مسئله‌ای حل نشد!

سفر «شی جین‌پینگ» به واشنگتن در پایان سپتامبر ۲۰۲۶، نخستین سفر او به کاخ سفید در یک دهه گذشته است که بیش از آنکه نقطه‌عطفی در روابط چین و آمریکا باشد، تصویری دقیق از وضعیت کنونی این رابطه را به نمایش می‌گذارد که در آن دو قدرت بزرگ هر چندخواستار گسست کامل از یکدیگر نیستند، اما همچنان در بزنگاه‌های اساسی با هم اختلاف بنیادین دارند. مهم‌ترین نکته در دیدار اخیر، تضاد میان تشریفات و محتوا بود. استقبال ترامپ از شی در پایگاه هوایی اندروز، برگزاری شام رسمی، هدیه دادن مجسمه عقاب و بازدید مشترک از آرشیو ملی، همگی نماد‌هایی از میزبانی در سطحی بی‌سابقه بودند. البته ترامپ سعی کرد مانند دیدار با پوتین تلاش کرد میهمان خود را مرعوب سازد. همانگونه که در سفر پوتین به آمریکا که سال گذشته صورت گرفت، ترامپ در پایگاه هوایی آلاسکا از پوتین استقبال کرد و مسیر حرکت پوتین را از میان هواپیما‌های اف۲۲ مستقر در پایگاه قرار داد و همزمان هواپیما‌های بی۲ و ب۵۲ از بالای سر پوتین عبور کردند. در سفر رهبر چین هم در حین مراسم استقبال هواپیمای بی۲ با ارتفاع پایین از بالای سر شی جین‌پینگ عبور کرد که البته بیشتر موجب ترس ترامپ شد تا رهبر چین؛ اما در پس این نمایش، دستاورد عینی مذاکرات به تمدید دو ماهه آتش‌بس تجاری تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ محدود ماند؛ توافقی که بیشتر زمان می‌خرد تا اینکه مسئله را حل کند.

پکن همچنان کارت برنده فلزات کمیاب را در اختیار دارد و تا پایان دهه احتمالاً از این مزیت بهره خواهد برد؛ در حالی که واشنگتن با وجود تلاش برای کاهش وابستگی، هنوز جایگزین قابل اتکایی نیافته است. این نبود تقارن توضیح می‌دهد که چرا فشار آمریکا برای افزایش خرید کالا‌های کشاورزی و تسریع صادرات مواد معدنی چینی، نتیجه محدودی داشته است. در حوزه‌های امنیتی و راهبردی، طرح مجدد مسئله تایوان از سوی شی و درخواست او برای موضع‌گیری صریح‌تر آمریکا علیه استقلال این جزیره، بدون پاسخ رسمی از سوی واشنگتن باقی ماند.

اما آنچه این دور از دیپلماسی را از ادوار پیشین متمایز می‌کند، تکرار و تناوب دیدارهاست، با برنامه‌ریزی برای دو نشست دیگر تا پایان سال، یکی در حاشیه اجلاس آپک (apec) در شنژن و نشست جی۲۰ در میامی، الگویی از مدیریت مستمر رقابت شکل گرفته است که هدف آن نه حل بحران، بلکه جلوگیری از فروپاشی کامل رابطه است. با این تعبیر، مهم‌ترین دستاورد سیاسی این دیدار، ترسیم خط قرمز مشترک بر رقابت فشرده بدون درگیری نظامی بوده است. برای بازار‌ها و اقتصاد جهانی نیز پیام روشن است، مهلت جدید ۱۰ ژانویه اکنون به نقطه ریسک بعدی تبدیل شده و تا آن زمان، مسائل کلیدی مانند تعرفه‌ها، صادرات فناوری پیشرفته و جریان مواد کمیاب همچنان معلق باقی خواهند ماند. در مجموع، این سفر را باید نه به مثابه گشایشی راهبردی، بلکه ادامه سیاست ثبات راهبردی سازنده اعلام شده در ماه می‌دانست.