خلاقیت اقتصادی در دل محاصره

پس از تشدید فشار‌های آمریکا بر مسیر‌های دریایی و اعمال محاصره‌ای که هدفش خفه‌کردن شریان‌های حیاتی تجارت ایران بود، جمهوری اسلامی نشان داد که هیچ تحریمی قادر به متوقف‌کردن اراده ملت ایران نیست. واقعیت آن است که حدود ۸۰ درصد تجارت کشور در حالت عادی از طریق دریا انجام می‌شد و همین نقطه، هدف اصلی دشمن برای ضربه‌زدن به اقتصاد ایران قرار گرفت. اما پاسخ هوشمندانه تهران، انتقال ظرفیت تجارت دریایی به مرز‌های زمینی بود؛ راهبردی که هم تدبیر و هم اقتدار را در خود جای داده و نشان می‌دهد که سیاست‌گذاران ایرانی پیش از هر تهدیدی، بدیل‌های راهبردی خود را آماده کرده‌اند.

این اقدام در شرایطی انجام شد که واشنگتن تصور می‌کرد با بستن مسیر‌های آبی می‌تواند کمر اقتصاد ایران را بشکند و تهران را به عقب‌نشینی وادار کند. اما تجربه سال‌های گذشته ثابت کرده که هر بار آمریکا یک مسیر را می‌بندد، ایران مسیر‌های تازه‌ای می‌گشاید. انتقال تجارت به مرز‌های زمینی، از جمله کریدور‌های شمالی و شرقی، نه‌فقط فشار تحریم را دور می‌زند، بلکه پیوند‌های اقتصادی ایران با همسایگان را نیز تقویت می‌کند. این یعنی واشنگتن نه‌تنها به هدف خود نرسید، بلکه زمینه‌ای فراهم شد که ایران نقش خود را به‌عنوان گره‌گاه ترانزیتی منطقه تثبیت کند.

مزیت دیگر این راهبرد، کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدات دریایی رژیم صهیونی و ناو‌های آمریکایی در آب‌های منطقه است. وقتی تجارت از مسیر‌های زمینی جریان می‌یابد، تهدید‌های دریایی کارایی خود را از دست می‌دهند و دشمن نمی‌تواند با حضور در خلیج فارس یا دریای عمان، جریان کالا و انرژی را متوقف کند. این همان نقطه‌ای است که کارشناسان آن را «بی‌اثرکردن محاصره» می‌نامند و نشان می‌دهد تهران با تکیه بر توان داخلی و همکاری منطقه‌ای، معادلات تحریمی را به نفع خود تغییر داده است.

با این حال، هوشمندی این اقدام نباید به غفلت تبدیل شود. دشمنان ایران که از شکست سیاست محاصره دریایی به ستوه آمده‌اند، قطعاً در صدد برمی‌آیند تا در مسیر‌های زمینی نیز اخلال ایجاد کنند. از تحریک گروه‌های تروریستی در مناطق مرزی گرفته تا اعمال فشار بر کشور‌های همسایه برای محدودکردن همکاری ترانزیتی، همه اینها سناریو‌هایی است که باید هوشیارانه رصد شود. تجربه نشان داده آمریکا و رژیم صهیونی هرگز از توطئه دست نمی‌کشند و تنها شکل آن را تغییر می‌دهند.

بنابراین، انتقال تجارت دریایی به مرز‌های زمینی یک پیروزی راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران است که با تدبیر و دوراندیشی محقق شده، اما حفظ این دستاورد نیازمند پایش دائمی، تقویت زیرساخت‌های مرزی، گسترش دیپلماسی اقتصادی با همسایگان و آمادگی امنیتی برای خنثی‌سازی هرگونه اخلال است. ایران بار‌ها ثابت کرده که تحریم و محاصره نه‌تنها آن را متوقف نمی‌کند، بلکه به فرصتی برای شکوفایی توان داخلی و تقویت جایگاه منطقه‌ای تبدیل می‌شود.