بصیرت - صفحه 2826

مقدمه: در جهان این تاریخ بوده که همیشه خود را بر ابنای بشر تحمیل کرده، اما نه به همه آنها. افرادی هم بوده و هستند که به‌خاطر بزرگی کارهایشان، مسیر تاریخ را تغییر و در واقع به تاریخ شکلی نو داده‌اند و تاریخ متاثر و متغیر از آنها بوده. این افراد چه بد چه خوب، موجب دیگرگونه زیستن نسل‌های بعد از خود شده‌اند. در مورد جنگ جهانی اول ابتدا باید گفت که هر چند یک جنگ بین‌المللی بود، ولی در میان کشورهایی رخ داد که حاکمان آن همگی از اقوام نزدیک هم بودند. چون در آن سال‌ها اکثر امپراتورها، ولیعهدها و صدراعظم‌های اروپایی همه از نوادگان ملکه «ویکتوریا» و از نژاد انگلیسی بودند، لذا این نبرد ویرانگر ناخواسته بین نوادگان امپراتوری عظیم بریتانیای کبیر رخ داد. ملکه «ویکتوریا» 9 فرزند داشت که همه با شاهزادگان سایر کشورها ازدواج کرده بودند.(به همین دلیل معروف بود خورشید در امپراتوری بریتانیای کبیر غروب نمی‌کند) به او لقب «مادر اروپا» داده بودند، چون امپراتور آلمان، تزار و ملکه روسیه، ملکه نروژ، ملکه اسپانیا و ولیعهد سوئد همه از نوه‌های او بودند و باز بیشتر حاکمان اروپا به‌واسطه او از اقوام هم بودند. مثلا امپراتور آلمان، بریتانیا و روسیه هر سه پسرعموی هم بودند و جالب اینکه بین تزار روس و پادشاه انگلیس یعنی «نیکلای دوم» و «جرج پنجم» از لحاظ قیافه شباهت بسیار زیاد وجود داشت تا جایی که آنها را نه پسرعمو که برادران دوقلوی هم می‌خواندند و عکس‌هایشان در آرشیوهای تاریخی اکثرا با هم به اشتباه گرفته می‌شد یا اینکه ملکه روسیه «الکساندرا» همسر تزار «نیکلای دوم» و خواهر «ویلهلم دوم» امپراتور آلمان و «ویلهلم» هم حکم پدرخواندگی ولیعهد روسیه که خواهرزاده خودش بود، را داشت.

مقدمه: حسن روحانی موفق شد در کارزار انتخابات سال ۹۶ پیروز شود. روحانی بر رقیبی پیروز شد که انواع وعده‌‌ها را در لفافی از هجمه تخریب به‌کار برد اما مردم با رای خود به سطحی نگری و خلاصه کردن مشکلات اقتصادی جامعه در یارانه «نه»‌ گفتند و به ادامه کار دولت روحانی رای دادند. انتخابات ریاست‌جمهوری در همین مدت کوتاه مورد تجزیه و تحلیل‌های متعدد قرار گرفته است اما بحثی که باید به آن توجه داشت، همان نکته‌ای است که سعید حجاریان نیز بر آن تاکید کرد. او معتقد است که اصلاح‌طلبان به بحث عدالت اقتصادی توجه و تاکید زیادی نداشتند و بخش عمده‌ای از رای رقبای روحانی نیز مربوط به همین شعارها بود. از سوی دیگر، اکنون با پایان جدال‌های انتخاباتی، روحانی باید نقشه راهی دقیق و علمی تهیه کند که ضمن اجرای برنامه‌های دولت خود، اعتمادی که مردم به اصلاح‌طلبان و اعتدالگرایان داشته‌اند را حفظ کند. لزوم توجه به نیازهای اقتصادی و همچنین اجتماعی مردم، شاید بسیار پررنگ باشد. به همین دلیل اولویت‌های اجرایی دولت دوازدهم می‌تواند تاثیر عمده‌ای در رای سال‌های آتی مردم داشته باشد. محمد کیانوش‌راد تحلیلگر سیاسی در همین زمینه با «آرمان» گفت‌وگو کرده که متن آن را در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: «اختلاف با ايران به تاريخ پيوست»؛ اين را «سامي ابوزهري» يکي از فرماندهان جنبش حماس مي‌گويد. ظهر روز جمعه بيست‌وهشتم مهر، هيئتي بلندپايه از رهبران «حماس» به رياست «صلاح عاروري»، نايب‌رئيس دفتر سياسي اين جنبش، وارد تهران شد. ديدار با مقامات بلندپايه ايراني، گزارش از آخرين وضعيت سرزمين‌هاي اشغالي و تحولات آشتي ملي فلسطين از اهداف اصلي اين هيئت است. حماس دنبال ترميم روابط خود با تهران است و اين گفته يکي از اعضاي هيئت همراه، نشان از اين دارد که آنها به اهداف خود در اين سفر رسيده‌اند. ٩ روز قبل، ١٢ اکتبر ۲۰۱۷ (بيستم مهر ۱۳۹۶)، گروه‌هاي فلسطيني «فتح» به رهبري «محمود عباس» و حماس به رهبري «اسماعيل هنيه»، پس از يک دهه اختلاف توافق‌نامه‌اي را براي ايجاد رهبري واحد فلسطيني‌هاي ساکن در کرانه باختري رود اردن و نوار غزه امضا کردند. بر اساس اين توافق‌نامه که در مصر به امضا رسيد، تشکيلات خودگردان فلسطين تا اول دسامبر (۱۰ آذر) کنترل کامل نوار غزه را در دست خواهد گرفت. يک‌ سال بعد از پيروزي حماس در انتخابات پارلماني در سال ۲۰۰۷، مأموران تشکيلات خودگردان، از نوار غزه اخراج شدند و اين بخش از سرزمين‌هاي فلسطيني تحت کنترل حماس قرار گرفت. حالا آنها مي‌خواهند به اختلاف‌هاي ١٠ساله ميان خود پايان دهند. قرار است حماس کنترل اداره غزه ازجمله گذرگاه «رفح» با مصر و ديگر گذرگاه‌هاي مرزي با اسرائيل را به تشکيلات خودگردان به رهبري محمود عباس بسپارد. همچنين سه هزار نيروي امنيتي تشکيلات خودگردان به پليس غزه ملحق شوند. طبق اين توافق، حماس با حدود ۲۵ هزار نظامي مسلح، همچنان کنترل نظامي- امنيتي خود را بر نوار غزه حفظ خواهد کرد. جنبش مقاومت اسلامي «حرکه المقاومه الاسلاميه» يا حماس در سال ۱۹۸۷ به رهبري «عبدالعزيز رنتيسي»، «شيخ احمد ياسين» و «محمد طه»، در جريان انتفاضه اول به‌عنوان شاخه فلسطيني اخوان‌المسلمين تأسيس شد . آنها هدف خود را «آزادي تمام خاک فلسطين» اعلام کردند و پيمان «اسلو» ١ و ٢ را که در سال ١٩٩٣ و ١٩٩٥ امضا شده است، قبول ندارند. رابطه تهران و حماس فراز‌وفرود زيادي را پشت ‌سر گذاشته است؛ از فصل سرد روابط تا حمايت‌هايي که ايران بارها از آنها داشته است؛ اما شروع جنبش عربي، بر روابط ايران و حماس سايه انداخت تا اينکه محمد مرسي، در سال ٢٠١١ با سقوط حسني مبارک به قدرت رسيد. با روي‌کار‌آمدن اخوان‌المسلمين در مصر، حماس هم جان تازه‌اي گرفت؛ - قبلا مبارک جنبش حماس را «مضحک» خوانده بود- اما پيروزي مرسي چندان دوام نیاورد و حماس هم‌زمان دو حامي اصلي خود، يعني ايران و مصر را از دست داد. پس از کنار‌زده‌شدن حکومت اخوان‌المسلمين، خشونت‌ها در مصر گسترش يافت و صدها نفر از‌جمله نظاميان مصري کشته و زخمي شدند و به اموال عمومي خسارت‌هاي زيادي وارد شد. در پي اين رويدادها، دادستاني مصر حماس را به مشارکت با نيروهاي اخوان‌المسلمين براي برنامه‌ريزي‌هاي تروريستي متهم کرد. در اواخر ژانويه و اوايل فوريه ۲۰۱۵ دادگاهي در مصر، شاخه نظامي جنبش فلسطيني حماس را در فهرست گروه‌هاي تروريستي قرار داد و آن را تحريم کرد. اين حکم اولين حکم يک کشور عربي يا اسلامي بود که در آن گردان‌هاي عزالدين قسام تروريستي ناميده شدند. در پي اين حکم، هر نوع فعاليت شاخه نظامي حماس در مصر ممنوع شد. روابط ايران با حماس بار ديگر با شروع تحولات سوريه به سردي گراييد. شاخه سياسي حماس در سال ۱۹۹۹ ميلادي از اردن به سوريه منتقل شد. خالد مشعل، رئيس دفتر سياسي حماس، آن سال دفتر سياسي حماس را در دمشق مستقر کرد. اين رابطه دوستي تا زمان جنگ داخلي در سوريه ادامه داشت؛ ولي حماس با حمايت از اعتراضات ضددولتي در سوريه، بشار اسد را خشمگين کرد. در نهايت رابطه حماس با سوريه و در نتيجه رابطه حماس با تهران تيره شد. همان زمان «موسي ابومرزوق» گفته بود: «ايران از موضع ما نسبت به سوريه خشنود نيست و نارضايتي آنها به معناي آن است که مقامات اين کشور نمي‌توانند مانند گذشته با ما مراوده کنند». تا اينکه روز چهارشنبه، ۱۷ آبان ١٣٩١(۷ نوامبر ٢٠١٢)، دفاتر اين جنبش در دمشق تعطيل شد و «ايمن طه»، سخنگوي حماس، اين خبر را تأييد کرد. حماس روزهاي دشواري را پشت سر گذاشته است؛ آنها از دمشق به «دوحه»، پايتخت قطر و از آنجا به ترکيه رانده شدند. آنها از سال ۲۰۰۸ سه بار با اسرائيل جنگيده‌اند تا اينکه توانستند بعد از مدت‌ها، با فتح پيمان اتحادي امضا کنند. اسرائيل درباره اين تصميم فتح و حماس گفته است هر توافقي را که بر اساس آن حماس خلع‌سلاح نشده و روابط خود را با ايران قطع نکرده باشد، نخواهد پذيرفت. شايد يکي از پيام‌هاي سفر عاروري به ايران، رد اين شروط براي قطع روابط با ايران باشد. حالا هيئت عالي‌رتبه حماس که ٩ روز بعد از امضاي پيمان اتحاد آنها با فتح به تهران آمده است، مي‌گويند: «اختلاف با ايران به تاريخ پيوسته است» و مي‌خواهند روابط ديگري با ايران شروع کنند. صلاح‌ عاروري هم در گفت‌وگو با «شرق» به هم‌پيماني استراتژيک با ايران تأكيد دارد.

اشاره: رأی اعتماد به وزرای پیشنهادی آقای روحانی در مجلس با تمام فراز و نشیب‌ها به پایان رسید و شانزده وزیر از هفده وزیر پیشنهادی حسن روحانی موفق شدند در کابینه دوازدهم حضور داشته باشند. با این وجود به نظر می‌رسد لابی‌های گسترده‌ای در مجلس برای رأی اعتماد به وزرا صورت گرفته و اتفاقاتی در پشت پرده رخ داده که در نهایت حبیب‌ا... بیطرف موفق نشد از نمایندگان مجلس رأی اعتماد بگیرد. به همین دلیل با دکتر محمود صادقی عضو هیات رئیسه فراکسیون امید و یکی از نمایندگان فعال اصلاح‌طلب در جریان رأی اعتماد به وزرا گفت‌وگو کردیم. دکتر صادقی معتقد است: «در زمان رأی اعتماد به آقای بیطرف برخی از نمایندگان که مخالف ایشان بودند و اغلب نیز دارای دغدغه منطقه‌ای بودند به شکلی در مجلس فضاسازی و جوسازی کردند که دیگر نمایندگان نیز به آقای بیطرف رأی موافق ندهند. برخی از این نمایندگان حتی به خود بنده نیز مراجعه کردند و درخواست داشتند که به آقای بیطرف رأی موافق داده نشود. با این وجود وضعیت زمانی پیچیده‌تر شد که این افراد در برخی مواقع تنها از نمایندگان درخواست نمی‌کردند و بلکه برگه رأی آنها را خط می‌زدند و رأی موافق را به رأی مخالف تبدیل می‌کردند. به همین دلیل نیز در شرایط کنونی تعداد قابل ملاحظه‌ای آرای خط خورده از ایشان وجود دارد.» در ادامه متن گفت‌وگوی دکتر محمود صادقی با «آرمان» را از نظر می‌گذرانید.