نشریه اخبار و تحلیل ها 21 شهریور 1405

 دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

از بریجتون تا امروز؛ سربلندی ایران در دریاها

✍ علی محمدی

اقدام آمریکا در هفته گذشته علیه نفتکش‌های ایرانی را باید در چارچوب واکنش به حمله پیش‌دستانه ایران ارزیابی کرد. این حمله از یک‌سو در سطح موشکی، پایگاه آمریکایی در اردن و یک ناوشکن آمریکایی در نزدیکی بندر فجیره را مورد اصابت قرار داد و از سوی دیگر، در سطح عملیات پهپادی، شناورهای متخلف در تنگه هرمز را هدف گرفت. بنابراین، می‌توان اقدام آمریکا را واکنشی به زنجیره‌ای از ابتکارهای ایران در جنگ ارزیابی نمود.

از طرفی، حمله آمریکا به نفتکش‌ها نه تنها اراده ایران را در دفاع قوی‌تر می‌کند، بلکه ناامنی در خلیج فارس را افزایش داده و به رشد قیمت نفت نیز منجر می‌شود. و این دقیقاً برخلاف چیزی است که اکنون ترامپ به آن نیاز دارد؛ یعنی کنترل قیمت نفت و جلوگیری از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار که امروز شاهد آن هستیم.

از سوی دیگر، آمریکا با هدف قرار دادن چند نفتکش، ایران را به سمت استفاده از ابزارها و شیوه‌های جدید سوق داد. در همین چارچوب، نیروی دریایی سپاه با افزایش رصد و کنترل تنگه در سه بخش سطح، زیرسطح و هوا، از یک‌سو در برابر عبور شناورهای متخلف سختگیرتر شده که افزایش شدید حمله به این شناورها در یک هفته اخیر شاهدی بر آن است و از سوی دیگر، با به‌کارگیری سامانه‌های دریاپایه و زمین‌پایه بومی مانند نواب و مجید، پهپادهای دشمن را منهدم کرد. علاوه بر این، نیروی دریایی سپاه در کنار محدوده عملیاتی انهدام شناورهای متخلف، یک محدوده ممنوعه تحریمی را نیز به‌زودی اضافه خواهد کرد. ضمناً رصد، انهدام و تصرف زهپادها و شهپادهای دشمن با دقت بیشتر ادامه خواهد یافت.

ترامپ برای عاقبت کارش، کافی است در گذشته تأمل کند؛ چرا که ما در مواجهه با این بازی‌ها بی‌تجربه نیستیم. شهید سلامی درباره تجربه دوره نخست ترامپ گفته بود که ایران در آن ایام به قدرتی دست یافت که هرکس از ایران کشتی ربود، ایران نیز از او کشتی گرفت و هرکس کشتی ایران را زد، ایران هم کشتی او را زد. البته امروز راهبرد جدید ایران مبنی بر عملیات تهاجمی پرقدرت می‌باشد و دشمن متجاوز را پیش از اقدام تنبیه خواهد کرد. تاریخ گواه این تجربه است. ایران دو نبرد بزرگ نفتکش‌ها را پشت سر گذاشته؛ یکی در دهه شصت، زمانی که حادثه بریجتون به کابوسی ماندگار برای واشنگتن تبدیل شد، و دیگری در فاصله ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹، زمانی که به استناد سخنان شهید سلامی، دوازده نفتکش و شناور دشمن شکار شدند و دستان متجاوز به نشانه تسلیم بالا رفت.

امروز نیز اقدام آمریکا، ایران را به سمت معادله‌ای متفاوت در تنگه هرمز سوق داد و در ادامه حتی منافع مستقیم انرژی آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد. ملت ایران از آزمون‌های سخت‌تری عبور کرده و تجربه گذشته نیز نشان داده که در پایان هر نبرد نفتکش‌ها، سربازان این ملت پرچم عزت را بر فراز دریاها بلند کرده‌اند.

▼ گزارش روز

✍ بهرام بختیاری

با نزدیک شدن به بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، اسناد و شهادت‌های مطرح‌شده در پرونده‌های قضایی آمریکا بار دیگر پرسش‌های جدی درباره نقش نهادهای امنیتی این کشور در شکل‌گیری و مدیریت شبکه مرتبط با عاملان این حملات ایجاد کرده است. بررسی برخی مدارک منتشرشده نشان می‌دهد پای سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، در این پرونده بیش از آن چیزی است که روایت رسمی واشنگتن تاکنون پذیرفته است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده از اسناد کمیسیون‌های نظامی پنتاگون، سازمان اطلاعات عربستان در مقطعی به‌عنوان واسطه عملیاتی سیا مورد استفاده قرار گرفته است. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که سیا بر اساس قوانین آمریکا محدودیت‌هایی برای انجام عملیات جذب نیرو و جاسوسی در داخل خاک این کشور دارد و استفاده از یک سرویس اطلاعاتی خارجی می‌توانست پوششی برای دور زدن این محدودیت‌ها فراهم کند.

در همین چارچوب، نام «نواف الحازمی» و «خالد المحضار» اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. این دو نفر پیش از حملات ۱۱ سپتامبر برای نهادهای اطلاعاتی آمریکا شناخته‌شده بودند و حتی درباره ورود آنها به خاک آمریکا هشدارهایی مطرح شده بود. با این حال، طبق شهادت برخی مأموران، اطلاعات مربوط به حضور آنها در آمریکا به شکل مؤثر در اختیار اف‌بی‌آی قرار نگرفت.

پس از ورود این دو نفر به کالیفرنیا، «عمر البیومی» که به دستگاه اطلاعاتی عربستان مرتبط بود، با آنها ارتباط برقرار کرد و در زمینه مسکن، حساب بانکی و تأمین مالی به آنها کمک کرد. نکته مهم‌تر آن است که اسناد موجود، ارتباط البیومی با شبکه‌ای از افراد وابسته به ساختارهای امنیتی و دیپلماتیک عربستان را مطرح می‌کنند؛ شبکه‌ای که ظاهراً مأموریت‌هایی فراتر از حمایت معمول از اتباع سعودی داشته است.

پرسش اساسی اینجاست که چرا اطلاعات مرتبط با این افراد و فعالیت‌های آنان در اختیار نهادهای تحقیقاتی آمریکا قرار نگرفت. شهادت برخی مأموران سابق اف‌بی‌آی از موانعی سخن می‌گوید که در مسیر تحقیقات درباره ارتباطات سیا و عربستان ایجاد شده بود. حتی درباره سوابق البیومی نیز ادعا شده که اطلاعات موجود نزد سیا در اختیار اف‌بی‌آی قرار نگرفته است.

ماجرای کشف دفترچه متعلق به البیومی در بریتانیا نیز بر ابهامات افزوده است. در این دفترچه، محاسبات مرتبط با زاویه و ارتفاع برخورد هواپیما با پنتاگون و اطلاعاتی درباره ساختمان کنگره آمریکا پیدا شد، اما با وجود اهمیت این مدارک، وی پس از مدت کوتاهی آزاد و به عربستان بازگردانده شد.

اکنون با گذشت سال‌ها، پرونده ۱۱ سپتامبر همچنان با پرسش‌های بی‌پاسخ فراوانی روبه‌روست. آنچه بیش از همه اهمیت دارد، ضرورت دسترسی خانواده قربانیان و افکار عمومی به تمامی اسناد این پرونده است؛ زیرا هرچه لایه‌های بیشتری از اسناد امنیتی کنار زده می‌شود، نقش ساختارهای پنهان قدرت در این ماجرا نیازمند بررسی جدی‌تر و مستقل‌تر به نظر می‌رسد.

▼ خبر ویژه

پروژه مشترک امارات و آمریکا به کُما رفت

بزرگ‌ترین پروژه هوش مصنوعی جهان در امارات پس از تهدیدهای ایران در مرحله بازنگری مجدد قرار گرفته است و شش منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که امارات پس از حملات ایران، در حال بازنگری پروژه پنج گیگاواتی مرکز داده هوش مصنوعی است؛ پروژه‌ای که قرار بود بزرگ‌ترین زیرساخت هوش مصنوعی جهان باشد. بنابه طرح اولیه، این پروژه در قالب مجتمعی حدود ۲۶ کیلومترمربعی در ابوظبی ساخته می‌شد، اما اکنون احتمال دارد به شبکه‌ای از مراکز داده در نقاط مختلف امارات تبدیل شود. منابع می‌گویند مقام‌های اماراتی در حال بررسی راهکارهایی از جمله تقویت پدافند هوایی، به‌کارگیری سامانه‌های جنگ الکترونیک و ساخت برخی تأسیسات در زیر زمین یا مناطق کوهستانی برای حفاظت بیشتر از این زیرساخت‌ها در برابر حملات موشکی و پهپادی هستند. این بازنگری پس از آن انجام شد که حملات ایران به زیرساخت‌های مرتبط با فناوری آمریکا در منطقه آسیب زد و تهران نیز پروژه «استارگیت امارات» را هدف احتمالی معرفی کرد. این پروژه مشترک امارات و آمریکا در جریان سفر سال گذشته دونالد ترامپ به امارات اعلام شد و یکی از ارکان اصلی برنامه امارات برای تبدیل شدن به قدرت جهانی در حوزه هوش مصنوعی و کاهش وابستگی اقتصاد به نفت است؛ تا جایی که ابوظبی در ازای دسترسی به تراشه‌های انویدیا و دیگر فناوری‌های پیشرفته آمریکایی، موافقت کرده روابط خود با چین در حوزه هوش مصنوعی را کاهش دهد. مدیریت این پروژه بر عهده شرکت G42 به ریاست شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات، است و شرکت‌هایی مانند انویدیا، اوپن‌ای‌آی، اوراکل و سیسکو در توسعه آن مشارکت دارند. دو منبع آگاه تأیید کردند که این پروژه در نزدیکی پایگاه هوایی الظفره قرار دارد که میزبان نیروهای آمریکایی است و در جریان جنگ ایران هدف حملات قرار گرفته است. به گفته منابع رویترز، حملات ماه مارس ایران به دو مرکز داده خدمات رایانش ابری آمازون در امارات و یک مرکز دیگر در بحرین آسیب رساند و بر اساس آخرین به‌روزرسانی‌های وب‌سایت آمازون، خدمات رایانش ابری این شرکت در منطقه همچنان با اختلال مواجه است.

▼ اخبار

کره شمالی مجتمع غنی‌سازی جدید راه‌اندازی کرد

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد کره شمالی یک تأسیسات جدید غنی‌سازی اورانیوم در مجتمع هسته‌ای یونگ‌بیون ساخته است که می‌تواند ظرفیت استقرار حداکثر ۲۸ آبشار سانتریفیوژ را داشته باشد؛ تحولی که نشان‌دهنده ادامه توسعه زیرساخت‌های هسته‌ای پیونگ‌یانگ است. به گزارش سی‌ان‌ان، آژانس در گزارشی که ۲۸ اوت منتشر شده، اعلام کرد یک ساختمان دوطبقه جدید در مجتمع یونگ‌بیون شناسایی شده که دومین تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم این مجموعه محسوب می‌شود و بررسی تصاویر ماهواره‌ای و تصاویر منتشرشده از سوی رسانه‌های دولتی کره شمالی نشان می‌دهد آبشارهای سانتریفیوژ در هر دو طبقه ساختمان اصلی نصب شده‌اند و این ساختمان ظرفیت میزبانی از حداکثر ۲۸ آبشار را دارد. آژانس همچنین از آغاز فعالیت بخش توسعه‌یافته تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در کانگسون در نزدیکی پیونگ‌یانگ خبر داد و بر اساس این گزارش، نشانه‌هایی وجود دارد که فعالیت این بخش الحاقی که در سال ۲۰۲۴ ساخته شده، از ژانویه آغاز شده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید کرد که برای رصد فعالیت‌های هسته‌ای کره شمالی از تصاویر ماهواره‌ای و اطلاعات منابع باز استفاده کرده است، چراکه این نهاد از سال ۲۰۰۹ هیچ بازرس مستقیمی در کره شمالی نداشته است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، با ابراز نگرانی شدید درباره ادامه فعالیت تأسیسات غنی‌سازی در یونگ‌بیون و کانگسون گفت گزارش‌ها از گسترش بیشتر ظرفیت تولید مواد هسته‌ای با درجه تسلیحاتی در کره شمالی حکایت دارد و او این تحولات را ناقض قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد دانست. پیونگ‌یانگ تاکنون بارها صلاحیت آژانس را رد کرده است و پیش‌تر نیز اعلام کرده بود که جایگاه این کشور به‌عنوان یک دولت دارنده سلاح هسته‌ای «برگشت‌ناپذیر» است و آژانس حق دخالت در امور داخلی یک کشور هسته‌ای خارج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) را ندارد.

ابعاد تازه خسارات آمریکا در جنگ با ایران

یک مقام ارشد آمریکایی در اعترافی بی‌سابقه، از نابودی کامل یکی از حیاتی‌ترین مقرهای نظامی آمریکا در غرب آسیا توسط ایران پرده برداشت و ابعاد تازه‌ای از خسارات واشنگتن در جنگ با ایران را آشکار کرد. هانگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی آمریکا، در ۹ سپتامبر به نشریه «اپک تایمز» گفت: «آن‌ها بحرین را کاملاً ویران و نابود کردند.» منظور او پایگاه پشتیبانی نیروی دریایی در بحرین بود که مقر فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی آمریکا و ناوگان پنجم ایالات متحده به شمار می‌رود. تصاویر ماهواره‌ای و گزارش‌های خبری پیش‌تر تأیید کرده بودند که موشک‌های ایرانی از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه خسارات گسترده‌ای به این پایگاه وارد کرده‌اند، اما اظهارات کائو تأییدی صریح و جدید از وسعت این ویرانی ارائه می‌دهد. کائو همچنین به این نشریه گفت که «کارگروهی تشکیل داده تا بررسی کند» آیا نیروی دریایی برای حفظ و پشتیبانی نیروها در منطقه نیازی به بازسازی این پایگاه دارد یا خیر. این اظهارات کائو پس از آن مطرح می‌شود که دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی، در نشست عمومی ۳۱ اوت به یکی از ملوانانی که از این پایگاه منتقل شده بود گفت که به این زودی‌ها منتظر بازگشت به آن‌جا نباشد و تأکید کرد: «ما به این زودی‌ها به آن‌جا بازنخواهیم گشت.» این اعتراف بی‌سابقه، ضربه سنگینی به اعتبار راهبردی آمریکا در منطقه وارد کرده و نشان می‌دهد که ایران با توان موشکی خود، توانسته حیاتی‌ترین پایگاه‌های واشنگتن در غرب آسیا را هدف قرار دهد و معادلات نظامی منطقه را به نفع خود تغییر دهد.

ترامپ تا آستانه نابودی یک تمدن پیش رفت، اما نتیجه نگرفت

امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا، با اشاره به راهبرد فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران تأکید کرد که هیچ تضمینی برای تسلیم ایران در برابر این فشارها وجود ندارد و ترامپ تا آستانه نابودی یک تمدن پیش رفت، اما نتیجه نگرفت. وی با بیان اینکه آمریکایی‌ها امیدوارند از طریق فشار اقتصادی به نتیجه‌ای برسند که از راه‌های دیگر به آن نرسیدند، گفت: «یک کمپین نظامی راه انداختند و نتیجه نداد. حملات را به بالاترین سطح رساندند، رهبر کشور را ترور کردند، فرماندهان را ترور کردند و زیرساخت‌های زیادی از بین رفت، اما نتیجه‌ای که می‌خواستند به دست نیامد.» ابوالفتح افزود: «اکنون امیدشان این است که از طریق فشار اقتصادی به نتیجه برسند. البته امید ترامپ و آمریکایی‌ها یک چیز است و محقق شدن آن چیز دیگری است.» وی درباره توانایی ایران در دور زدن تحریم‌ها گفت: «در مورد تحریم‌ها، ایران تجربه و توانایی‌هایی دارد، اما درباره محاصره دریایی، بحث متفاوت است.» این کارشناس مسائل آمریکا با اشاره به اینکه روند فشار اقتصادی تنها چند ماه است که آغاز شده، خاطرنشان کرد که حداقل در حال حاضر برای قضاوت بسیار زود است.

▼ اخبار  کوتاه

◄ اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، با رد ادعاهای وزیر جنگ آمریکا درباره تروریسم گفت: «آمریکا به‌عنوان مربی و پرورش‌دهنده اصلی تروریسم در جهان، فاقد هرگونه صلاحیت برای تعیین معیار درباره تعریف تروریسم است.» وی تصریح کرد: «عاملان ۱۱ سپتامبر ایرانی نبودند؛ بلکه همان کسانی بودند که آمریکا خود آنها را در دهه‌های پیشین سازماندهی و پرورانده بود.» بقایی افزود: «استفاده از سالگرد ۱۱ سپتامبر برای توجیه جنگ تجاوزکارانه علیه ایران، تلاشی شرورانه برای مشروعیت‌بخشی به تجاوزی غیرقانونی با زبان مبارزه با تروریسم است.» وی تأکید کرد جنگ‌افروزی و ترور وحشیانه با ادعای مبارزه با تروریسم در تضاد است.

روزنامه واشنگتن‌پست به نقل از یک مقام ارشد دولت مستعفی یمن از شکست نیروهای تحت حمایت سعودی و پیروزی عملیاتی نیروهای یمنی خبر داد. این مقام با اذعان به عقب‌نشینی مزدوران سعودی تأکید کرد: «انصارالله با برنامه‌ریزی دقیق و ماه‌ها آمادگی، عملیات خود را با موفقیت به سرانجام رساند.» وی مدعی شد: «این نخستین روزی است که ایران واقعاً در این جنگ پیروز می‌شود.» این مقام وابسته به سعودی همچنین خواستار مداخله نظامی آمریکا و حملات مشابه سال ۲۰۲۵ شد.

گزارش‌ها از درگیری مسلحانه میان شبه‌نظامیان کرد و عناصر وابسته به جولانی در شهر کوبانی سوریه خبر می‌دهد. شبه‌نظامیان کرد به مواضع و مقرهای عناصر جولانی یورش بردند. این ناآرامی‌ها پس از اعتراض به کشته شدن یک جوان آغاز شد و به سرعت به درگیری خیابانی تبدیل شد. معترضان خشمگین با حمله به ساختمان مدیریت امنیت داخلی و خودروهای وابسته، خساراتی وارد کردند. شهر کوبانی در حومه شمالی حلب در وضعیت آماده‌باش امنیتی قرار دارد و عناصر جولانی تلاش می‌کنند تنش‌ها را مهار کنند.

سردار محمد ساجدی‌فر، جانشین معاونت فرهنگی سپاه، با اشاره به اقتدار ایران گفت: «در تاریخ ۸۰ ساله ابرقدرتی آمریکا، هیچ کشوری جرات تعدی به پایگاه‌های آمریکا را نداشت و امروز می‌بینیم چطور اقتدار و قدرت ایران بر دشمن دیکته شده است.» وی افزود: «دشمن از هزینه‌های رویارویی با ایران هراس دارد و اگر امروز حاضر به درگیری نظامی نیست، به دلیل ضربات سختی است که دریافت کرده است.» ساجدی‌فر تأکید کرد: «حفظ انسجام و وحدت امری ضروری است و نباید در زمین دشمن بازی کرد.» وی جنگ اقتصادی، نفوذی‌های داخلی و سودجویان را از عوامل مشکلات اقتصادی خواند و حضور شش‌ماهه مردم را «یاری خدا» دانست.

اینترسپت در گزارشی نوشت:«شرکت یونایتد ایرلاینز پس از وقفه‌ای شش‌ماهه، انتقال تجهیزات نظامی به رژیم صهیونی را از طریق پروازهای مسافری غیرنظامی از سر گرفته است.» این شرکت پنج محموله نظامی را از فرودگاه نیوارک لیبرتی نیوجرسی به تل‌آویو منتقل کرده که شامل تجهیزات الکترونیکی شرکت اسلحه‌سازی البیت سیستمز بوده است. سه محموله دیگر نیز برای تأسیسات این شرکت در کرمئیل ارسال شده است. استفاده از پروازهای غیرنظامی برای انتقال تسلیحات، نقض مقررات بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی محسوب می‌شود و نشان‌دهنده تداوم حمایت پنهان واشنگتن از تل‌آویو است.