بصیرت - صفحه 2811

اشاره: «ژئوپلیتیک» که جغرافیای سیاسی ترجمه‌اش کرده‌اند، در واقع، ویژگی‌ها و عوارض زمین و زیستگاه آدمی را با اندیشه‌ها، اعتقادات، آمال و مطالبات و عمل سیاسی پیوند می‌زند. به همین خاطر، آمریکا نیز مجبور است مطامع خود در منطقه را با ویژگی‌ها و شرایط جغرافیایی و اجتماعی آن، بسنجد و اگر این دو را مساعد همدیگر ندید، باید به دستکاری جغرافیای سیاسی منطقه مبادرت کند. مقاله حاضر از این منظر، به پدیده «همه‌پرسی جدایی» اخیر (سوم مهر) در منطقه کردستان عراق می‌پردازد و فرصت‌هایی که این رویداد برای طرح‌های آمریکا در منطقه ایجاد می‌کند، را مورد توجه قرار می‌دهد. از نگاه نویسنده، مطالبات سیاسی و ترسیم مرزهای جدید براساس قومیت، نوعی عقب‌گرد برای جهان اسلام محسوب می‌شود و علاوه بر اینکه هزینه‌های جانی و مالی بسیاری را به جوامع اسلامی تحمیل می‌کند و جلوی توسعه آنها را می‌گیرد، برای کشورهایی مثل آمریکا، انگلیس و رژیم صهیونیستی نیز زمینه را برای سلطه مجدد و یا تحکیم سلطه فراهم می‌کند.

مقدمه: پاكستان، اين همسايه شرقي كه يكي از قدرت‌هاي هسته‌اي جهان است، همواره در طول تاريخ روابطي دوستانه و برادرانه با ايران داشته و مردمش، ايراني‌ها را برادر خطاب مي‌كنند. در وصف روابط حسنه دو كشور، همين بس كه ملت و مقامات پاكستان در استقبال از مقام معظم رهبري در دوران رياست جمهوري در دهه 60 شمسي، سنگ‌تمام گذاشتند و آن استقبال بي‌نظير در تاريخ ماندگار شد و رسانه‌ها و مقامات جهان را به حيرت واداشت. نكته اينكه، آن استقبال باشكوه در هنگامه جنگ تحميلي عليه ايران صورت گرفت و مردم و دولتمردان پاكستان اين پيام را به جهان به ويژه غرب دادند كه حمايت بي‌حد و حصر بسياري از كشورها از رژيم بعثي صدام نمي‌تواند روابط برادرانه تهران ـ اسلام‌آباد را تحت تأثير قرار دهد. اين روابط مستحكم در همه دولت‌هاي دو كشور پابرجا مانده و حضور احزاب سياسي مختلف نتوانسته به دوستي ايران ـ پاكستان خدشه وارد كند. اين دوستي و برادري در مقاطع مختلف روابط دو كشور تكرار شده و حتي در حوادث طبيعي از قبيل زلزله و سيل، دو كشور از هيچ كمكي به يكديگر دريغ نكرده‌اند. در اين سال‌ها قدرت‌هاي استعماري بسيار تلاش كرده‌اند تا روابط ايران ـ پاكستان به عنوان دو قدرت برتر منطقه را تضعيف كنند و با ناامن كردن مرزهاي دو كشور، اين دوستي را تحت تأثير قرار دهند اما استحكام اين مودت و برادري همواره نقشه‌هاي قدرت‌هاي استعماري در ضربه زدن به آن را نقش بر آب كرده است. پاكستان با نام رسمي «جمهوري اسلامي پاكستان» در شرق و جنوب شرق ايران، با حدود 200 ميليون نفر جمعيت دومين كشور مسلمان پس از اندونزي است. پاكستان تاريخچه‌اي كهن از زندگي و تمدن را داراست كه شامل تمدن دره سند است و از سال 1947 كه از هند مستقل شد، دوراني از رشد و توسعه نظامي و اقتصادي و در پاره‌اي مواقع نيز بي‌ثباتي را تجربه كرده است. پاكستان از قدرت‌هاي هسته‌اي و هفتمين كشور جهان به لحاظ شمار نيروهاي نظامي است. اين كشور از پنج ايالت شامل خيبرپختونخواه، پنجاب، بلوچستان، سند و ناحيه پايتختي اسلام‌آباد و همچنين يك منطقه خودمختار قبايلي، يك منطقه فدرال پايتخت و دو منطقه مربوط به جامو و كشمير تشكيل شده است. پاكستان عضو سازمان ملل، سازمان كنفرانس اسلامي، سازمان همكاري منطقه‌اي جنوب آسيا (سارك) و سازمان اكو است؛ همچنين از زمان استقلال از بريتانيا، عضو اتحاديه كشورهاي همسود (مشترك‌المنافع) است. حزب «مسلم‌ليگ» اولين دولت پاكستان را به رهبري «محمدعلي جناح» و «لياقت علي‌خان» تشكيل داد اما اين حزب با ظهور احزاب سياسي ديگر از جمله «حزب مردم» در غرب پاكستان و «حزب عوامي‌ليگ» در شرق پاكستان كه در نهايت به ايجاد بنگلادش منجر شد، به ميزان زيادي افول كرد. رئيس جمهوري پاكستان رئيس دولت و فرمانده كل نيروهاي مسلح است و توسط كالج الكترال پاكستان انتخاب مي‌شود. نخست‌وزير هم معمولاً رهبر بزرگترين حزب در پارلمان است.با اين مقدمه و آشنايي اجمالي با جامعه پاكستان، خبرنگار اعزامي روزنامه اطلاعات به اين كشور، مشاهدات خود را درباره مسائل سياسي، اقتصادي و اجتماعي پاكستان در قالب گزارش تقديم خوانندگان گرامي مي‌كند .