آمریکا و کودتای جدید در آمریکای لاتین

آمریکای لاتین به رغم معطوف شدن جهان به غرب آسیا، همچنان صحنه تحولاتی است که می‌تواند بر کل نظام بین‌الملل تاثیرگذار باشد، بویژه آنکه شواهد نشان می‌دهد آمریکا به دنبال بازگشت گسترده به این منطقه و حذف رقبایی همچون روسیه، چین، ایران و بریکس است. در همین راستا سفارت و کنسولگری‌های آمریکا در برزیل اعلام کردند خدمات کنسولی این کشور به دلیل «ملاحظات امنیتی» به حالت تعلیق در می‌آید. این اقدام در شرایطی که ۱۲ مهر ماه انتخابات ریاست جمهوری برزیل برگزار می‌شود، می‌تواند بیانگر اهدافی باشد که بخشی از آن علیه دموکراسی و استقلال برزیل و بخشی نیز در قالب سیاست جهانی آمریکاست.

نگاهی به سیاست‌های ترامپ در آمریکای لاتین حکایت از بازگشت به دکترین مونروئه یا همان تسلط آمریکا بر این منطقه دارد. این امر از آن جهت اهمیت دارد که نه تنها کسب منابع و منافع نظیر نفت ونزوئلا و آبراه‌های بین المللی این منطقه برای آمریکا اهمیت دارد، بلکه این رویکرد بخشی از جنگ گسترده آمریکا علیه چین، روسیه، ایران و پیمان‌هایی همچون بریکس است که کشوری همچون برزیل عضو آن است. تحولات انتخاباتی آمریکای لاتین نشانگر دگرگونی‌هایی است، چنانکه سیاستمداران راست‌گرا در آمریکای لاتین از موفقیت‌های انتخاباتی برخوردار شده‌اند که نقشه قدرت در این منطقه را دگرگون کرده است. آمریکای لاتین اکنون ۱۲ رئیس کشور دارد که در سمت راست یا همان رویکرد به آمریکا و به تبع آن رژیم صهیونیستی قرار دارند. اقدامات آمریکا در برزیل در آستانه انتخابات را می‌توان ادامه همان دکترین دانست که برای سلطه بر بخش دیگری از آمریکای لاتین صورت می‌گیرد. تعلیق خدمات کنسولی آمریکا در برزیل در حالی صورت می‌گیرد که پیش از این یک گزارش آژانس اطلاعات برزیل (ABIN) درباره مداخله آمریکا در انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور هشدار داده و تاکید کرده که واشنگتن درصدد اثرگذاری بر جهت‌گیری سیاسی و اقتصادی آمریکای لاتین از طریق انتخابات چهارم اکتبر (۱۲ مهر) برزیل است.

نکته قابل توجه در مداخلات آمریکا در انتخابات سایر کشور‌ها از جمله در آمریکای لاتین را در دوگانه دیو و دلبر سازی می‌توان مشاهده کرد. در حالی که براساس نظرسنجی موسسه «دیتافولها» داسیلوا و رقیب غرب‌گرایش با اختصاص ۷۶ درصد از آرای عمومی به خود (۴۰ درصد لولا و ۳۶ درصد بولسونارو) ناتوان در رسیدن به اکثریت آرا و احتمالا رفتن به دور دوم هستند که رفتار‌های آمریکا بیانگر زنجیره‌ای از اقدامات برای تاثیر گذاری مستقیم و غیر مستقیم بر آرای مردم برزیل است. در این سناریو از یک سو رویکرد به رئیس جمهور غرب گرا به منزله رسیدن به اهداف بویژه اقتصادی و امنیتی القا می‌گردد و رویکرد به فرد ملی گرا و ضد آمریکایی برابر با فشار اقتصادی و حتی حمله نظامی عنوان می‌کردد. امروز یکی از بحران‌های کشور‌های آمریکای لاتین درحوزه امنیت و کارتل‌های مواد مخدر و جنایت کار است. مولفه‌ای که به یکی از مهمترین شعار‌های انتخاباتی غرب گرایان مبدل شده، چنانکه فلاویو بولسونارو وعده داده است که در صورت پیروزی در انتخابات، برزیل را به ابتکار امنیتی «سپر قاره آمریکا» که از سوی دولت ترامپ مطرح شده است، ملحق خواهد کرد. در همین حال در اقدامی که قطعا ارتباط مستقیم با انتخابات برزیل دارد، ترامپ در حاشیه نشست سالیانه سازمان ملل با رودریگز رئیس جمهور موقت ونزوئلا دیدار کرد در حالی که قول حمایت از رئیس جمهور جدید و غرب گرای کلمبیا را نیز داده است. ترامپ همزمان که از تعرفه‌های سنگین علیه برزیل می‌گوید از توسعه روابط با کشور‌هایی همچون دولت جدید ونزوئلا سخن گفته تا الگوی اقتصادی به اصطلاح موفقی را برای برزیلی‌ها به نمایش. در این میان الگوی دیو را نیز در اقدامات آمریکا علیه کوبا و مکزیک می‌توان مشاهده که به عنوان درس‌های عبرت مخالفت با آمریکا پیش روی مردم برزیل قرار می‌گیرد. به عبارتی دیگر می‌توان گفت که آمریکا رسما در حال یک کودتای انتخاباتی در برزیل است هر چند در ظاهر در حال سامان دادن به روابط با سایر کشور‌های آمریکای لاتین می‌باشد.

در کنار دکترین مونروئه وضعیت بحرانی ترامپ در آستانه انتخابات را نیز باید در کودتای آن علیه استقلال برزیل مورد توجه قرار دارد. مخالفت ۷۱ درصد آمریکا با طرح جنگ علیه ایران و نیز بی توجهی بازار بویژه در حوزه انرژی به وعده درمانی‌ها و ادعا‌های ترامپ مبنی بر تسلط بر تنگه هرمز و محو ایران در کنار نداشتن دستاوردی در سیاست خارجی از غزه و جنگ اوکراین گرفته تا اقدام علیه ایران و چین و... دست به دست هم داده تا ترامپ و جمهوریخواهان در انتظار شکستی سخت در انتخابات پیش رو باشند. در این شرایط به نظر می‌رسد ترامپ با کودتا در برزیل به دنبال دستاوردسازی در سیاست خارجی است تا شاید بتواند کمی از شدت شکست جمهوریخواهان بکاهد این در شرایطی است که افزایش بهای سوخت و هزینه‌های زندگی در آمریکا چنان است که عملا این وعده درمانی‌ها و نسخه نویسی‌ها نیز نمی‌تواند کمک چندانی به کاهش وضعیت بحرانی جمهورخواهان در انتخابات داشته باشد.