ترامپ بازنده انتخابات است؟

حسن بهشتی پور

دموکرات‌ها برای گرفتن مجلس نمایندگان تنها به سه کرسی خالص نیاز دارند؛ رقمی به‌مراتب کوچک‌تر از چهار کرسیِ لازم برای تصاحب سنا. با این حال، این نتیجه فقط از محبوبیت ملی رئیس‌جمهور به دست نمی‌آید. بازترسیم حوزه‌ها، تمرکز کرسی‌های دموکرات در شهرهای بزرگ، تعداد دموکرات‌های حاضر در حوزه‌های ترامپ‌پسند، نامزدهای بازنشسته، و منابع مالی دو حزب، تبدیل رأی ملی به کرسی را تعیین می‌کنند.
با وجود این موانع ساختاری، منطق معمول انتخابات میان‌دوره‌ای به زیان حزب مستقر در کاخ سفید عمل می‌کند؛ به‌ویژه هنگامی که ارزیابی اقتصاد و هزینه زندگی منفی باشد. تحلیل سطح نخبه باید از دو خطای رایج پرهیز کند: نخست، نتیجه‌گیری از رأی ملی به نتیجه هر حوزه؛ دوم، نادیده گرفتن امکان آن‌که دموکرات‌ها مجلس را بگیرند اما سنا در اختیار جمهوری‌خواهان بماند. این سناریوی «کنگره دوپاره» در سال ۲۰۲۶ کاملاً محتمل است، به‌ویژه با توجه به این‌که آستانه پیروزی در مجلس (سه کرسی) به‌مراتب پایین‌تر از آستانه پیروزی در سنا (چهار کرسی) است.
اقتصاد مهم‌ترین متغیر ملی این انتخابات است، اما باید آن را دقیق تعریف کرد. نظرسنجی‌های پیو در تابستان ۲۰۲۶ نشان می‌دادند تنها حدود یک‌چهارم آمریکایی‌ها (۲۴ درصد) وضعیت اقتصاد را خوب یا عالی ارزیابی می‌کنند، رقمی که نسبت به ۲۸ درصدِ ژانویه همان سال نیز افت کرده است. موضوع‌های ملموس برای رأی‌دهنده—هزینه مسکن، مواد غذایی، انرژی، بیمه و دستمزد واقعی—معمولاً از شاخص‌های کلان در تعیین ادراک سیاسی اثرگذارترند. از این جهت، فشار هزینه زندگی می‌تواند به رأی تنبیهی علیه حزب حاکم تبدیل شود. در عین حال، رابطه میان اقتصاد و رأی مکانیکی نیست. قطبی‌شدن حزبی سبب می‌شود بسیاری از رأی‌دهندگان یک وضعیت اقتصادی مشابه را به‌گونه‌ای متفاوت تفسیر کنند. جنگ با ایران نیز باید نه به‌عنوان یک علت مستقل و قطعی، بلکه از طریق چهار کانال تحلیل شود: هزینه انرژی و تورم، ارزیابی از مدیریت بحران، تلفات یا طولانی‌شدن درگیری، و امکان بسیج یا فرسایش پایگاه‌های حزبی. موضوع‌هایی چون مهاجرت، سقط جنین، امنیت مرزی، تعرفه‌ها و سلامت نیز می‌توانند در ایالت‌ها و حوزه‌های متفاوت وزن‌های متفاوت پیدا کنند.
در نتیجه، مدل تحلیلی مناسب باید دست‌کم پنج متغیر را هم‌زمان بسنجد: ارزیابی از اقتصاد و عملکرد رئیس‌جمهور؛ رأی ملیِ فرضی برای کنگره؛ وضعیت نامزدها و حامیان مالی آنها؛ الگوی مشارکت میان‌دوره‌ای؛ و ساختار انتخاباتی هر ایالت یا حوزه. پیش‌بینی‌های رسانه‌ای و حتی بازارهای پیش‌بینی باید به‌عنوان برآوردهای مقید به زمان دیده شوند، نه واقعیت‌های قطعی.
سناریوی نخست: جمهوری‌خواهان هر دو مجلس را حفظ می‌کنند. در این حالت، دولت ترامپ از نظر قانون‌گذاری، بودجه و تأیید انتصابات با مانع کمتری روبه‌روست؛ هرچند اختلاف‌های درون‌حزبی، به‌ویژه در سنا، همچنان می‌تواند ظرفیت دولت را محدود کند.
سناریوی دوم: دموکرات‌ها مجلس نمایندگان را می‌گیرند، اما سنا جمهوری‌خواه می‌ماند. این محتمل‌ترین صورتِ تغییر محدود قدرت است، به‌ویژه با توجه به فاصله کوچک‌تر لازم برای پیروزی در مجلس نمایندگان . دموکرات‌ها در این مجلس می‌توانند دستورکار قانون‌گذاری، بررسی بودجه، تحقیقات و جلسات نظارتی را کنترل کنند، اما تصویب قوانین یا محدودیت‌های پایدار بر دولت معمولاً به همکاری سنا و، در بسیاری موارد، امضای رئیس‌جمهور نیاز خواهد داشت.
سناریوی سوم: دموکرات‌ها اکثریت هر دو مجلس را به دست ‌گیرند. این حالت ظرفیت نظارتی و چانه‌زنی آن‌ها را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد، اما به معنای «فلج‌شدن» کامل رئیس‌جمهور نیست. رئیس‌جمهور همچنان از اختیارات اجرایی، دیپلماتیک و فرماندهی برخوردار است و سنا نیز برای پایان دادن به بحثِ بسیاری از لوایح به ۶۰ رأی نیاز دارد. بنابراین، واژه «سونامی آبی» فقط در صورت جابه‌جایی گسترده کرسی‌ها و نه صرفاً یک اکثریت شکننده مناسب است.

ناکارآمدی ابزارهای متعارف اقتصادی

پروژه جدید امنیتی‌سازی غرب و پاسخ ایران

محمد علی حسن نیا 

از حرمت خون در شریعت اسلامی تا حق حیات در حقوق بشر؛ چرا ترور نه جهاد است، نه عدالت و نه دفاع مشروع؟

تروریست، نماینده هیچ مذهب و قومی نیست

ماموستا عابد نقیبی

در روزهایی که خبرهای مربوط به ترور و خشونت علیه برخی ماموستایان اهل سنت، شخصیت‌های مذهبی و اجتماعی در مناطق اهل‌سنت، بار دیگر نگرانی‌هایی را در جامعه ایجاد کرده، شاید مهم‌تر از پرداختن به نام افراد و جزئیات پرونده‌ها، بازگشت به یک پرسش بنیادی باشد: ترور چیست و از منظر اسلام، فقه سیاسی، حقوق بشر و حقوق بین‌الملل چه جایگاهی دارد؟ این پرسش فقط یک مسئله امنیتی نیست؛ مسئله‌ای است در نقطه تلاقی دین، اخلاق، فقه، سیاست، حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل. پاسخ را باید روشن و بدون ابهام داد: ترور، جایگزین کردن گلوله به جای گفت‌وگو، انتقام به جای عدالت و خشونت به جای قانون است و هیچ اختلاف سیاسی، مذهبی، قومی یا فکری، به خودی خود مجوز گرفتن جان انسان دیگری نیست.

قرآن؛ نخستین سنگر دفاع از حرمت جان انسان

یکی از بنیادی‌ترین مبانی اسلامی درباره حرمت جان انسان، آیه ۳۲ سوره مائده است. این آیه، قتل ناحق انسان را چنان سنگین معرفی می‌کند که در تعبیر قرآن، به منزله کشتن همه انسان‌ها دانسته شده است. این صرفاً یک انتقاد اخلاقی نیست؛ بلکه یک تأسیس برای حرمت مطلق جان انسان است. قرآن همچنین در آیه ۱۹۰ سوره بقره، حتی در زمینه جنگ، فرمان می‌دهد: از حد تجاوز نکنید؛ زیرا خداوند تجاوزگران را دوست ندارد. این دو اصل نشان می‌دهد حتی در منطق جنگ نیز خشونت مطلق و بی‌ضابطه پذیرفته نیست. پس چگونه می‌توان در شرایط عادی، اختلاف سیاسی یا مذهبی را بهانه قتل یک انسان قرار داد؟

سنت پیامبر(ص)؛ حتی جنگ نیز مجوز کشتار بی‌ضابطه نیست

در صحیح بخاری، روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره نهی از کشتن زنان و کودکان در جنگ نقل شده است؛ حدیث ۳۰۱۵ صحیح بخاری از جمله منابع مشهور در این زمینه است. این روایت، در کنار مجموعه دیگری از روایات مربوط به آداب جنگ، نشان می‌دهد در سنت اسلامی میان «مبارزه مسلحانه» و «خشونت بی‌ضابطه» تفاوت وجود دارد. بنابراین، استفاده از واژه‌هایی مانند جهاد، دفاع از مردم، دموکراسی و آزادی برای مشروعیت بخشیدن به هر اقدام خشونت‌آمیز، از نظر علمی و فقهی قابل قبول نیست. هر عملیات مسلحانه‌ای جهاد نیست؛ هر کشته‌شدنی شهادت نبوده و هر قاتلی مجاهد نیست.

فقه مقاصدی؛ حفظ جان در قلب شریعت

یکی از مهم‌ترین مبانی فقهی برای فهم مسئله، نظریه مقاصد شریعت است. امام ابوحامد غزالی، از بزرگ‌ترین اصولیان اهل‌سنت، در بحث ضروریات شریعت از حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال سخن می‌گوید. این منظومه بعدها توسط امام شاطبی بسط یافت و در آثار فقیهان دیگری مانند ابن‌عاشور نیز توسعه پیدا کرد. از این منظر، «حفظ نفس» یا صیانت از جان انسان، یکی از محورهای اساسی نظام مقاصد است. اما یک نکته حساس در اینجا وجود دارد: اگر یک فرد تحت بهانه «حفظ دین» یا «حفظ نسل»، یک عالم مذهبی را ترور کند، درواقع تحت پوشش یکی از ضروریات، دو ضرورت دیگر (جان و عقل) را نقض کرده است. این، درک اشتباه از مقاصد است؛ زیرا مقاصد باید به صورت متوازن و هماهنگ، نه انتخابی و خودسرانه عمل کنند. بنابراین، خشونتی که امنیت عمومی را نابود کند و جان انسان‌ها را به خطر بیندازد، نمی‌تواند بدون دلیل و ضابطه شرعی، با عنوان «مصلحت» توجیه شود. این نکته از منظر فقه سیاسی بسیار مهم است: شریعت برای حفظ انسان آمده است، نه برای تبدیل انسان به ابزار نزاع سیاسی.

امام علی(ع): حکومت را با خون ناحق تقویت نکن

نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به نام «عهدنامه مالک اشتر» طولانی‌ترین وصیت سیاسی امام علی(ع) است. در این نامه، امام علی(ع) به صراحت هشدار جدی درباره ریختن خون به ناحق داده است. امام علی(ع) به مالک اشتر سفارش می‌کند از خون‌ریزی ناروا پرهیز کند و به او درباره پیامدهای سنگین آن برای حکومت هشدار می‌دهد. این نگاه، یکی از مهم‌ترین پایه‌های اخلاق سیاسی اسلامی است: حکومت و قدرت نباید با خون ناحق تقویت شوند و از این منظر، امنیت نیز نباید با انتقام اشتباه شود. مبارزه با خشونت و تروریسم ضروری است؛ اما مبارزه با تروریسم باید با قانون، عدالت، تحقیق دقیق و دادرسی منصفانه انجام شود.

قصاص با ترور تفاوت دارد

یکی از اشتباه‌های خطرناک، یکی دانستن «قصاص» و «ترور» است. قصاص در فقه اسلامی، یک نهاد حقوقی است که در چارچوب ضوابط شرعی و قضایی، پس از احراز جرم و تحقق شرایط آن (نیت قتل، تکافوی گناهکار و قتل‌شده، عدم عفو ولی دم و تصمیم قاضی) مطرح می‌شود. اما ترور، اساساً حذف فیزیکی انسان خارج از فرایند دادرسی و بدون احراز جرم یا اثبات مسئولیت است. اگر هرکس بتواند براساس برداشت شخصی خود درباره دیگری حکم مرگ صادر کند، دیگر چیزی به نام نظم حقوقی باقی نمی‌ماند. اگر مجرم است، محاکمه شود؛ اگر بی‌گناه است، حمایت شود؛ اما هیچ فرد یا گروهی حق ندارد خود را قاضی و مجری حکم مرگ دیگران قرار دهد.

اسلام، اختلاف را به رسمیت می‌شناسد

مذاهب اسلامی در برخی مسائل فقهی و سیاسی اختلاف‌نظر دارند؛ اما این اختلاف‌ها را نمی‌توان مجوز حذف فیزیکی طرف مقابل دانست. از دیدگاه فقهی، میان اختلاف، بغی، محاربه، جهاد، قصاص و قتل خودسرانه تفاوت‌های جدی وجود دارد و نمی‌توان همه آن‌ها را در یک عنوان جمع کرد. همین تمایز علمی، مانع آن می‌شود که هر گروهی برداشت خود از دین را مجوز خشونت قرار دهد. اسلام، اختلاف را به رسمیت می‌شناسد؛ اما هر اختلافی را به جنگ تبدیل نمی‌کند.

ترور روحانیون؛ چرا موضوع فقط یک جنایت فردی نیست؟

روحانیون، به‌ویژه در مناطق دارای تنوع مذهبی و اقوام، نه تنها نمادهای دینی، بلکه پل‌های میان‌فرهنگی و حکمای اجتماعی هستند؛ بنابراین، ترور یک عالم دینی می‌تواند پیامدهایی فراتر از قربانی و خانواده او داشته باشد. این مسئله در مناطق دارای تنوع قومی مذهبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اما اینجا باید مراقب یک دام خطرناک باشیم: جنایت یک تروریست نباید به حساب یک مذهب، قوم و ملت نوشته شود. اگر فردی عالم اهل‌سنت را ترور کرد، نباید اهل‌سنت یا شیعه متهم شوند. اگر فردی عالم شیعه را ترور کرد، نباید همه اهل‌سنت مسئول شناخته شوند. تروریست، نماینده هیچ مذهب و قومی نیست. تروریست باید با جرم خودش شناخته شود، نه با مذهب و قومی که ادعا می‌کند نماینده آن است.

ترور؛ دشمن وحدت ایران اسلامی

ایران کشوری با تنوع قومی و مذهبی است و در بسیاری از مناطق، شیعه و سنی، ترک، کرد، بلوچ، لر و ترکمن قرن‌ها در کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند. از این رو در پی چنین فجایعی، وظیفه عالمان شیعه و سنی، حقوق‌دانان، سیاستمداران و روشنفکران فقط محکوم کردن ترور نیست؛ بلکه نباید اجازه دهند تروریسم به ابزار جنگ مذهبی و قومی تبدیل شود. اگر با عالمی مخالفیم، باید با استدلال پاسخ او را بدهیم، اگر با سیاستمداری مخالفیم، باید او را نقد کنیم، اگر با یک مذهب اختلاف داریم، باید گفت‌وگو و بحث علمی کنیم، اگر با یک سیاست مخالفیم، باید راه‌های قانونی و مدنی را دنبال کنیم، اما حذف فیزیکی انسان، هیچ‌یک از این اختلاف‌ها را حل نمی‌کند. گلوله، پاسخ اندیشه نیست؛ ترور، استدلال نیست؛ کشتن مخالف، پیروزی فکری نیست.

سخن پایانی؛ جهان امروز به قانون بیشتر نیاز دارد، نه خشونت بیشتر

ممکن است میان برخی مبانی فلسفی حقوق بشر مدرن و فقه اسلامی تفاوت‌های جدی وجود داشته باشد؛ اما در موضوع حرمت جان انسان، نقاط اشتراک مهمی وجود دارد. اسلام از حرمت نفس، عدالت، مسئولیت و منع تجاوز سخن می‌گوید؛ حقوق بشر از حق حیات، امنیت شخصی، کرامت و منع تبعیض. حقوق بین‌الملل نیز با ایجاد قواعد مربوط به منع زور، حمایت از غیرنظامیان، مسئولیت نهادهای قانونی و تعقیب برخی جرایم بین‌المللی، تلاش کرده است خشونت را در چارچوب قانون قرار دهد. این اشتراک‌ها می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگو و همکاری میان سنت اسلامی و حقوق مدرن باشد. اگر بخواهیم همه بحث را در چند جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: ترور، جهاد نیست؛ زیرا جهاد در فقه اسلامی دارای شرایط و ضوابط است. ترور، عدالت نیست؛ زیرا عدالت نیازمند فرایند و معیارهای حقوقی است. ترور، قصاص نیست؛ زیرا قصاص یک نهاد قضایی است و با انتقام خودسرانه تفاوت دارد. ترور، دفاع مشروع نیست؛ زیرا دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل تابع شرایط مشخصی مانند ضرورت و تناسب است. ترور، آزادی‌خواهی نیست؛ زیرا آزادی بدون احترام به جان انسان، به ضد خود تبدیل می‌شود و مهم‌تر از همه، ترور، راه حل اختلاف نیست؛ تولیدکننده اختلاف و خشونت بیشتر است. اختلاف نباید بهانه حذف انسان شود. امروز، وظیفه همه ما ــ عالمان شیعه و سنی، بزرگان طوایف، حقوق‌دانان، سیاستمداران، نخبگان و شهروندان ــ این است که به یاد داشته باشیم گلوله می‌تواند یک انسان را خاموش کند؛ اما نباید اجازه داد ترور، صدای عدالت، قانون، وحدت ملی و کرامت انسانی را خاموش کند.

رضا رحمتی: در غرب آسیا یک تغییر مهم در حال رخ دادن است که شاید در میان انبوه اخبار جنگ، موشک، ناو و پایگاه‌های نظامی کمتر دیده شود: جغرافیا در حال تغییر کارکرد خود علیه قدرت مسلط است. رژیم آمریکا طی چند دهه گذشته بخش مهمی از برتری خود در غرب آسیا را نه فقط بر قدرت ناوگان و نیروی هوایی، بلکه بر شبکه‌ای از پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها، بنادر، مراکز فرماندهی و خطوط لجستیکی بنا کرده؛ شبکه‌ای که از بحرین و قطر تا کویت، عمان، امارات، عربستان، اردن و دیگر نقاط منطقه امتداد دارد. منطق این معماری روشن است: هرچه حضور نظامی آمریکا در منطقه گسترده‌تر باشد، قدرت واکنش واشنگتن نیز بیشتر خواهد بود اما جنگ جاری یک پرسش معکوس ایجاد کرد: اگر همین گستردگی، تعداد نقاط آسیب‌پذیر آمریکا را افزایش داده باشد چه؟

الف - شورش جغرافیا علیه پایگاه‌ها
اندیشکده «شورای روابط خارجی آمریکا» در تحلیلی درباره جنگ ایران و آمریکا صراحتا از یک «مشکل جغرافیایی» در الگوی استقرار تروریست‌های آمریکایی سخن گفت و تأکید کرد پایگاه‌های آمریکا در منطقه به اهداف حملات ایران تبدیل شده‌اند و بخش عمده‌ای از تلفات و خسارات آمریکا به همین پایگاه‌ها مربوط است. این نکته از یک منظر مهم‌تر از میزان خسارت مادی است: قدرتی که برای اعمال قدرت نیازمند استقرار در جغرافیای دیگران است، ناگزیر بخشی از آسیب‌پذیری همان جغرافیا را نیز می‌پذیرد. اینجاست که می‌توان از مفهوم جدیدی سخن گفت: «شورش جغرافیا علیه پایگاه‌ها». منظور از این مفهوم آن نیست که پایگاه‌های آمریکا الزاما یکی پس از دیگری نابود شوند، بلکه مساله این است که محیط پیرامونی آنها به‌تدریج از یک فضای امن برای اعمال قدرت، به یک فضای پرهزینه برای حضور تبدیل شود.

ب - پایان جغرافیای امن
معماری امنیتی آمریکا در غرب آسیا بر یک پیش‌فرض مهم بنا شده بود: فاصله جغرافیایی آمریکا از منطقه، با استقرار پیشرفته نیروها، پایگاه‌ها و زیرساخت‌های نظامی جبران می‌شود اما فناوری موشکی، پهپادی، جنگ شبکه‌ای و گسترش میدان‌های درگیری این معادله را تغییر داده است. امروز فاصله میان یک پایگاه آمریکایی در خلیج فارس و قلمرو ایران، دیگر همان معنایی را ندارد که 2 دهه پیش داشت.
«مؤسسه مطالعات جنگ» نیز در ارزیابی‌های اخیر خود از پیشروی نیروهای انصارالله در جنوب یمن، این تحول را در سطحی وسیع‌تر بررسی کرده و از پیوند میان تحولات یمن و اهداف مشترک ایران و انصارالله سخن گفته است. به بیان دیگر، مساله دیگر صرفا «ایران در برابر پایگاه آمریکا» نیست، بلکه مجموعه‌ای از نقاط جغرافیایی می‌توانند به یکدیگر متصل شوند و هزینه‌های حضور قدرت خارجی را افزایش دهند. این همان نقطه‌ای است که برتری نظامی با برتری جغرافیایی از یکدیگر جدا می‌شود. آمریکا ممکن است همچنان از نظر قدرت هوایی، دریایی، اطلاعاتی و فناوری نظامی بر بسیاری از بازیگران منطقه برتری داشته باشد اما این برتری الزاما به معنای توانایی کنترل تمام نقاطی نیست که برای اجرای آن عملیات به آنها نیاز دارد.
گزارش‌های اخیر درباره حملات به تأسیسات و پایگاه‌های آمریکا در منطقه و حتی اصابت موشک به هواپیماهای آمریکایی در یک پایگاه در اردن نشان می‌دهد میدان در حال گسترش به اطراف همان زیرساخت‌هایی است که قرار بود عمق استراتژیک واشنگتن را تأمین کنند. در چنین شرایطی، پایگاه از «سکوی قدرت» به «تعهد امنیتی» تبدیل می‌شود؛ یعنی آمریکا برای حفظ آن باید منابع بیشتری اختصاص دهد و در مقابل، آسیب‌‌های بیشتری را بپذیرد.

پ - هرمز؛ جغرافیا به مثابه قدرت
اگر بخواهیم یک نمونه روشن از این «شورش جغرافیا» پیدا کنیم، باید به تنگه هرمز و کم‌کم تنگه باب‌المندب نگاه کنیم. اهمیت هرمز صرفا به این دلیل نیست که بخش بزرگی از تجارت انرژی جهان از آن عبور می‌کند، اهمیت واقعی آن در این است که یک نقطه جغرافیایی محدود می‌تواند بر تصمیمات اقتصادی بازیگران بسیار بزرگ‌تر از خود اثر بگذارد. بر اساس داده‌های «کپلر» که خبرگزاری رویترز منتشر کرده، دیروز - ۱۵ سپتامبر/ 24 شهریور - تنها 4 کشتی حامل کالا از هرمز عبور کردند، در حالی که میانگین پیش از جنگ حدود 130 عبور روزانه بود. همزمان تردد در باب‌المندب نیز کاهش یافته است. این یعنی اثرگذاری جغرافیا دیگر به تصرف یک سرزمین وابسته نیست، اختلال در یک گلوگاه کافی است تا هزینه‌ای در مقیاس جهانی تولید شود. حتی تلاش برای دور زدن هرمز نیز با دشواری مواجه شده است. عربستان برای انتقال نفت به دریای سرخ به خط لوله شرق - غرب متکی است اما حمله اخیر موجب توقف موقت این مسیر شد. رویترز گزارش داد این اختلال، همراه با کاهش تردد در هرمز، نگرانی درباره عرضه انرژی جهانی را افزایش داده و نرخ نفت برنت دیروز از ۱۰۷ دلار عبور کرد. این رخداد یک پیام راهبردی دارد: جغرافیا فقط یک محدودیت طبیعی نیست، می‌تواند به ابزار اعمال هزینه تبدیل شود: هرچه شبکه انرژی، تجارت و لجستیک جهانی پیچیده‌تر شود، ارزش گره‌های جغرافیایی نیز افزایش می‌یابد.

ت - از پایگاه‌داری به «هزینه حضور»
نکته مهم‌تر برای واشنگتن آن است که مساله فقط حمله به یک پایگاه نیست، مساله، افزایش هزینه نگهداری کل شبکه است. وقتی یک پایگاه در معرض حمله قرار می‌گیرد، آمریکا باید پدافند بیشتری مستقر کند؛ وقتی فرودگاه آسیب‌پذیر می‌شود، باید هواپیماها را پراکنده کند؛ وقتی مسیر دریایی ناامن می‌شود، باید اسکورت دریایی افزایش یابد؛ وقتی یک خط لجستیکی در معرض تهدید است، مسیر جایگزین ایجاد می‌شود. به این ترتیب، قدرت نظامی آمریکا ممکن است همچنان پابرجا بماند اما کارایی اقتصادی و عملیاتی آن کاهش پیدا کند. مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی آمریکا نیز در بررسی تحول چالش‌های نظامی این کشور در غرب آسیا بر این واقعیت تأکید کرده که محیط عملیاتی آمریکا طی دهه‌های گذشته به شکل قابل توجهی پیچیده‌تر شده است. این همان نقطه‌ای است که باید مفهوم «شورش جغرافیا» را جدی گرفت. هدف لزوما نابودی پایگاه نیست، هدف می‌تواند افزایش هزینه‌ای باشد که آمریکا برای تبدیل پایگاه به یک ابزار مؤثر قدرت می‌پردازد. از این منظر، موفقیت یک بازیگر منطقه‌ای را نباید فقط با میزان خسارات واردشده به دشمن سنجید. گاهی کافی است محاسبات دشمن تغییر کند: پروازها پراکنده شود، مسیرهای دریایی تغییر کند، هزینه بیمه بالا برود، کشتی‌ها منتظر بمانند، نیروها در حالت آماده‌باش قرار گیرند و متحدان درباره میزبانی از نیروهای خارجی دوباره محاسبه کنند. این، شکل جدیدی از قدرت است: قدرت تحمیل هزینه بدون ضرورت شکست کامل رقیب.

ث - ایران و تبدیل جغرافیا به اهرم
برای ایران، این تحول یک فرصت راهبردی است، البته فرصتی که تنها در صورتی به منفعت ملی تبدیل می‌شود که با محاسبه دقیق همراه باشد. ایران از معدود کشورهای منطقه است که هم موقعیت جغرافیایی استثنایی دارد، هم عمق سرزمینی، هم دسترسی به خلیج فارس و دریای عمان و هم ظرفیت‌های موشکی، پهپادی و دریایی برای اثرگذاری بر محیط پیرامون خود.
«مؤسسه مطالعات خاورمیانه» نیز در تحلیل جنگ اخیر اشاره کرد دامنه میدان نبرد از داخل ایران فراتر رفته و از اهواز و یزد تا بندرعباس، قشم و چابهار و در مقابل، به نقاط مختلف استقرار نیروهای آمریکا در منطقه امتداد یافته است. این گسترش جغرافیایی را باید نه صرفا به عنوان بزرگ‌ شدن میدان جنگ، بلکه به عنوان تغییر در هندسه قدرت فهم کرد. منافع ملی ایران در اینجا یک اصل روشن دارد: تهران نباید اجازه دهد برتری جغرافیایی‌اش صرفا به یک ابزار جنگی کوتاه‌مدت تبدیل شود، باید آن را به اهرم دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی بلندمدت تبدیل کند. امنیت کشتیرانی، امنیت انرژی، موقعیت هرمز، دسترسی به آب‌های آزاد و اتصال به مسیرهای ترانزیتی باید بخشی از یک بسته واحد قدرت ملی دیده شود.
در چنین چارچوبی، ایران می‌تواند به جای آنکه صرفا درباره توانایی بستن یک مسیر سخن بگوید، بر یک گزاره بزرگ‌تر تأکید کند: امنیت خلیج فارس بدون مشارکت قدرت‌های ساحلی آن پایدار نیست. این گزاره، اگر با قدرت نظامی، دیپلماسی منطقه‌ای و ظرفیت اقتصادی همراه شود، می‌تواند پایه یک معماری جدید امنیتی باشد.

ج - منطقه بعد از پایگاه‌ها
آنچه اکنون در غرب آسیا رخ می‌دهد، لزوما به معنای پایان حضور آمریکا نیست اما می‌تواند پایان یک تصور باشد؛ تصور اینکه آمریکا می‌تواند با شبکه‌ای از پایگاه‌ها، ناوها و زیرساخت‌های نظامی، محیط منطقه را به طور کامل مدیریت کند. مؤسسه «کوئینزی» نیز در بررسی معماری امنیتی منطقه پس از جنگ ایران و آمریکا، از تغییرات عمیق در ساختار امنیتی و تشدید پرسش‌ها درباره نظم امنیتی تحت رهبری آمریکا سخن گفته است. این تحول دقیقا همان جایی است که مفهوم «شورش جغرافیا علیه پایگاه‌ها» معنای سیاسی پیدا می‌کند. مساله آینده دیگر فقط این نیست که چه کسی هواپیماهای بیشتری دارد یا چه کشوری موشک‌های دقیق‌تری در اختیار دارد، مساله این است که چه کسی می‌تواند محیط جغرافیایی پیرامون خود را به شکلی سازمان دهد که حضور رقیب را پرهزینه و تصمیم‌گیری او را دشوار کند. برای ایران، این یک فرصت تاریخی اما همزمان یک مسؤولیت بزرگ است. فرصت از آن جهت که جغرافیای ایران می‌تواند به یک سرمایه راهبردی تبدیل شود و مسؤولیت از آن جهت که استفاده نادرست از این سرمایه می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و سیاسی ناخواسته نیز ایجاد کند. بنابراین سیاست مطلوب، نه «بستن جغرافیا»، بلکه مدیریت هوشمند گلوگاه‌ها، ایجاد اهرم‌های متقابل و تبدیل موقعیت جغرافیایی به قدرت چانه‌زنی است. در نهایت، شاید مهم‌ترین تغییر غرب آسیا این باشد که نقشه منطقه دیگر صرفا صحنه استقرار قدرت‌ها نیست، خود نقشه در حال تبدیل‌ به یک بازیگر است. آمریکا دهه‌ها از جغرافیای منطقه برای گسترش قدرت خود استفاده کرد؛ اکنون همان جغرافیا می‌تواند هزینه این حضور را افزایش دهد. شورش جغرافیا علیه پایگاه‌ها، در واقع شورش یک واقعیت قدیمی علیه یک نظم قدیمی است؛ هیچ قدرت خارجی‌ای، حتی قدرتمندترین ارتش جهان نمی‌تواند برای همیشه بر جغرافیایی مسلط شود که بازیگران بومی، آن را علیه منطق حضور خارجی بازتعریف کرده‌اند.