بصیرت - صفحه 3227

مقدمه: اكنون و در سال‌هاي ميانه دهه ۹۰ شمسي نسل چهارم وپنجم انقلاب شايد بعد از حدود ۲۰ سال درك و خاطره ملموس و روشني از دوران سياسي و اجتماعي دولت اصلاحات نداشته باشد، اماكافي است به مطالعه‌اي اجمالي از آن دوران كه خيلي هم دور نيست بپردازند تا به وضوح چتر گسترده پارادايم فكري صلح و آشتي را هم در تئوري و هم در حوزه پراتيك و سطح عملياتي خوانش قدرت دولت ملاحظه كنند. رويكردي كه اوج و اعتلايش در گفتماني نمود يافت كه تحت‌ عنوان «گفت‌وگوي تمدن‌ها» و از سوي رئيس دولت اصلاحات در پنجاه و سومين مجمع عمومي سازمان ملل در سپتامبر ۱۹۹۸ پيشنهاد شد كه در سطح‌بين‌المللي نيز با استقبال گسترده از سوي جامعه جهاني روبه‌رو شد، ‌طوري كه سال ۲۰۰۱ ميلادي از سوي سازمان ملل متحد به عنوان «سال گفت‌وگوي تمدن‌ها» نامگذاري شد و حتي در تقويم رسمي جمهوري اسلامي ايران نيز روز ۳۰ شهريور «روز گفت‌وگوي تمدن‌ها» نام گرفت اما با گذر زمان این رویکرد رو به ضعف نهاد و سرانجام به دليل نداشتن متولي خاص، از تقويم حذف شد و آن تز زير غبار سال‌ها فراموشي ناپديد شد. با اين حال، اخيرا رئيس دولت اصلاحات پيشنهاد «آشتي ملي» زير سايه همان تز را مطرح كرده و اين درحالي است كه همزمان با آغاز به‌كار مجلس دهم و تشكيل فراكسيون اميد به رياست محمدرضا عارف، اين گفتمان از سوي برخي نمايندگان عضو فراكسيون اميد نيز مورد توجه قرار گرفت و در آخرين تحول، منجر به تشكيل كميته‌تخصصي «گفت‌وگوي ملي» شده است تا ضمن تعريف و تشريح‌ سازوكار اجراي اين طرح، زمينه‌ساز بازگشت به فضاي تعامل و گفت‌وگو و آشتي باشد. تلاش‌هاي علی مطهري نماينده مجلس را در مساله حصر مي‌توان در این راستا ازریابی کرد، هر چند رحلت آيت‌ا...‌هاشمي (ره) و به موازاتش ظهور انديشه‌هاي ستيزه‌جويانه ترامپ را مي‌توان از عوامل پيشنهادی اين طرح دانست كه مي‌تواند در مقابل تهديدات خارجي راهگشا باشد، اما به واقع عوامل ريز ودرشت ديگري هم در ايجادش نقش داشته‌اند كه براي بررسي دقيق‌تر اين ابعاد و زوايا، دلايل، ريشه‌ها، اقتضائات و تاثيرات طرح آشتي ملي بر شرايط كنوني كشور، آن هم در آستانه انتخابات ۹۶، «آرمان» با دكتر جلال جلالي زاده، نماينده مجلس ششم و عضو شوراي مركزي حزب اتحاد ملت به گفت‌وگو پرداخته است كه در ادامه مي‌خوانيد.

اشاره: در شرایطی که وضعیت اقتصادی ایران در حال حاضر با امواج سهمگین تورمی ‌مواجه است و نرخ فزاینده آن همچنان رو به افزایش می‌باشد و به‌صورت تصاعدی زنگ خطر منحنی آن به صدا درآمده‌، عامل عمده تورم به رشد نقدینگی و انتقال آن از سایر بخش‌های اقتصادی از جمله انرژی و مسکن و اقلام مصرفی مانند مواد غذایی، مصالح ساختمانی، خدمات نشانه رفته است. با استفاده از سیاست‌گذاری‌های انبساطی دولت زمینه برای افزایش ظرفیت‌های بالفعل تولید در اقتصاد کشور فراهم شده، لیکن کاهش آن به بی‌ثباتی سیاستهای اقتصادی و از دست‌دادن فضاهای رقابتی در مدیریت اقتصادی منتهی شده است. افزایش ظرفیت بالفعل تولید در اقتصاد کشور محصول افزایش رسمی ‌درآمدهای نفتی بوده و به صورت مالی تزریق پول نفت به بدنه اقتصاد را نشان می‌دهد. مسلماً تحت‌چنین شرایطی ساختار تولید شرایط پایداری نخواهد بود و سرمایه‌ها در جایگاه اصلی متمرکز و هزینه نمی‌شوند، بلکه به محض‌‌ بروز هرگونه اشکالی از جمله انتقال سونامی‌بحران مالی کشورهای صنعتی و آسیایی در جریان تزریق درآمدهای نفتی شاهد زمینه برای افت تولید را درپی خواهد داشت. با توجه به بخش انگاره‌های مثبت و منفی روند اقتصاد ایران، موضوع شناخت و پایداری از اصول و مبانی تئوریک اقتصادی نیز به‌منظور دستیابی به یک تحلیل جامع و منطقی غیرقابل اجتناب می‌باشد. ازاین‌رو، شناخت و آگاهی و دستیابی به اهداف قابل پیش‌بینی می‌تواند در روند هدفمندکردن برنامه‌های اقتصادی کشور بیش از پیش حائز اهمیت باشد. بر این اساس تنظیم شرایط مناسب و مطلوب جهت دستیابی به اولویت‌ها و چیدمان تعریف‌شده هریک از بخش‌ها می‌تواند در هدایت و هماهنگی دورنمای برنامه‌ها مثمرثمر واقع شود. بدیهی است تحت چنین شرایطی می‌توان از انجام کارهای بیهوده و غیر همراه با اصول و مبانی اقتصادی از مسیر تعالی اهداف پیش‌بینی شده منفک شوند و از عوامل مشترک و کارآمد در جهت بهبود شرایط و ترفیع پتانسیل‌های بالقوه حامل‌های اقتصادی بیش از پیش بهره مند شد. بنابراین با توجه به چگونگی ساختار نظامات اقتصادی در شرایط آزاد می‌توان با مجموعه‌ای از اولویت‌های شناخته‌شده زمینه برای دستیابی به اقتصاد کارآمد را امکان‌پذیر ساخت.

مقدمه: پیروزی عجیب ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، جامعه آمریکا را دو دسته کرده است و به اعتقاد برخی صاحب‌نظران سیاسی این دودستگی می‌تواند برای جمهوری اسلامی ایران مثبت باشد به این معنی که به میزانی که ترامپ بیشتر درگیر مسائل داخلی باشد تهدیداتش برای سایر کشورها از جمله ایران کمتر خواهد بود. دکتر سید محمد مرندی، استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در گفت‌وگو با جام سیاست در این رابطه می‌گوید: تصور نمی‌کنم از جنگ داخلی آمریکا در قرن نوزدهم به این طرف تاکنون این‌گونه دودستگی در آمریکا ایجاد شده باشد. در جنگ ویتنام دو دستگی شد، اما برسر جنگ ویتنام بود، اما در حال حاضر بر سر هویت آمریکایی بودن تنش است. مشروح گفت‌وگو با این صاحب‌نظر برجسته را در ادامه بخوانید.

مقدمه: باهنر این روزها دیگر در مجلس نیست، اما همچنان پرشور و حرارت فعالیت سیاسی می‌کند، او را یکی از سیاستمداران کهنه کار و حرفه‌ای جریان اصولگرا می‌شناسند، از نحوه تحلیل‌ها و امیدهایش هم همین را می‌توان تشخیص داد، انتخابات ریاست‌جمهوری در پیش است و او در تلاش، تا به قول خود صف اصولگرایان را نظم و نظامی ‌ببخشد، صفی که از دلواپسان و پایداری چی‌های منتقد دو آتشه روحانی هست تا چهره‌های معتدل جامعه اسلامی ‌مهندسین که به نوعی حامی‌روحانی اند. باهنر از‌هاشمی‌ و نقش او در انقلاب هم می‌گوید. سخنانش در ستایش‌هاشمی‌است، همو که در سال‌های اخیر مورد انتقاد شدید اصولگرایان قرار داشت. باهنر البته در سال‌های اخیر ترجیع بند همه مصاحبه‌هایش انتقاد از شرایط بد تحزب و احزاب در کشور است که در این مصاحبه به آنها هم گریز زد. او اما دلخوری اصولگرایان از روحانی را پنهان نکرد که در انتخابات از اردوگاه اصولگرایان به نزد اصلاح طلبان رفته است و بر همین اساس حمایت اصولگرایان از روحانی را منتفی می‌داند. گفت و گوی جماران با محمدرضا باهنر را می‌خوانید:

مقدمه: «شريعتي و انقلاب اسلامي» موضوع نشستي بود كه در ساعات پاياني روز گذشته با سخنراني حاتم قادري و هاشم آقاجري برگزار شد؛ نشستي كه در آن طبق معمول دو نوبت گذشته قادري به نقد و آقاجري به دفاع از شريعتي پرداخت. آقاجري مدعي برخي انحراف‌ها در انقلاب شد و قادري جواب داد كه انقلاب منحرف نشده بلكه ممكن است گفته شود از شعارهاي شريعتي منحرف شده است. حاتم قادري و هاشم آقاجري نخستين بار در آخر خردادماه بود كه رو به روي هم نشستند و با هم در مورد شريعتي به بحث پرداختند. نشستي كه در بنياد باران برگزار شد و جمعيت نسبتا زيادي در آن حاضر بود كه البته در نهايت به نوعي تنش انجاميد؛ تنشي ميان هواداران شريعتي و مخالفان او. در آن نشست در بين حضار نيز چهره‌هاي صاحب نامي نظير محسن آرمين حضور داشتند. آن نشست شروع علني شدن جدال آقاجري و قادري بر سر شريعتي و ميراث او بود. نشستي كه در آن قادري، شريعتي را نمونه بارز ارعاب با استفاده از شيوه خطابه كردن و صدا را بالا و پايين بردن و بر سر و مغز مخاطبان كوبيدن است، شريعتي مخاطبان خود را رمه فرض مي‌كند. اين سخنان بي‌پروايانه قادري آغاز درگيري‌هايي بود كه به خصوص بعد از سخنان هاشم آقاجري با توضيحات مكرر قادري آغاز شد. آقاجري در سخنانش دفاعي سرسخت از شريعتي كرد و با بيان اينكه انديشه شريعتي نسبتي با بنيادگرايي ندارد، مخالفان متنوع و متكثر او را به بدخواني و سطحي‌نگري متهم كرد. در آن نشست آنقدر فضا ملتهب شد كه به نظر مي‌رسيد طرفين بحث نتوانستند آنطور كه انتظار مي‌رفت در يك فضاي آرام بتوانند با هم به گفت‌وگو و مفاهمه بپردازند. به همين جهت بود كه ما در «سياستنامه» روزنامه اعتماد تصميم گرفتيم با موضوع «شريعتي و جامعه توده‌وار» ميزگردي بين حاتم قادري و هاشم آقاجري برگزار كنيم تا در آنجا مجال مناسب‌تري براي طرح موضوعاتي باشد كه طرفين نتوانستند در نشست بنياد باران به نحو مطلوبي آنها را بيان كنند. اما آن ميزگرد كه از قضا صاحب همين قلم برگزاركننده آن بود نتوانست توفيق چنداني در هدف خود پيدا كند چراكه با مقاومت دكتر آقاجري براي مديريت حرفه‌اي كار مواجه شد. در واقع در آن ميزگرد آقاجري به سخناني از قادري استناد مي‌كرد كه قادري معتقد بود كه او اين حرف‌ها را نگفته است و در نهايت آن بحث هم نتوانست راه به جايي ببرد. اما نشستي كه ديروز با موضوع «شريعتي و انقلاب اسلامي» به همت انجمن «انديشه و قلم» برگزار شد احسان شريعتي، هاشم آقاجري و حاتم قادري به عنوان سخنرانان آن تعيين شده بودند. نشستي كه قرار بود از ساعت ١٧ تا ١٩ برگزار شود اما ظاهرا به دليل برخي ناهماهنگي‌ها در ساعت ١٥ آغاز شده بود. در اين نشست احسان شريعتي نتوانست حاضر شود اما قادري و آقاجري باز رو به روي هم نشستند و اولي در نقد شريعتي و دومي در دفاع از او سخنراني كردند. احسان شريعتي نيز طي پيامي كه در ابتداي جلسه قرائت شد سعي كرد به نحوي فقدان حضور خود را جبران كند.اما در ادامه نشست آقاجري در سخنان خود از برخي انحراف‌ها در انقلاب سخن گفت. اظهارنظري كه با واكنش قادري مواجه شد. قادري خطاب به آقاجري گفت انقلاب‌ها اساسا منحرف نمي‌شوند و تنها چيزي كه مي‌توان گفت اين است كه بگوييم انقلاب از تصورات ما يا شعارهاي ما منحرف شده است. متن ذيل گزارشي از نشست «شريعتي و انقلاب اسلامي» است كه البته به دليل فقدان نظم لازم در برگزاري آن نتوانستيم آن‌طور كه از «سياستنامه» روزنامه اعتماد انتظار مي‌رود آن را تنظيم كنيم. اما اميدواريم در فرصتي مناسب بتوانيم اين نقيصه را جبران كنيم.