراق بهبود می یابد و یا اینکه بدتر می شود. به راحتی می شود حدس زد که اگر اوضاع عراق بهتر شود، آمریکا نا امنی گذشته عراق را به حساب ایران می نویسد و اگر بدتر شود بلافاصله آن رامحصول به نتیجه نرسیدن با ایران در مذاکرات معرفی می کند. یعنی آمریکا درهر صورت به هدف خود خواهد رسید.»
علاوه بر موضع پذیرش مشروط مذاکرات، برخی دیگر از روزنامه ها بشکل جدی تری به مخالفت با آن پرداختند.
روزنامه جمهوری اسلامی جمله «مذاکره با آمریکا ناشی گری سیاسی است» را تیتر گفتگوی خود با سه تن از نمایندگان مجلس قرار داده و اظهارات طلایی نیک حجت الاسلام سبحانی نیا و حسین مظفر را در مخالفت با مذاکره با آمریکا درج کرده است. کیهان شدیدترین موضع مخالف را اتخاذ کرده و به نقل مدیر مسئول این روزنامه می نویسد:«مذاکره با آمریکا دست دادن با شیطان و رقصیدن با گرگ هاست»
کیهان همچنین سرمقاله خود را به این موضوع اختصاص داد و تحت عنوان «لطفا سیبل نشوید!» به تشریح دلایل مخالفت خود پرداخت ونوشت :«آمریکا در همان قدم اول کوشید ایران را در جایگاه حامی تروریست ها در عراق بنشاند وچنین القا کند که مذاکره درجهت واداشتن ایران به دست کشیدن از حمایت تروریسم صورت می گیرد و این در حالی بود که آمریکا به تصریح اغلب صاحب نظران در دنیا می کوشد با استفاده ازنفوذ بی رقیب ایران در عراق، خود را از مهلکه نجات دهد.»
روزنامه های مدعی اصلاح طلبی هم موضع واحدی اتخاذ نکردند. مردم سالاری با تیتر«گفتگوی قریب الوقوع در بغداد» به استقبال مذاکرات رفت و اعتماد با اشتیاق بیشتری در تیتر اول خود نوشت:«تهران و واشنگتن برای گفت وگوی علنی و رسمی موافقت کردند، ایران و آمریکا پشت میز مذاکره» اعتماد ملی که «مذاکره ایران و آمریکا در بغداد» را تیتر اول کرده بود این «اقدام را درست هر چند دیر» در سرمقاله اش تحت همین عنوان ارزیابی کرد. این روزنامه در عین حال نوشت:«در بعد دیگر معلوم است که تا روشن نشدن زاویه مناسبات ایران وآمریکا نمی توان امیدی به حل مسالمت آمیز فرجام پرونده هسته ای ایران داشت. مهم ترین کلید این قفل هسته ای درجیب آمریکایی ها قرار دارد.»
همبستگی هم در سرمقاله ای به قلم عطاءالله مهاجرانی افسوس خود از عدم انجام مذاکرات درگذشته را نشان داده و کشورهایی مثل اسرائیل را مخالف مذاکرات ایران وآمریکا معرفی می کند.
هم میهن هم که به تازگی از سوی کارگزاران سازندگی به عرصه مطبوعاتی پیوسته است «مذاکره ایران و آمریکا در بغداد» را به گونه ای بیش از حد متعارف روزنامه های رایج کشور برجسته کرده و در یادداشت روز خود با عنوان«راه نرفته» نوشت: «ایران وآمریکا سرانجام بر سر یک موضوع به توافق رسیدند؛ مذاکره.»
این روزنامه در عین حال یادداشت خود را با این جمله به پایان برد که « تجربه ناموفق افغانستان و کمک بی دریغ ایران به آمریکا برای سرنگونی طالبان این درس را باید، به دیپلماسی جمهوری اسلامی بدهد که اگر امتیازی می خواهد باید قبل از حل موضوع عراق آن را بگیرد و تعلیق به محال نکند.»
علاوه بر شرطی که این روزنامه دوم خردادی گذاشته آفتاب یزد در رویه ای برخلاف هم قطارانش به مخالفت با مذاکره پرداخته است. این روزنامه در حالی «مذاکره ایران وآمریکا در بغداد را تیتر اول خود قرار داده که در سر مقاله خود تحت عنوان «باز هم احساس غرور نکردم» از قول وزیر خارجه آمریکا نوشت: به رغم سعی واشنگتن جهت حل دیپلماتیک پرونده هسته ای ایران، گزینه نظامی همچنان وجود دارد.»