بصیرت - صفحه 2940

اشاره: متنوع و متعدد، رفت و آمدها ميان ايران و افغانستان در يك سال اخير مصداق اين دو صفت است. دو سال از عمر دولت وحدت ملي مي‌گذرد و دولت تدبير و اميد در ايران هم سه ساله شده است. دو همسايه همواره دغدغه‌هاي مشترك داشته‌اند اما سرفصل‌هاي مشترك همكاري همواره دور از هم نگه داشته شده بود. از قاچاق مواد مخدر تا سرايت ناامني، از مشكلات جوي يكسان تا همكاري‌هاي اقتصادي همه و همه مي‌توانست دو كشور را در سال‌هاي پس از فروپاشي حاكميت‌ طالبان در افغانستان به هم نزديك‌تر كند كه بازيگران متفاوت منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي عزم خود را جزم كردند تا مانع از اين همراهي امنيتي و سياسي شوند. دولت تدبير و اميد با شعار« تعامل و تعميق رابطه با همسايگان در اولويت است»، به روي كارآمد. هرچند دو سال و نيم نخست اين دولت به تلاش براي گره‌گشايي از پرونده هسته‌اي گذشت اما نگاه دولت روحاني براي همكاري‌هاي منطقه‌اي با همسايگان شرقي همواره نگاهي بلندمدت و به دور از عافيت‌طلبي‌هاي كوتاه‌مدت اقتصادي و سياسي بوده است. ايران و افغانستان با توجه به ليست بلندبالاي منافع مشترك و دغدغه‌هاي يكسان مي‌توانند و بايد در مسير هم افزايي همكاري‌هاي همه‌جانبه گام بردارند؛ در جهاني كه امنيت هر روز در آن به فاكتوري جهان‌شمول‌تر تبديل مي‌شود دو كشور همسايه گريزي جز همكاري صادقانه ندارند. محمد حنيف اتمر، مشاور امنيت ملي رييس‌جمهور افغانستان روزهاي ابتدايي هفته را در تهران گذراند. علي شمخاني، دبير شوراي‌عالي امنيت ملي از اتمر دعوت كرده بود تا براي تازه‌ترين رايزني‌ها مهمان ايران شود. مقابله همه‌جانبه با افراط‌گرايي و تروريسم با رويكرد امنيت منطقه‌‌اي و تعامل ميان دولت‌ها نسخه‌اي است كه اتمر در رايزني‌هاي اخيرش در تهران بسيار بر آنها تاكيد كرد. شوراي‌عالي ايران و افغانستان در تلاش براي پيگيري سند همكاري مشترك هستند و برقراري امنيت پايدار در مرزها و كمك به مبارزه با تروريسم و ترانزيت مواد مخدر اصلي‌ترين اولويت‌هاي قيد شده در اين سند هستند. محمد حنيف اتمر، ٤٨ سال سن دارد و از كاركشته‌هاي عالم سياست در افغانستان به حساب مي‌آيد؛ مردي كه روزهايي را در وزارتخانه‌هاي كشور، آموزش و پرورش و توسعه روستاها گذرانده است. خوش‌فكر است و از آن دست سياستمداراني كه صداقت را بر منفعت سياسي ترجيح مي‌دهد. اتمر پيش از اين نيز در حاشيه سفر به ايران در بهمن ماه ٩٣ گفت‌وگويي با روزنامه اعتماد داشت؛ گفت‌وگويي كه در آن اتمر به صراحت تاكيد داشت كه هيچ كشوري نمي‌تواند در خصوص رابطه كابل با تهران به دولت وحدت ملي نسخه‌اي را ديكته كند. اين‌بار نيز در دومين و آخرين روز حضور او در تهران در هتل محل اقامتش گفت‌وگويي كوتاه با وي داشتيم. گفت‌وگويي متمركز بر مساله ظهور داعش در افغانستان و مذاكره با طالبان. در ابتداي اين گفت‌وگو اتمر از علاقه روزنامه اعتماد نسبت به مسائل افغانستان ابراز خرسندي و قدرداني كرد. وي همچنين با اشاره به پيشنهاد اعتماد براي تعامل بيشتر و مستقيم‌تر رسانه‌هاي ايران و افغانستان مي‌گويد كه از اين پيشنهاد استقبال مي‌كند و ترويج اين همكاري به ابتكار روزنامه‌نگاران ايران و افغان وابسته است. حمايت صد‌در‌صدي از رابطه و تعامل رسانه‌هاي دو كشور موضعي است كه مشاور امنيت ملي افغانستان بر آن تاكيد دارد. وي با اشاره به اينكه دولت افغانستان به آزادي بيان و آزادي مطبوعات احترام مي‌گذارد، مي‌گويد كه كابل ارزش فراواني براي رابطه دو كشور و به تبع آن رابطه اهالي رسانه‌اي آن قايل است. مشروح گفت‌وگو با محمد حنيف اتمر به شرح زير است:

مقدمه: در روزهاي گذشته، برهم صالح به تهران سفر و در جريان آن، با برخي مسوولان ايراني از جمله علي شمخاني، دبير شوراي عالي امنيت و علي لاريجاني، رييس مجلس شوراي اسلامي ديدار كرد. اين سفر در حالي صورت گرفته است كه در ماه‌هاي اخير تحولات عراق بيش از هر زمان ديگر شتاب گرفته و اين كشور هر روز آرايش جديدي را چه در صحنه سياسي و چه در عرصه نظامي شاهد است. با آزادسازي فلوجه در هفته‌هاي گذشته، نگاه‌ها بر موصل و آزادسازي اين شهر متمركز شده است. سپهر سياسي عراق نيز فراز و نشيب‌هاي متعددي را تجربه مي‌كند و هر لحظه بايد انتظار رخ دادن حادثه‌ جديدي را در نظام سياسي عراق داشت. در چنين شرايطي، برخي مسوولان اقليم كردستان عراق نيز از استقلال اين اقليم سخن گفته‌اند و اين مساله، بر پيچيدگي صحنه سياسي عراق افزوده است. با اين حال، سفر برهم صالح به تهران مي‌تواند اهميت بسياري داشته باشد؛ كما اينكه او زماني مسووليت نخست‌وزيري اقليم كردستان عراق را برعهده داشته و هم‌اينك نيز معاون دبيركل حزب اتحاديه ميهني كردستان عراق محسوب مي‌شود و از ديگر سو، او هم‌اينك معاونت حيدر العبادي را برعهده دارد. درباره سفر برهم صالح به تهران و رايزني‌هاي او با مقامات ايراني، گفت‌وگويي با ناظم دباغ، نماينده اقليم كردستان عراق در ايران داشته‌ايم كه مشروح آن در ادامه مي‌آيد.

مقدمه: دونالد ترامپ، رئیس جمهوری جدید امریکا از ماه‌ها پیش از آنکه بر کرسی ریاست جمهوری کشورش تکیه بزند، در بیان موضع خود نسبت به روسیه اعلام کرد، خواهان برقراری روابطی گرم‌تر از آنچه همیشه بین دو کشور حاکم بوده، است. اما آیا براستی تحقق چنین امری پس از دهه‌ها تیرگی روابط و نگاه‌های بدبینانه دو طرف به یکدیگر بسادگی امکان پذیر خواهد بود؟ این پرسشی است که مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری هفته گذشته در نشستی با عنوان «تحلیل روابط مسکو - واشنگتن در دوران ریاست جمهوری ترامپ»، در پی پاسخگویی به آن بود. این نشست که کارشناسان مطرحی چون دکتر اکبر ولی‌زاده، دکتر علیرضا نوری، دکتر محمود شوری، دکتر جهانگیر کرمی و دکتر جهانبخش ایزدی و دکتر ولی کوزه گر کالجی در آن حضور داشتند، در ادامه بررسی مسائل مهم بین‌المللی برگزار شد تا چشم‌انداز واقع بینانه‌ای از تحولات بین‌المللی به دست دهد. مجموع سخنان ارائه شده کارشناسان این نشست حاکی از آن بود که نمی‌توان انتظار تغییر چشمگیر و ملموسی در روابط دو کشور داشت؛ چرا که وجود مؤلفه‌های مورد اختلاف با مسکو درباره مسائلی مانند سپر موشکی، تحریم‌ها، ناتو، بحران کریمه، کنترل تسلیحات همچنین پیچیدگی تصمیم‌گیری در بوروکراسی امریکا چنین اجازه‌ای را به دونالد ترامپ نخواهد داد.

اشاره: صندوق نوآوری و شکوفایی اگرچه شاید در نگاه اول یک صندوق مالی مشابه با صندوق‌های دیگر به نظر برسد اما داستان چیز دیگری است. این صندوق در کنار کارکردهای مالی حمایت از شرکت‌های دانش بنیان - به‌عنوان طلایه داران تحول اقتصادی کشور و دگردیسی از اقتصاد سنتی به سمت اقتصاد دانش محور و نوآور- می‌خواهد نوعی اتاق فکر، چاره اندیش و بازخوردگیر از شرکت‌های دانش بنیان هم باشد. از این زاویه می‌توان صندوق نوآوری و شکوفایی را یک فضای گلخانه‌ای برای پا گرفتن شیوه و نوع دیگری از اقتصاد تحول زا مبتنی بر دانش و نوآوری دانست، صندوقی که می‌خواهد با همکاری دستگاه‌های مرتبط از جمله معاونت علمی رئیس جمهور، وزارتخانه‌های علوم و بهداشت به بهبود تجاری‌سازی فناوری‌ها و تحول در بخش خصوصی کشور برسد. آنچه در ادامه می‌آید گزیده‌ای از سخنرانی دکتر بهزاد سلطانی، رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی در جمع فعالان بخش خصوصی، شرکت‌های دانش بنیان، صاحبنظران و مسئولان اتاق بازرگانی در آیین رسمی افتتاحیه شبکه مدیریت نوآوری ایران است که می‌خواهد بخشی از رصدهای مرتبط با نوآوری در شرکت‌ها و رتبه‌بندی تجارب برتر تجاری‌سازی را انجام دهد. گزارش دکتر سلطانی در این سخنرانی علاوه بر بازگویی عملکرد این صندوق، تصویری از فعالیت شرکت‌های دانش بنیان، چالش‌های بر سر راه رسیدن به اقتصاد دانش‌محور و نوآور، ضرورت پوست‌اندازی اتاق‌های بازرگانی از شیوه و کارکردهای سنتی و جدی‌تر گرفتن تحولات فناوری و تغییر ریل تفکر ما از مقابله با فناوری‌های نو به سمت درک و هضم و جذب این فناوری‌ها ارائه می‌دهد.