پس از پیروزی انقلاب اسلامی، آمریکا و شوروی شکست سختی در عرصه بینالمللی متحمل شدند و آن، از دست دادن ایران بود؛ اما یک مسئله مهم و حیاتی هم برای ایران و هم برای آنها پیش رو قرار داشت و آن، تعیین «نظام» جایگزین رژیم پهلوی بود. قدرتهای خارجی تلاش فراوانی کردند و همه توان خود را به کار گرفتند تا از تحقق نظر امام خمینی (ره) پیشگیری کنند؛ اما نتوانستند و شکست دیگری خوردند. در این زمینه چند نکته قابل ذکر است:
۱ ـ آمریکاییها و اروپاییها خواستار حفظ منافعشان بودند که با حاکمیت نهادهای سلطنت و قانون اساسی با محوریت نخستوزیری شاهپور بختیار امکانپذیر بود. آنان تلاش زیادی کردند تا امام راحل را متقاعد کنند که این چهارچوب را بپذیرند، اما موفق نشدند. امام راحل با هوشیاری این پیشنهادها را رد میکردند و تمامی دستگاه سلطنت و بقایای آن را نیز غیرقانونی و نامشروع میدانستند.
۲ـ جریانهای سیاسی مانند «جبهه ملی» و «نهضت آزادی» در داخل کشور که سوابق رابطه با غرب و آمریکا را داشتند و در آن ایام به «لیبرالها» موسوم بودند با رژیم شاه موافق نبودند، اعتقاد داشتند که «شاه باید سلطنت کند، نه دخالت» و اداره امور کشور باید در اختیار سایر قوا و ساختار حاکمیت باشد. اینها مواضعشان برای نظام جایگزین «جمهوری دموکراتیک»، یا «جمهوری دموکراتیک خلق»، یا «جمهوری دموکراتیک اسلامی» بود؛ مواضعی که کاملاً با غرب و آمریکا مثل گذشته همسو و همراه بود.
۳ـ بسیاری از گروههای الحادی و کمونیستی که در دوران پهلوی در خارج از ایران به سر میبردند، یا بعضاً سالها در زندانهای رژیم شاه محبوس بودند، در فردای انقلاب و فضای آزادی فعالیتهای سیاسیشان را آغاز کردند. آنها انواع روزنامه، نشریات و... را منتشر کرده و با این توهم که پیروزی انقلاب محصول کار مبارزات آنهاست، با پشتوانه کشورهایی، مانند آمریکا، رژیم صهیونی، انگلیس، شوروی سابق و سایر کشورهای استعماری، در استانهای مرزی ایران نیز به دنبال سهمخواهی بودند و تلاش میکردند نظام جایگزین را بر اساس الگوهای سیاسی این کشورها شکل دهند. مثلاً از جمهوری خلق، جمهوری سوسیال دموکراتیک و ... دم میزدند....
۴ـ امام (ره) در مصاحبههای متعدد درباره نظام جایگزین رژیم پهلوی، «جمهوری اسلامی» را اعلام کرده بودند. در آستانه برگزاری همهپرسی نیز با قاطعیت در برابر دیدگاههای مخالف موضع گرفتند و تأکید کردند: «جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد». ایشان حتی تصریح کردند: «اینجانب به جمهوری اسلامی رأی میدهم و از شما [ملت]میخواهم به آن رأی دهید.»
۵ـ ملت ایران در فروردین ۱۳۵۸ پای صندوقهای رأی رفتند و ۹۸٫۲ درصد از آرای مأخوذه به جمهوری اسلامی اختصاص یافت وخواست ملت تحقق یافت و «نظام جمهوری اسلامی» رسماً به تأیید ملت مسلمان ایران رسید. از دیدگاه نویسنده، این رویداد نشان داد که آمریکا در ایران از پایگاه مردمی برخوردار نبود و نتوانست اراده خود را بر ملت ایران تحمیل کند.