انسان دوستی، وطن‌دوستی و مردم‌دوستی در اخلاق و کردار ایشان متبلور و نمایان بود

به گزارش صبح صادق آنلاین، آیت الله سید موسی شبیری زنجانی در ۱۰ اسفند ۱۳۰۶ (۸ رمضان ۱۳۴۶ قمری) در شهر قم به دنیا آمد، نه در زادگاه اجدادی خانواده یعنی زنجان. پدرش، سید احمد شبیری زنجانی، بیست‌وپنج سال در مدرسه سیّد زنجان به تحصیل و تدریس اشتغال داشت و سپس به قم مهاجرت کرد و از نزدیکان شیخ عبدالکریم حائری یزدی، بنیان‌گذار حوزه علمیه قم، شد. سید احمد شبیری خود در محافل علمی به «حافظه عجیب» شهرت داشت؛ گفته می‌شود تمام فقه را به‌صورت استدلالی و با ذکر ادله از حفظ در ذهن داشت. سید احمد در دوران جوانی خود با امام خمینی و سید محمد محقق داماد هم‌مباحثه بود؛ یعنی خانواده شبیری از همان نسل نخست شاگردان حوزه نوپای قم، در کنار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی درس می‌خواندند.

آیت الله شبیری زنجانی در سال ۱۳۸۰، «مدرسه فقهی امام محمدباقر (ع)» را با هدف مطالعات فقهی تخصصی و پرورش فقیهانی با بنیه علمی قوی تأسیس کرد. دوره آموزشی این مدرسه از پایه هفتم حوزه آغاز می‌شود و در مجموع دوازده سال به طول می‌انجامد؛ ساختاری بلندمدت و متفاوت از بسیاری مدارس مرسوم حوزوی. در کنار این مدرسه، مرکزی فقهی با همین نام راه‌اندازی شده که هدفش احیای آثار پدرش سید احمد شبیری زنجانی و نشر آثار خود اوست. صبح صادق آنلاین به مناسبت درگذشت و رحلت آیت اله موسی شبیری زنجانی عالم آگاه و مرجع تقلید شیعیان جهان در گفت وگویی با حجت الاسلام و المسلمین سهراب مظفری میانجی نماینده ایشان در تهران به بررسی ویژگی‌های اخلاقی و صفات آن عزیز سفر کرده پرداخته است.

با توجه به آشنایی و دیدار‌های مکرر شما به عنوان نماینده مرحوم ایت اله شبیری زنجانی در تهران ایشان را به لحاظ جایگاه علمی چگونه ارزیابی می‌کنید؟

مرحوم حضرت آیت الله سید موسی شبیری زنجانی را در واقع می‌توان یکی از ارکان حوزه‌های علمیه جهان تشیع عنوان کرد چرا که ایشان ضمن اینکه در علوم فقه رجال سرآمد اساتید و عالمان اسلامی بود در تفسیر قرآن و تاریخ و سایر علوم نیز متبحر بودند. به عنوان مثال می‌توان گفت مرحوم آیت اله شبیری زنجانی در حدود ۲۲ سال پیش دانشگاه مطلبی منتشر کرده بودند در خصوص پاسخ به این موضوع که آیا پیامبر اکرم (ص) امی بوده‌اند یا خیر، به یاد دارم درآن زمان دانشگاه الازهر مصر برای پاسخ به این موضوع و رفع این شبهه برای مسلمانان به مقاله علمی منتشر شده از سوی مرحوم آیت اله موسی شبیری زنجانی اقدام کرده بود بنابراین جایگاه ایشان از نظر علمی بسیار برجسته است چرا که بسیاری از عالمان و فقیهان جهان اسلام به آرا و نظرات ایشان مراجعه می‌کردند.

به عنوان عالم دینی و فقیه بزرگ مرتبه ارزیابی شما از هدایت جوانان به سمت راه حقیقی در جهان یعنی یگانه پرستی و ایمان به اسلام ناب محمدی فعالیت‌های آن مرحوم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

با توجه به اینکه یکی از اصلی‌ترین موضوعاتی که علمای واقعی دین اسلام باید در دستور کار داشته باشند و آن متخلق بودن به اخلاق الهی است درخصوص ایشان باید گفت این موضوع علاوه بر اینکه در ذات ایشان نهادینه شده بود، اما در دوران حیات مبارک خود بسیار بر روی تقوی نفس کار کردند و خود را ملزم به انجام این موضوع در تمام ساحات زندگی کردند بدین خاطر می‌توان گفت از هر زاویه‌ای که به زندگی سراسر برکت ایشان نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم انسانی بودند که خدا را به یاد می‌آوردند، و وقتی فردی در رفتار و گفتارش به یاد آوردن خدا را عینی و عملی کند بدین معناست که خواسته یا ناخواسته دیگران را نیز دعوت به روی آوردن و حرکت در مسیر الهی می‌کند. بی تردید می‌توان گفت حضرت آیت اله شبیری زنجانی ضمن اینکه جایگاه علمی قابل توجهی داشتند متخلق به اخلاق الهی بودند، زیرا مدام بر نفس خود مسلط بوده و در این موضوع از همان نوجوانی بسیار کار کرده بوند تا صفات نیکو و اخلاق پسندیده که از ائمه علیهم السلام به ما رسیده را در خود پرورش دهند از این رو می‌توان گفت ایشان سرآمد خلق حسنی بودند که در اسلام مسلمانان را به متخلق بودن بدان دعوت کرده‌اند.

از ایشان چه موارد دیگری به یاد دارید که بیان آن خالی از لطف نیست؟

انسان دوستی، وطن دوستی و مردم دوستی در اخلاق و کردار ایشان متبلور و نمایان بود. علاقه ویژه‌ای به قائد شهید داشتند و معتقد بودند برای اعتلای ایران اسلامی باید تا سر حد شهادت مقاومت کرد. ایشان از نبوغ، استعداد سرشار وحافظه بسیار قوی برخوردار بودند. نسبت به مردم و طلاب بسیار دلسوز بودند. به عنوان مثال، برادر کوچکتر ایشان آیت الله سید جعفر شبیری زنجانی نقل می‌کردند که مرحوم آیت اله موسی شبیری زنجانی ضمن اینکه بسیار دل رحم و رئوف بودند بسیار تیزهوش بودند بنحوی که سرعت گیرایی مطالب و قدرت انتقال آن را به طلاب داشتند. ایشان نسبت به مردم و شاگردان خود بسیار دلسوز بودند همیشه چند نکته پیوسته به طلاب یادآوری می‌کردند و متذکر می‌شدند مانند اینکه به اخلاص در عمل بسیار توجه کنند. هر کاری انجام می‌دهند فقط به خاطر رضای خداوند متعال باشد. از نظر ایشان طلبه باید معرف دین باشد، فلذا معتقد بودند مومن و مسلمان و یک طلبه و روحانی باید مطابق بیانات و خواسته‌های حضرت امام صادق علیه السلام رفتار کند چرا که اگر طلاب و روحانیون اینگونه رفتار کنند مردم بیش از پیش به حقانیت اسلام آگاه و متمایل می‌شوند بنابراین ایشان معتقد بودند هر طلبه‌ای که اینچنین عمل کند به اسلام و امام صادق علیه السلام خدمت کرده درغیر این صورت اگر بد عمل کند به مکتب اسلام صدمه زده است، فلذا خود به عنوان استاد نسبت به این موضوع بسیار مقید بودند و متخلق به اخلاق الله. آیت الله شبیری زنجانی مشهور به تواضع بودند با طلاب شاگردان بسیار متواضعانه رفتار می‌کردند سلوک بسیار ملکوتی داشتند.

از نظر شما مهمترین توصیه مرحوم شبیری زنجانی به جوانان چه بود؟

انتخاب درست دوست؛ ایشان همواره به طلاب در انتخاب دوست بسیار تاکید داشتند و معتقد بودند باید با فردی دوست بود و دوستی را ادامه داد که در راه عمل به دستورات الهی ثابت قدم باشد. دوستی باید انتخاب شود که اهل درس و بحث و مباحثه برای زیست بهتر باشد. دوستی باید انتخاب شود که کنار او بودن و نشست و برخواست کردن با وی در جلساتی باشد که بر فهم و درک و شخصیت ما بیافزاید و موجب تعالی زندگی دنیوی و اخروی ما شود چرا که ایشان معتقد بودند معصومین علیهم السلام بر این موضوع بسیار تاکید داشتند که با کسانی باید دوستی کرد که روح انسان و عمل آدمی در نشست و برخاست با آنها متعالی و تقویت شود. دوستی باید انتخاب شود که در کنار ان‌ها بودن موجب زنده شدن و تکرار رفتار‌ها و عملکرد ائمه اطهار شود بنابراین دوستی از نظر ایشان توصیه بسیار مهمی برای جوانان بود تا در انتخاب دوست با فردی نشست و برخواست کنند که ارادت قلبی قوی به معصومین دارند.

بیشترین توصیه‌ای که به طلاب داشتند در چه موردی بود؟

مرحوم آیت الله شبیری زنجانی همواره به طلاب متذکر می‌شدند که احوالات بزرگان را مطالعه کنید چرا که روی رفتار و روحیه و ذهن شما اثر می‌گذارد در این خصوص کتاب سه جلدی از آن بزرگ سفر کرده به نام «جرعه‌ای از دریا» به یادگار مانده که همه اقشار جامعه و جوانان می‌بایست آن را بخوانند چرا که چراغ راه زندگی انسان است. حقیقتاً فقدان ایشان برای اسلام و پیروان مکتب تشیع خسران و ضایعه غیر قابل جبرانی است چرا که سال‌ها طول می‌کشد که دنیا همانند آیت اله سید موسی شبیری زنجانی به خود ببیند و پرورش دهد.