▼ حرف روز
نفتکش بزنید، ناو میزنیم
✍ یعقوب ربیعی
در چند روز گذشته تحولات در خلیج فارس و منطقه سیر تصاعدی پیدا کرده است. تصاعدی شدن این تحولات دلایل متعددی دارد. شاید مهمترین دلیل این قضیه را باید در همان موضوع ساعت شنی دانست. آنچه برای ایران در حال رخ دادن است این است که با وجود فشارهایی که تحمل میکند، ولی میداند که بازیگر طرف مقابلش به واسطه انتخابات میاندورهای کنگره، کاهش روزافزون ذخایر نفتی، فشارهای اجتماعی حاصل از افزایش قیمت دیزل و بنزین و .... دارای محدودیتهای اساسی است. به همین دلیل ایران سعی کرده است که بازی را برای طرف مقابل در سطح درد در مقابل درد تعریف کند. یعنی در ازای ضربهای که دریافت میکند، پاسخی که به دشمن میدهد را محکم، قاطع و فراتر از انتظار آمریکاییها تعریف کند. ناراحتی ترامپ از حمله به تأسیسات آمریکاییها در اردن و ناراحتی هگست از حمله به ناو هواپیمابر را باید در این تاکتیک ایران جست.
اما آنچه این روزها در حال رخ دادن است را از ۴ جنبه متفاوت میتوان بررسی کرد:
اشراف بالا: اولین اصلی که در تحولات برای ایران مشهود است، اشراف بالای در مواجهه با تخلفات آمریکاییها و سایر شناورهاست. علی محمدی، معاون سیاسی نیروی دریایی، به درستی مدعی است که «در ۱۰ روز منتهی به ۸ شهریور، نیروی دریایی سپاه هر شب بین ۲ تا ۵ شناور متخلف را تنبیه و مجازات کرده و پس از آن نیز هرگاه اراده کرده با کشتیهای متخلف برخورد کرده است. حملات آمریکا کوچکترین خللی در اشراف و تحمیل اراده نیروی دریایی سپاه بر این منطقه ایجاد نکرده است.»
اراده ایران: موضوع دوم در اراده ایران است. ایران سعی کرده است رویکرد خود را از پاسخ واکنشی به رفتار تهاجمی تغییر دهد. در بازی بُزدل، ایران تلاش دارد که در صحنه بماند و به پاشنه آشیل طرف مقابل یعنی انرژی و نفت حمله کند.
ابزار مواجهه: یکی از ادعاهایی که این روزها آمریکاییها بر آن تأکید داشتند این است که ایرانیها توان آفندی خود را برای مواجهه با شناورهای آمریکایی و پایگاههای آنها از دست دادهاند، اما حملات ایران به تأسیسات آمریکاییها خصوصاً ناوهای نظامی آنها نشان داد که ایران در کنار اراده، ابزار کافی برای مواجهه با آمریکاییها را نیز دارد.
شجاعت و همکاری: و نکته آخر در اقدامات اخیر را باید در این موضوع دانست که هم فرماندهان شجاعت مواجهه با آمریکاییها را دارند و هم ساختارهای بالادستی مانع از مواجهه نیروهای مسلح با دشمن نمیشوند. برخلاف برخی گفتهها و نوشتهها، یک همافزایی بین ساختارهای متکثر و در عین حال متحد کشور وجود دارد.
▼ گزارش روز
ترامپ و جنگ با واقعیتهای روی نقشه
✍ عبدالحسین آزاد
پیشروی یمنیها در مسیر بابالمندب
درگیریهای شدید در جبهههای غربی استان تعز وارد مرحله تازهای شده و پیشروی ارتش و انصارالله یمن در برخی مناطق راهبردی، توجهها را به محور ساحلی و مسیرهای منتهی به شهر المخا و تنگه بابالمندب معطوف کرده است. منابع محلی گزارش دادهاند که نیروهای یمنی در جریان درگیریهای اخیر در جبهههای الکدحه و مقبنه، شماری از مواضع مهم را تحت کنترل خود درآوردهاند؛ مناطقی که بر مسیرهای امدادرسانی و ارتباط میان ارتفاعات تعز و ساحل غربی اشراف دارند.
منطقه الکدحه از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ زیرا تسلط بر این محور میتواند مسیر حرکت به سمت البرح و سپس المخا را هموار کند و مسیرهای پشتیبانی از مناطق جنوبی به سمت ساحل غربی را تحت تأثیر قرار دهد. همزمان، درگیریها در محورهای الطویر، الاحطوب، الکویحه، جبل غباری و مناطق دیگری از غرب تعز ادامه داشته است. منابع نزدیک به نیروهای وابسته به عربستان نیز نسبت به گسترش نفوذ نیروهای یمنی در این منطقه و پیامدهای آن برای امنیت بابالمندب ابراز نگرانی کردهاند.
در همین حال، اختلافات میان گروههای وابسته به عربستان و امارات بار دیگر خود را نشان داده است. برخی نیروهای همسو با ابوظبی، حزب الاصلاح را به واگذاری برخی مواضع متهم کردهاند و گزارشهایی نیز درباره خودداری از ارسال نیروهای کمکی به مواضع این حزب منتشر شده است. این اختلافات میتواند توان نیروهای وابسته به دولت عدن را برای مقابله با پیشروی ارتش و انصارالله کاهش دهد.
منابع میدانی همچنین از کنترل نیروهای یمنی بر مناطقی از جمله حمره، القوز الاسفل، الرحبه، تپه الخزان و مصنعه و چندین ارتفاع مشرف بر روستاهای منطقه خبر دادهاند. سقوط جبل نعمان در جبهه جبل حبشی نیز از سوی برخی منابع نزدیک به دولت عدن تأیید شده است؛ منطقهای که به دلیل موقعیت مرتفع خود بر مسیرهای امدادرسانی میان چند جبهه اشراف دارد.
مجموع این تحولات نشان میدهد نبرد غرب تعز صرفاً بر سر چند موضع نظامی نیست، بلکه رقابتی بر سر مسیرهای پشتیبانی، ارتفاعات مشرف بر ساحل و محور منتهی به المخا و بابالمندب است؛ مسیری که هرگونه تغییر در موازنه آن میتواند بر معادلات امنیتی و دریایی منطقه تأثیر بگذارد.
▼ خبر ویژه
نگرانی اروپا از پیشی گرفتن روسیه در جنگ ترکیبی
روزنامه گاردین در گزارشی با اشاره به نگرانیهای راهبردی کشورهای اروپایی در مواجهه با روسیه، نوشت که اروپا نگران است روسیه در «جنگ ترکیبی» علیه این قاره در حال پیشی گرفتن باشد؛ جنگی که تنها به میدان نبرد محدود نمیشود و حملات سایبری، خرابکاری، مداخله سیاسی، فعالیت در شبکههای اجتماعی و بهرهبرداری از نارضایتیهای اقتصادی و اجتماعی را نیز دربر میگیرد. به نوشته این روزنامه، مقامهای نظامی اروپایی هشدار دادهاند که این وضعیت میتواند هم انسجام سیاسی اروپا را تضعیف کند و هم توان ناتو برای مقابله با یک جنگ طولانیمدت با روسیه را کاهش دهد. گاردین با اشاره به نشست برنامهریزان نظامی اروپایی در کنفرانس امنیتی مونیخ، تأکید کرد که اروپا در شرایط کنونی «آمادگی لازم برای تحمل یک جنگ فرسایشی طولانی با روسیه را ندارد» و افکار عمومی اروپا نیز آمادگی روانی و سیاسی لازم برای تحمل هزینههای یک جنگ طولانی را ندارد. این گزارش همچنین به افزایش حمایت از احزاب پوپولیست و راستگرا در کشورهای مهم اروپایی اشاره کرده و نوشته است که بسیاری از این جریانها خواستار پایان جنگ اوکراین هستند و برخی از آنها مواضعی همدلانه با روسیه دارند. گاردین به نقل از آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا، نوشته است که این کشور روزانه هدف حملات سایبری قرار میگیرد و نمیتوان احتمال مداخله روسیه در انتخابات سال آینده را نادیده گرفت. در بخش دیگری از این گزارش، گاردین به تلاش اروپا برای کاهش وابستگی نظامی به آمریکا اشاره کرده و نوشته است که گروهی متشکل از پنج قدرت نظامی اروپایی در حال بررسی همکاری در زمینههایی مانند پدافند هوایی و موشکی، حملات دقیق دوربرد و سامانههای هشدار زودهنگام فضایی هستند؛ توانمندیهایی که اکنون بخش مهمی از آنها از سوی آمریکا تأمین میشود.
▼ اخبار
حامیان جنگ عراق، در ایران هم شکست خوردند
نشریه آمریکایی «ریزن» در گزارشی با اشاره به پیشبینیهای اشتباه حامیان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، نوشت که «بوقچیهای آن جنگ، در مورد ایران هم اشتباه میکنند.» به گزارش این نشریه، پیش از حمله آمریکا به ایران در ۲۸ فوریه، جمعی از شخصیتهای رسانهای از جمله مارک تیسن، مارک لوین، شان هانیتی و برت استفنز، استدلال میکردند که جنگ با ایران تنها چند روز طول خواهد کشید و دولت ایران به سرعت سقوط خواهد کرد. ریزن با اشاره به اینکه «برخلاف جنگ عراق، جنگ در ایران به یک شورش طولانی مدت تبدیل نشده است، اما ایالات متحده حتی دولت را سرنگون نکرد و پس از چهار هفته آتشبس را پذیرفت»، تأکید کرد که بسیاری از تشویقکنندگان جنگ با ایران همان افرادی بودند که از حمله به عراق، اغلب با همان استدلالها، حمایت کرده بودند. این نشریه به اظهارات رضا پهلوی نیز اشاره کرد که در مصاحبه با اشپیگل خواستار مداخله ایالات متحده شد و ادعا کرد که ارتشی متشکل از ۱۰۰ هزار نفر را استخدام کرده است، اما در طول جنگ «حتی یک ناآرامی علیه دولت ایران رخ نداد.» ریزن در پایان با اشاره به اظهارات جان پودهورتز که پس از چهار ماه جنگ گفته بود «همه روی زمین میگویند که آمریکا جنگ را باخته است»، نتیجهگیری کرد که پیشبینیهای خوشبینانه حامیان جنگ در مورد ایران نیز مانند جنگ عراق با واقعیت مطابقت نداشته است. این گزارش در حالی منتشر میشود که جنگ با ایران وارد ششمین ماه خود شده و آمریکا با وجود هزینههای سنگین نظامی و اقتصادی، نتوانسته است به اهداف خود دست یابد و افکار عمومی آمریکا نیز به طور فزایندهای از این جنگ ناراضی هستند.
سه اولویت بودجه ۱۴۰۶؛ ثبات، بازسازی و تابآوری
سازمان برنامه و بودجه سه محور «ثبات، بازسازی و تابآوری» را بهعنوان اولویتهای بودجه ۱۴۰۶ اعلام کرد و جهتگیری بودجه سال آینده را مبتنی بر «ثبات» برای مهار بیثباتی اقتصاد کلان، «بازسازی» برای احیای سرمایه و ظرفیتهای تولید و «تابآوری» برای افزایش توان اقتصاد در مواجهه با شوکهای آتی تعیین کرد. در نخستین جلسه ستاد تهیه و تدوین لایحه بودجه سال ۱۴۰۶، افشین برمکی، سرپرست معاونت سیاستگذاری و راهبری توسعه ملی و منطقهای، با تشریح تجدید ساختار بخشنامه بودجه مبتنی بر تجربه جهانی، اولویتهای اقتصاد ملی در سال آینده را شامل مهار تورم و حفظ ثبات اقتصادی، جلوگیری از فرسایش ظرفیت تولید، بازسازی زیرساختها، حفظ و تقویت اشتغال، حمایت هدفمند از سطح زندگی خانوارها و تقویت تابآوری اقتصادی در برابر شوکهای خارجی برشمرد. سید حمید پورمحمدی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب بر لزوم اصلاح رویهها و فرایندها توسط سازمان برنامه و بودجه، گفت که اعتماد به نفس لازم برای اقدامات شجاعانه در سازمان ایجاد شده است و مدیران باید به سمت اصلاح رویهها، رشد بهرهوری، استفاده از فناوریهای نو، هوش مصنوعی و حذف هزینههای غیرضرور حرکت کنند. وی با اشاره به تغییر نگاه در دولت، تأکید کرد که «مدیر موفق، کسی است که توانمندی کاهش هزینهها را داشته باشد.» همچنین محمد قاسمی، معاون هماهنگی برنامه و بودجه، از بررسی پیشنویس بخشنامه بودجه سال ۱۴۰۶ در جلسه هفته آینده شورای اقتصاد خبر داد و گفت که پیام لایحه بودجه سال آینده، «پیام درک شرایط، آرامش و تداوم خدمترسانی دولت با قوت و با نگاه تحولی است.»
رژیم صهیونی در آستانه انزوای فزاینده بینالمللی
دان بَری، نویسنده صهیونیست و سردبیر پیشین آسوشیتدپرس در اروپا، آفریقا و خاورمیانه، در یادداشتی در روزنامه معاریو هشدار داد که اگر کابینه آتی رژیم صهیونی برنامهای را که وی «طرح نجات ملی» توصیف کرده و هدف آن مقابله با پیامدهای جنگ، انزوای بینالمللی و شکافهای داخلی است، در پیش نگیرد، «ممکن است اسرائیل حتی تا سال ۲۰۴۸ نیز دوام نیاورد.» به گفته بَری، پیروزی بنیامین نتانیاهو در انتخابات آینده به «فاجعهای گسترده» منجر خواهد شد و در صورت پیروزی احزاب اپوزیسیون، آنها رژیمی را تحویل خواهند گرفت که با شوک، ضعف نهادها و انزوای فزاینده بینالمللی دستوپنجه نرم میکند. وی خواستار تشکیل کمیته رسمی تحقیق درباره حوادث ۷ اکتبر، لغو اصلاحات قضایی مصوب از سوی ائتلاف نتانیاهو و تقویت استقلال دستگاه قضایی و نهادهای نظارتی شد. در خصوص غزه، بَری خواستار پذیرش کامل طرح ترامپ شامل خروج نیروهای صهیونیست در صورت خلع سلاح حماس، همکاری با یک نیروی بینالمللی تثبیتکننده و شورای صلح و حمایت از بازسازی نوار غزه با مشارکت کشورهای عربی و جامعه بینالمللی شد. وی همچنین خواهان توقف خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها، متوقفسازی گسترش شهرکهای جدا افتاده در کرانه باختری و بازتعریف راهبرد منطقهای رژیم از جمله تلاش برای دستیابی به توافقهای عدم تجاوز با لبنان و سوریه، هماهنگی با آمریکا در مواجهه با ایران، تقویت همکاری با مصر و اردن و گشودن مسیر تعامل با عربستان سعودی شد. بَری در پایان نوشت که بیعملی و خودداری از اتخاذ چنین اقداماتی ممکن است رژیم صهیونی را به «رژیمی فقیر، منزوی و دچار شکافهای عمیق اجتماعی» تبدیل کند.
▼ اخبار کوتاه
◄ نیروی دریایی سپاه اعلام کرد: «یک فروند شمپاد ارتش تروریستی آمریکا که قصد ورود به منطقه حفاظتشده تنگه هرمز را داشت، مورد حمله قرار گرفت.» در اطلاعیه شماره ۱۱ سپاه آمده است: «تنگه هرمز تحت مدیریت جمهوری اسلامی ایران است و هرگونه حرکت دشمن زیر نظر دلاورمردان نیروی دریایی سپاه قرار دارد و با قاطعیت مورد حمله واقع خواهد شد.» این اطلاعیه تأکید کرد: «آمریکای متجاوز باید بداند راهی جز ترک منطقه و دست کشیدن از شرارت ندارد.» روابط عمومی سپاه تصریح کرد هر حرکت مذبوحانه دشمن با عنایت خداوند و هوشیاری نیروهای ایرانی پاسخ داده میشود.
شرکت ردیابی نفتکشها «تانکر ترکرز» اعلام کرد صادرات نفت خام منطقه در ماه آگوست نسبت به میانگین ژانویه و فوریه، ۳۹ درصد کاهش یافته است. به نوشته این شرکت، این افت شدید در سایه تشدید مخاطرات امنیتی در خطوط مواصلاتی دریایی و تحولات نظامی در گذرگاههای راهبردی منطقه، بهویژه تنگه هرمز، رخ میدهد. بسته شدن تنگه هرمز و حملات به نفتکشهای متخلف، تردد دریایی را به شدت کاهش داده و صادرات نفت کشورهای منطقه را با اختلال جدی مواجه کرده است.
ارتش رژیم صهیونی در ادامه تجاوزات خود، اطراف شهرک «الرفید» در حومه جنوبی استان القنیطره سوریه را با حداقل ۶ گلوله توپ هدف قرار داد. شبکه الاخباریه سوریه این خبر را تأیید کرد. ساعاتی پیش از آن، یک ستون نظامی صهیونیست متشکل از ۵ خودروی زرهی به اطراف الرفید نفوذ کرده و پس از تحرکات گشتی عقبنشینی کرد. مناطق مرزی جنوب سوریه طی روزهای اخیر شاهد تشدید تجاوزات و ایجاد ایستوبازرسیهای نظامی بوده است. استانهای القنیطره و درعا روزانه شاهد نفوذ نظامیان صهیونیست هستند.
امیرعلی ابوالفتح، کارشناس مسائل آمریکا، با اشاره به راهبرد واشنگتن گفت: «آمریکا در تلاش برای کشاندن مردم به خیابان است و از نگاه آمریکاییها، ایران بالاخره باید زیر فشار اقتصادی به توافق تن دهد.» وی افزود: «هیئت حاکمه آمریکا به این نقطه رسیده که چالش با ایران باید پایان یابد و به خواستههای آمریکا تن دهد.» ابوالفتح تصریح کرد: «مسئله صرفاً به کمپین نظامی و اقتصادی محدود نمیشود و ممکن است از فعال کردن گسلهای اجتماعی و گروههای جداییطلب نیز استفاده کنند.»
مایکل یانگ، سردبیر نشریه دیوان در اندیشکده کارنگی، با اشاره به شکست سلطه امنیتی آمریکا در منطقه نوشت: «سامانه پایگاههای نظامی آمریکا بر اثر موشکهای ایران ویران شده و نیروهای آمریکایی را وادار به عقبنشینی کرده است.» وی تأکید کرد: «ایران نشان داد آمادگی برای جنگ و استفاده حسابشده از مزیتها، آمریکا و اسرائیل را در موضع دفاعی قرار داده است.» یانگ با اشاره به جنایات رژیم صهیونی افزود: «بیشتر متحدان عرب آمریکا دریافتند بیش از ایران باید نگران ظهور یک زورگوی منطقهای باشند که از حمایت آمریکا برخوردار است.» وی توصیه کرد عربها آمریکا را در خروج از منطقه یاری کنند.