صبح صادق این یادداشت را صرفاً جهت اطلاع مخاطبان منتشر میکند/*
نشست امسال ناتو در حالی برگزار میشود که روابط دو سوی اقیانوس اطلس با چالشهای سیاسی متعددی روبهروست. تنشهای ناشی از درگیری اخیر آمریکا با ایران، اختلافنظرهای واشنگتن با برخی دولتهای اروپایی و انتقادهای دونالد ترامپ از میزان همراهی متحدان اروپایی در بحرانهای امنیتی، فضایی ایجاد کرده که ممکن است دستاوردهای این اجلاس را تحتالشعاع قرار دهد. با این حال، اگر به آمارها توجه شود، تصویر دیگری نمایان میشود که نشان میدهد اروپا در حال پاسخ دادن به مطالبهای است که آمریکا سالها بر آن تأکید داشته است! اگرچه اجلاس امسال برخلاف سال گذشته فاقد تصمیمی نمادین، مانند تعیین هدف اختصاص پنج درصد تولید ناخالص داخلی به هزینههای دفاعی است، اما سه شاخص مهم، یعنی افزایش بودجه دفاعی، گسترش توان صنعتی دفاعی و تداوم حمایت از اوکراین، از پیشرفت قابلتوجه کشورهای اروپایی حکایت دارد.
در زمینه هزینههای دفاعی، کشورهای اروپایی ناتو پس از توافق سال گذشته برای رساندن سهم هزینههای دفاعی به پنج درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵، گامهای عملی مهمی برداشتهاند.
افزایش بودجه دفاعی تنها زمانی معنا پیدا میکند که به تقویت توان نظامی واقعی منجر شود. به همین دلیل، توسعه صنایع دفاعی به یکی از محورهای اصلی اجلاس امسال تبدیل شده است. رشد درآمد بزرگترین شرکتهای دفاعی در کشورهای عضو نشان میدهد سرمایهگذاریهای جدید به تدریج وارد بخش تولید شده و ظرفیتهای صنعتی را تقویت کرده است. برخی کشورها سرمایهگذاری گستردهای روی صنایع داخلی خود انجام دادهاند، در حالی که برخی دیگر مانند آلمان منابع خود را میان شرکتهای مختلف توزیع کرده یا بخشی از نیازهای دفاعی را از دیگر کشورهای اروپایی، آمریکا و حتی شرکای آسیایی مانند کرهجنوبی و ژاپن تأمین میکنند. همزمان، ظهور شرکتهای نوآور، بهویژه در حوزه پهپادها، نشان میدهد که نوآوری دفاعی دیگر تنها در اختیار تولیدکنندگان سنتی نیست و بازیگران جدید نیز جایگاه مهمی یافتهاند. پیشبینی میشود در حاشیه اجلاس، توافقهای تازهای برای همکاریهای صنعتی میان اروپا و آمریکا اعلام شود تا نشان داده شود افزایش هزینههای دفاعی، علاوه بر تقویت امنیت، به رشد اقتصادی دو سوی اقیانوس اطلس نیز کمک میکند.
موضوع دیگر، ادامه حمایت از اوکراین است که امسال دوباره به یکی از محورهای اصلی نشست تبدیل شده است. ناتو با سازوکاری موسوم به «فهرست اولویتدار نیازهای اوکراین» این امکان را فراهم کرده که کشورهای اروپایی تجهیزات نظامی آمریکایی را برای کییف خریداری کنند.
مجموع این تحولات نشان میدهد اروپا در حال ایفای نقشی فعالتر در تأمین امنیت جمعی است، هرچند روشن نیست این پیشرفتها برای رفع نگرانیها و جلب رضایت کامل واشنگتن کافی باشد.
* اندیشکده شورای آتلانتیک