ایران، چین و روسیه محور قدرتمند اقتصادی می‌شوند

به گزارش «صبح صادق» یکی از موضوعات مهمی که کارشناسان ذیل آن از دولت و حاکمیت مطالبات جدی دارند و قطعاً این موضوع با توجه به اینکه در راستای تأمین منافع مردم است و بخشی از واردات نیاز‌های اولیه و معاش مردم را در محاصره دریایی آمریکا تأمین می‌کند، از بسیاری جنبه‌ها حائز اهمیت است. «احمد صالحی» کارشناس و تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفت‌وگوی پیش رو به چند پرسش در زمینه نحوه فعالیت و راه‌های توسعه بهره‌برداری از کریدور‌های شمال به جنوب و غرب به شرق کشور پاسخ داده است.

آقای دکتر! درباره توسعه روابط ایران و روسیه و واردات یا صادرات کالا به روسیه از طریق کریدور شمال به جنوب مباحث بسیاری مطرح می‌شود از جمله تأکید مقامات دولتی بر توسعه استفاده از این کریدور و انتقاد کارشناسان نسبت به نادیده گرفتن یا بی‌توجهی به ظرفیت‌های این کریدور در رفع بخشی از آثار نامطلوبی که محاصره دریایی آمریکا برای کشور ایجاد می‌کند، ارزیابی شما از این نکته چیست و آیا از کریدور شمال‌ـ جنوب آنگونه که برخی ادعا می‌کنند بهره‌برداری مطلوب و مؤثر صورت نگرفته است؟

قطعاً دولت و حاکمیت نگاه جدی و کارایی به بهره‌برداری و توسعه تجارت با کشور‌های دوست، مانند روسیه و چین دارند؛ بنابراین درراستای این موضوع استفاده درست از کریدور‌های شمال به جنوب و در بخش صادرات کالا‌های بسیاری از کشور‌ها به اروپا از کریدور شرق به غرب نیز برنامه‌ریزی‌هایی صورت گرفته است. برای نمونه، ترانزیت سال ۱۴۰۳ کالا از کشور ۱۷ میلیون تن برآورد شده است؛ در حالی که تا پیش از آن این رقم ۵ میلیون تن بوده است، لذا آنچه درباره استفاده نکردن از ظرفیت کریدور شمال به جنوب گفته می‌شود واقعیت ندارد؛ چرا که توسعه روابط در این کریدور درحال تحقق است و دولت برای پیشرفت بیشتر برنامه محور کار می‌کند.

در حال حاضر با توجه به جنگ آمریکا با ایران و اروپا با روسیه از کریدور شمال به جنوب در راستای شکست سیاست‌های خصمانه اقتصادی آمریکا علیه مردم ایران چگونه می‌توان بهره‌برداری کرد؟

کریدور شمال به جنوب از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی برای خثنی کردن بخش مهمی از محاصره دریایی آمریکا علیه مردم ایران است؛ چرا که از طریق این کریدور می‌توانیم کالا‌های هند را به روسیه منتقل کنیم، از این نظر دولتمردان از این ظرفیت بزرگ برای ایران نباید غفلت کنند؛ چرا که وقتی روسیه به اوکراین حمله کرد و تحریم شد، صادرات نفت این کشور به هند پنج برابر شد؛ یعنی از ۲۰۰ هزار بشکه به ۱میلیون بشکه در روز افزایش یافت؛ بنابراین امروز روسیه پول بزرگی نزد هند دارد و به واسطه تحریم دلاری این کشور نمی‌تواند از هند دلار دریافت کند؛ از این رو در ازای آن باید از هند کالا وارد کند یا مانند ایران با روش‌های دیگری، همچون تبدیل پول به پول دیگر کشور‌ها (یورو یا درهم و دینار) باز هم کالا وارد کند؛ بنابراین با توجه به اینکه ممکن است روسیه از ۲۰ درصد پول نفت خود نزد هند استفاده کرده باشد، همچنان بین ۷۰ تا ۸۰ درصد از پول روسیه دست هندی‌ها باقی مانده است. از سوی دیگر، با توجه به این موضوع که کریدور شمال به جنوب ظرفیت تجاری خوبی دارد و از این طریق در سال می‌توان ۱۰ میلیون تن کالا از هند به روسیه انتقال داد، ایران از این موقعیت به درستی استفاده می‌کند. بنابراین، این مزیت بزرگی برای ما به شمار می‌آید و امیدواریم در مسیر رو به رشد و حرکت برای بهره‌برداری هر چه بیشتر از کریدور شمال به جنوب فعال‌تر از قبل عمل شود.

ارزیابی شما از فعالیت‌ها و مزیت‌هایی که کریدور شرق به غرب می‌تواند برای ایران داشته باشد، چیست؟

کریدور شرق به غرب نیز می‌تواند مزایای تجاری و درآمدی قابل توجهی برای ایران داشته باشد. این مسیر می‌تواند چین را به اروپا متصل کند، یعنی این مسیر برای چین بسیار مهم و مطمئن است ناظر بر آنکه آمریکا نشان داده است از محاصره دریایی استقبال می‌کند. بنابراین، این امکان وجود دارد این ریسک نیز مشمول چین شود. ۸۰ درصد کالای چین از تنگه مشخصی عبور می‌کند. چینی‌ها خوب می‌دانند گسترش نیروی دریایی آمریکا و تسلط آمریکا بر دریا‌ها می‌تواند برای آنها مخاطره‌آمیز باشد؛ از این رو آنها باید دنبال جایگزین کردن مسیر‌های امن‌تری باشند؛ هر چند بر سر استفاده از برخی کریدور‌های میانی که پای چند کشور مانند ترکیه، آذربایجان و قزاقستان که به میان می‌آید، دعواست؛ از این رو چین به دنبال راهی بسیار مطمئن برای صادرات کالا‌های خود به اروپاست و چه مسیری مطمئن‌تر از مسیر دوم، یعنی عبور از ایران. از این رو کریدور شرق به غرب بسیار برجسته می‌شود و نشان می‌دهد این مسیر ظرفیت ترانزیتی مهمی در منطقه و برای جهان است.

در حوزه مالی آیا ایران ظرفیت مطلوبی برای توسعه روابط خود با کشور‌های هم‌پیمان، مانند چین و روسیه دارد. سؤالم ناظر بر تحریم‌های مالی، دلاری و بانکی ایران است؟

قطعاً ایران در زمینه مالی با روسیه ظرفیت قابل توجهی برای خود ایجاد کرده است؛ چرا که از سال ۱۴۰۱ با روسیه تراکنش‌های مالی داشته‌ایم، به نحوی که امروز در مقطعی قرار گرفته‌ایم که کارگزاری رسمی کامل بین ایران و روسیه وجود دارد؛ یعنی برای اولین بار پس ازتحریم‌ها شرکت ایرانی می‌تواند وثایق ایرانی در بانک‌های ایرانی که با بانک‌های روسیه کار می‌کنند، تودیع کند و ضمانتنامه ارزی دریافت یا ال سی ارزی باز کند یا ال سی ارزی از مشتری روس خود دریافت کند. این روند می‌تواند در روابط ایران با چین بسیار کمک‌کننده و منجر به توسعه روابط دو جانبه شود؛ ناظر بر این موضوع که تجارت ایران و روسیه به دلیل کسری تجاری ما با روسیه بالا نیست؛ بنابراین می‌توانیم این کسری را از اضافه تراز تجاری خود با چین تأمین کنیم. اگر رابطه تجاری ایران، روسیه و چین در تراکنش‌های بانکی و مالی سه‌جانبه شود موجب جهان نما شدن پول ملی چین می‌شود؛ موضوعی که قطعا ًمورد استقبال چین واقع می‌شود. از سوی دیگر، با توجه به وجود کسری ۲ میلیاردی که ایران در صادرات به روسیه در مقایسه با واردات از این کشور دارد، ۲ میلیاردی که بابت آن برای پرداخت به روسیه روبلی نداریم؛ چون تنها منبع ما برای تولید روبل صادرات به روسیه است؛ لذا مجبوریم دوباره از درهم، دلار و یورو استفاده کنیم؛ بنابراین، برای اینکه به سراغ درهم و دینار یا یورو برای تجارت با روسیه نرویم، باید به سمت سه جانبه شدن مبادلات تجاری بین ایران، روسیه و چین حرکت کنیم تا با این روش کسری تراز تجاری ایران با روسیه به واسطه یوان چین پوشش داده شود. موضوعی که منافع سه کشور ایران، روسیه و چین را تأمین و کریدور‌ها را برای تعاملات بیشتر جذاب‌تر از گذشته می‌کند.