بزرگ‌ترین جهاد

به مناسبت سالروز شهادت دومین شهید محراب، «آیت‌الله سیداسدالله مدنی»، می‌توان از زاویه‌ای دیگر به مفهوم «شهادت» نگاه کرد، وقتی عالمی در محراب نماز به شهادت می‌رسد، معنای این حادثه تنها از دست رفتن یک عالم دینی نیست! دشمن با انتخاب محراب و شهادت عالمی که جایگاه هدایت مردم را بر عهده داشته، در حقیقت با یک «منبر هدایت» مقابله کرده است. محراب نماز جایی است که انسان را به خدا نزدیک می‌کند و نماز جمعه و منبر، اگر به حقیقت خود عمل کنند، می‌توانند دل‌های مردم را به عدالت، گذشت، برادری، محبت و مسئولیت اجتماعی دعوت کنند. دشمن فهمیده است که اگر افکار اسلامی و سخنان اخلاقی و انسانی از منبر‌ها و محراب‌ها به دل مردم برسد، بسیاری از زمینه‌های دشمنی از میان خواهد رفت؛ زیرا انسانی که خدا را بشناسد، کرامت انسان را می‌فهمد و ظلم را نمی‌پذیرد، اما در برابر ظلم نیز اجازه نمی‌دهد خشم و کینه، او را از انسانیت خارج کند.

شهدای محراب، قربانی خشونتی بودند که در برابر پیام محبت و هدایت ایستاد. حق بودن آنها زمانی آشکار شد که جان‌شان در ازای کلمه اخلاق، نماز، ایمان و دعوت به خدا قرار گرفت. شهید با خون خود نشان می‌دهد که می‌توان در برابر دشمن ایستاد، بدون آنکه دشمنی را در دل خود پرورش داد و می‌توان از حقیقت دفاع کرد، بدون آنکه از عدالت و انسانیت فاصله گرفت.

از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است: «أَفْضَلُ الْجِهَادِ کَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ»؛ برترین جهاد، گفتن سخن عدالت در برابر حاکم ستمگر است. (اصول‌کافی، ج ۵ ص ۶۰) این روایت معنای بسیار بزرگی دارد. گاهی جهاد، فقط شمشیر نیست، «کلمه و کلام» است. گاهی بزرگ‌ترین ایستادگی، گفتن «سخن عدالت و انسانیت» در برابر کسی است که می‌خواهد عدالت و انسانیت را خاموش کند؛ بنابراین وقتی عالمی بر منبر می‌ایستد و از خدا، عدالت، کرامت انسان، محبت، برادری و مبارزه با ظلم سخن می‌گوید، در حقیقت مشغول یک جهاد بزرگ است. همین بحث‌های دینی ما در منبر هیئت‌ها، مساجد و نماز‌های جمعه، اگر حقیقت دین را برای مردم تبیین کنند، خود می‌توانند یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های جهاد باشند.