▼ حرف روز
پایان حاشیه امن تروریستها؟
✍ عبدالحسین آزاد
صدور احکام قضایی علیه سران گروهکهای مسلح کُردی مستقر در اقلیم کردستان عراق و ارسال پروندههای آنان به پلیس بینالملل (اینترپل)، فصل تازهای از پیگیری حقوقی و قضایی جمهوری اسلامی ایران علیه گروههایی را رقم زده است که مسئول دههها عملیات مسلحانه و اقدامات تروریستی در مناطق شمالغرب کشور بودند و هستند. این اقدام که از سوی معاونت بینالملل قوه قضائیه دنبال شده، اکنون این پرسش را مطرح کرده است که آیا پروندههای ارسالی میتواند به بازداشت و استرداد رهبران این گروهها منجر شود یا صرفاً در حد یک اقدام نمادین باقی خواهد ماند؟
اینترپل بر اساس قواعد بینالمللی و در صورت تکمیل مستندات حقوقی، موظف به پیگیری پرونده و تعقیب افراد تحت تعقیب است. اقدام قوه قضائیه در تدوین و ارسال پروندههای مستدل علیه سران گروهکهایی مانند پژاک، کومله، دموکرات و پاک، در چارچوب حقوق بینالملل و مقابله با تروریسم قابل ارزیابی است.
اهمیت این پروندهها تنها به جنبه قضایی محدود نمیشود، بلکه پیامدهای سیاسی و امنیتی مهمی نیز دارد. در سالهای اخیر ایران و عراق توافقنامهای امنیتی را برای مقابله با فعالیت گروههای مسلح مستقر در اقلیم کردستان امضا کردهاند. با این حال، مقامهای کشورمان بارها از کندی اجرای برخی مفاد این توافق و تداوم فعالیت عناصر مسلح در مناطق مرزی انتقاد کردهاند. از نگاه ایران، پیگیری پروندهها از طریق اینترپل میتواند فشار مضاعفی بر دولت عراق و اقلیم کردستان برای اجرای تعهدات امنیتی ایجاد کند.
در عین حال، تجربههای گذشته نشان میدهد که روند استرداد افراد از طریق اینترپل همواره با پیچیدگیهای حقوقی و سیاسی همراه است. صدور اعلان قرمز به معنای بازداشت خودکار افراد نیست و اجرای آن به همکاری دولتهایی بستگی دارد که افراد مورد نظر در قلمرو آنها حضور دارند. از همین رو، موفقیت این روند تا حد زیادی به میزان همکاری کشورهای میزبان و اراده سیاسی آنها برای اجرای درخواستهای قضایی وابسته خواهد بود.
با این حال، ارسال این پروندهها به اینترپل را میتوان نشانه ورود موضوع فعالیت گروهکهای مسلح کُردی به مرحلهای جدید دانست؛ مرحلهای که در آن جمهوری اسلامی ایران تلاش میکند علاوه بر ابزارهای امنیتی و دیپلماتیک، از ظرفیتهای حقوقی و بینالمللی نیز برای پیگیری مطالبات خود بهره بگیرد. در چنین شرایطی، نحوه واکنش اینترپل، دولت عراق و کشورهای اروپایی محل استقرار برخی از اعضای این گروهها، تعیین خواهد کرد که این اقدام به یک دستاورد عملی تبدیل میشود یا صرفاً به عنوان یک ابزار فشار سیاسی و حقوقی باقی خواهد ماند.
▼ گزارش روز
ریاض در سایه قدرت ایران
✍ بهرام بختیاری
گزارش جدید روزنامه نیویورکتایمز از اختلافات فزاینده میان عربستان سعودی و آمریکا در جریان جنگ چهارماهه علیه کشورمان، از یک تحول مهم در معادلات منطقهای پرده برمیدارد؛ تحولی که نشان میدهد ریاض برخلاف سالهای گذشته، دیگر حاضر نیست امنیت و منافع راهبردی خود را بهطور کامل به تصمیمات واشنگتن گره بزند. آنچه بیش از همه در این گزارش جلب توجه میکند، تغییر نگاه محمد بنسلمان نسبت به جمهوری اسلامی ایران است؛ تغییری که از رویکردهای مبتنی بر فشار و براندازی، به سمت مدیریت اختلافات از طریق گفتوگو و دیپلماسی سوق یافته است.
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی در آغاز بحران، همچنان امیدوار بود فشارهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونی بتواند موازنه قدرت منطقهای را به زیان ایران تغییر دهد، اما تداوم جنگ، ناکامی در تحقق اهداف اعلامی و مهمتر از همه، حفظ توان بازدارندگی و قدرت عملیاتی ایران، محاسبات ریاض را دستخوش تغییر کرد. در این میان، نقش تنگه هرمز بهعنوان مهمترین شریان انرژی جهان، اهمیت ویژهای یافت. سعودیها دریافتند هرگونه بیثباتی در این آبراه راهبردی میتواند مستقیماً اقتصاد، صادرات نفت و برنامههای توسعهای این کشور را تهدید کند.
نیویورکتایمز همچنین از تماسهای فشرده و بعضاً پرتنش میان مقامهای آمریکایی و محمد بنسلمان پرده برداشته است؛ تماسهایی که نشان میدهد ریاض در مقاطع حساس نه تنها از همراهی کامل با واشنگتن خودداری کرده، بلکه در مواردی مانع اجرای برخی طرحهای نظامی آمریکا نیز شده است. این مسئله بیانگر کاهش اعتماد عربستان به راهبردهای آمریکا در منطقه و افزایش نگرانی نسبت به پیامدهای سیاستهای غیرقابل پیشبینی دولت ترامپ است.
در همین چارچوب، عربستان طی ماههای اخیر تلاش کرده است کانالهای ارتباطی مستقیم با مقامات کشورمان را تقویت کند. گفتوگو درباره امنیت خلیج فارس، تنگه هرمز، مسائل منطقهای و سازوکارهای جلوگیری از تشدید تنشها، بخشی از این روند جدید به شمار میرود. ریاض اکنون بیش از گذشته به این جمعبندی رسیده که ثبات منطقه نه از مسیر رویارویی، بلکه از طریق توافقات منطقهای و مدیریت مشترک بحرانها قابل تحقق است.
به نظر میرسد جنگ اخیر، موجب بازنگری جدی در محاسبات بازیگران منطقهای شده است. چرخش محمد بنسلمان از ایده فشار حداکثری به سمت دیپلماسی، نشانهای از همین واقعیت است؛ واقعیتی که از تغییر تدریجی نظم امنیتی غرب آسیا و افزایش نقش بازیگران منطقهای در تعیین سرنوشت خود حکایت دارد.
▼ خبر ویژه
کریدور شمال-جنوب را متوقف نمیکنیم
سخنگوی وزارت خارجه روسیه با تأکید بر ثابت ماندن برنامههای ایجاد کریدور شمال-جنوب گفت:«تنشها در خاورمیانه، نگرش شرکای منطقهای را نسبت به راهاندازی این کریدور تغییر نخواهد داد.» ماریا زاخارووا توضیح داد که کریدور شمال-جنوب برای «اتصال شمال اوراسیا به مراکز اصلی لجستیک در سواحل خلیج فارس و اقیانوس هند» طراحی شده است و روسیه بر این باور است که زنجیرههای تأمین بینالمللی روان، کلید توسعه پایدار و مترقی اقتصاد جهانی هستند. کریدور بینالمللی شمال-جنوب (INSTC) در سال ۲۰۰۰ توسط ایران، روسیه و هند پایهگذاری شد. این راه با طول تقریبی ۷۲۰۰ کیلومتر، از بندر بمبئی در هند آغاز شده و از طریق بندرعباس یا چابهار در ایران ادامه مییابد و سپس با مسیر ریلی و جادهای، ایران را به آذربایجان، روسیه و نهایتاً اروپا متصل میکند. اظهارات زاخارووا در حالی مطرح میشود که جنگ اخیر در ایران و اختلال در مسیرهای دریایی، اهمیت کریدورهای زمینی و ریلی را به عنوان مسیرهای جایگزین برای تجارت و ترانزیت کالا دوچندان کرده است. این کریدور که ایران را به عنوان حلقه اتصال کلیدی در مسیر شمال-جنوب معرفی میکند، میتواند نقش مهمی در افزایش ترانزیت کالا بین آسیا، خلیج فارس و اروپا ایفا کند و از این طریق، منافع اقتصادی قابل توجهی برای کشورهای عضو به همراه داشته باشد.
▼ اخبار
با این مردم میتوان کارهای بزرگ کرد
سردار عزیز غضنفری، جانشین معاون سیاسی سپاه با تجلیل از حضور گسترده مردم در حمایت از آرمانهای انقلاب و جبهه مقاومت، تأکید کرد که سرمایه اصلی کشور، مردم مؤمن و انقلابی هستند که در بزنگاههای حساس در صحنه حضور مییابند. سردار غضنفری در مراسم وداع با سردار شهید محمد اکبرزاده، معاون سیاسی نیروی دریایی سپاه، که با حضور گسترده مردم در میدان آیینی امام حسین(ع) ساری برگزار شد، اظهار داشت:«با این مردم مبعوثشدهای که بیش از چهار ماه است در میادین و خیابانها حضور دارند و پشتیبان و حامی قدرتمند میدان جنگ هستند، میشود کارهای بزرگ کرد.» وی با اشاره به نقشآفرینی شهید اکبرزاده در عرصه جهاد تبیین و روشنگری، گفت:«رشادتها و شجاعتهای مثالزدنی نیروی دریایی سپاه و همرزمان شهید تنگسیری با روایتگریهای شهید اکبرزاده و هادیان سیاسی در جبهه جهاد تبیین برای افکار عمومی تبیین شد.» جانشین معاون سیاسی سپاه افزود:«فعالیتهای گسترده این شهید در عرصه روشنگری و مقابله با جنگ روایتها موجب شد که در ماههای اخیر نام وی در فهرست تحریمها و اقدامات خصمانه دشمنان قرار گیرد.» سردار غضنفری با بیان اینکه شهید اکبرزاده لحظهای از تلاش در مسیر جهاد تبیین و دفاع از آرمانهای انقلاب اسلامی آرام و قرار نداشت، تصریح کرد:«این شهید بزرگوار طبق سنت الهی، پاداش مجاهدتهای خود را با شهادت دریافت کرد.» وی در پایان بر تداوم راه شهدا و نقش تعیینکننده مردم در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی تأکید کرد.
راه رهبر شهید ادامه دارد
علی نیکزاد، نایبرئیس اول مجلس شورای اسلامی، با تشریح ابعاد شخصیتی و مدیریتی رهبر شهید انقلاب اسلامی، بر نقش تعیینکننده ایشان در هدایت کشور و عبور از بحرانهای مختلف تأکید کرد. وی با اشاره به روحیه مجاهدت، تلاش مستمر، تسلط علمی و پایبندی به اصول انقلاب، اظهار داشت:«رهبر شهید انقلاب اسلامی از ویژگیهای ممتاز و کمنظیری برخوردار بودند که مهمترین آن، روحیه مجاهدت و تلاش خستگیناپذیر بود.» نیکزاد با بیان اینکه رهبر شهید طی بیش از سه دهه رهبری، جمهوری اسلامی را از چالشها و فتنههای متعدد عبور دادند، افزود:«اگر امروز ایران در برابر آمریکا، رژیم صهیونیستی و قدرتهای غربی با اقتدار ایستاده است، بخش مهمی از این موفقیت مرهون تدابیر و هدایتهای ایشان است.» وی همچنین با اشاره به نقش رهبر شهید در توسعه توان دفاعی و موشکی کشور گفت:«حمایتهای ایشان از شهید حسن تهرانیمقدم و مجموعه صنایع دفاعی، ایران را به جایگاهی رساند که امروز از آن برخوردار است.» نایبرئیس مجلس در بخش دیگری از سخنان خود بر حمایت مستمر رهبر شهید از آرمان فلسطین و جبهه مقاومت تأکید کرد و گفت:«ایشان هیچگاه از دفاع از مظلومان، مردم فلسطین، غزه، لبنان و جبهه مقاومت عقبنشینی نکردند.» نیکزاد با اشاره به جایگاه منطقهای و بینالمللی رهبر شهید خاطرنشان کرد:«خون رهبر شهید موجب تقویت وحدت ملی و انسجام ملت ایران شده و مسیر انقلاب اسلامی با قدرت بیشتری ادامه خواهد یافت.» وی در پایان تأکید کرد:«انتقام خون رهبر شهید حتمی است و همه باید به توصیه ایشان درباره حفظ وحدت و انسجام ملی پایبند باشیم.»
لبنان به چتر بینالمللی با مشارکت ایران نیاز دارد
نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، با افشای نقشه جدید رژیم صهیونی برای ایجاد درگیری میان ارتش و مقاومت، تأکید کرد که رژیم صهیونی به این هدف خود نخواهد رسید و نهادهای نظامی و جریانهای مقاومت با هوشیاری، مانع از تحقق اهداف رژیم خواهند شد. بری با اشاره به اینکه «اسرائیل از طریق فشار و خواستههایش، به دنبال کشاندن ارتش لبنان به درگیری با مقاومت است»، ابراز اطمینان کرد که «این اتفاق نخواهد افتاد زیرا مردم لبنان خطرات کشیده شدن به درگیری داخلی را درک میکنند و ارتش و مقاومت برای خدمت به اهداف اسرائیل به کار گرفته نخواهند شد.» رئیس پارلمان لبنان همچنین دیدگاه خود را برای خروج از بحران تکرار کرد و گفت که لبنان به یک «چتر بینالمللی» شامل ایالات متحده، عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران نیاز دارد، چرا که این کشورها تضمینکننده اصلی هرگونه حل و فصل پایدار هستند. بری در ادامه با اشاره به «توافق چارچوب» آن را «توافق فتنه» خواند و گفت که از همان ابتدا مخالفت خود را با لغزش کشور به سمت تفرقه اعلام کرده و شعار «نه به فتنه، نه به خیابان» را سر داده است. وی تأکید کرد که موضع او از همان ابتدا بر «حفظ وحدت ملی، جلوگیری از فتنه و صیانت از نهادها» استوار بوده و این اولویت مطلق در این مرحله حساس است. بری همچنین از همه ابتکارات عربی و بینالمللی که به لبنان برای عبور از بحران کمک کند، استقبال کرد.
▼ اخبار کوتاه
◄ کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه، با تأکید بر حاکمیت ایران بر تنگه هرمز گفت:«هرمز زیر فرمان ایران تعریف میشود نه سنتکام. نشست نظامی در بحرین نمیتواند برای خلیج فارس نظم حقوقی و امنیت بسازد.» وی تصریح کرد:«امنیت منطقه با پایان مداخله و خروج آمریکا از منطقه، احترام به حاکمیت کشورها و پذیرش واقعیتهای جدید ژئوپلیتیک تأمین میشود نه زیر چتر نظامی آمریکا.»
شبکه المیادین به نقل از منابع آگاه گزارش داد محمولهای اطلاعاتی-نظامی از رژیم صهیونی به سومالی با نام دفتر سازمان ملل منتقل شده است. بر اساس این گزارش، محمولهای به وزن یک هزار کیلوگرم از تلآویو و از طریق نایروبی به موگادیشو ارسال شده که شامل یک سامانه ارتباطی پیشرفته با اهداف اطلاعاتی و نظامی بوده است. این منابع همچنین اعلام کردند شرکت ارسالکننده، «شرکت امنیت و ارتباطات میر» مستقر در شهر اور یهودا در رژیم صهیونی بوده و دفتر سازمان ملل در موگادیشو نیز این سامانههای ارتباطی را تحویل گرفته است.
میگل دیاز کانل، رئیسجمهور کوبا، با انتقاد از محاصره آمریکا گفت:«هدف از این محاصره، ایجاد ناآرامیهای اجتماعی در کوبا است.» وی افزود:«محاصره و تحریمهای آمریکا علیه این کشور به سطحی غیرقابل تحمل رسیده است.» دیاز کانل اعلام کرد هاوانا بار دیگر موضوع لغو تحریمها را در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح خواهد کرد و تصریح کرد:«کوبا هر سال پیشنویس قطعنامهای را به مجمع عمومی سازمان ملل ارائه میکند که خواستار پایان دادن به محاصره تجاری و اقتصادی آمریکا علیه این کشور است؛ محاصرهای که بیش از ۶۰ سال ادامه داشته است.»
منیر حداد، مشاور حقوقی نخستوزیر عراق، با افشای ابعاد تکاندهنده فساد در این کشور گفت:«بودجه عراق از سال ۲۰۰۳ تاکنون، به دلیل فساد بیش از دو تریلیون دلار خسارت دیده است.» وی افزود:«ارقام اموال غارتشده فراتر از عقل و منطق است.» حداد تصریح کرد:«کارزار مبارزه با فساد بدون هیچگونه خط قرمز یا سقف زمانی ادامه دارد» او تأکید کرد:«محاکمه متهمان به فساد به صورت علنی برگزار خواهد شد.» وی همچنین فاش کرد:«متهمان اصلی اعترافات مفصلی داشتهاند که راهنمای دستگاههای امنیتی و قضایی برای بازداشت متهمان دیگر بوده است»
مارک روته، دبیرکل ناتو، با اشاره به نارضایتی واشنگتن از اروپا در جنگ ایران گفت:«در موضوع جنگ ایران، نوعی نارضایتی در کاخ سفید از اروپا وجود دارد.» وی افزود:«من سعی کردم در واشنگتن توضیح دهم که این به دلیل حوادث پراکنده است. اما اگر تصویر کلی - تا ۵ هزار عملیات پرواز هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای اروپایی - را در نظر بگیرید، اروپا تنها سکوی اصلی برای اعمال قدرت آمریکا است.»