بصیرت - صفحه 3384

سهم «احساس» و «عقلانیت» در پازل هویت ایرانی چقدر است؟ نخبگان و روشنفکران در تعیین این سهم چه نقشی دارند؟ «بحران هویتی» در چه برهه‌های تاریخی‌ به‌وجود می‌آید؟ مقدمه: در دنیای ارتباطی امروز که «گفت‌وگو» امکان بیشتری یافته است، «دیگری» و کیستی آن نیز برجسته‌تر شده است. در این بافت، تعریف از «خود» و «هویت‌یابی» نیز خواه‌ناخواه اولویت می‌یابد. پرسش از هویت، پرسشی اجتماعی است که بشر از ابتدای خلقت، دغدغه پاسخ به آن را در ذهن می‌پرورانده است اما به نظر می‌رسد که این پرسش در دنیایی که افراد پیوسته با هویت‌های مختلف در تعامل هستند، وجهی جدی‌تر یافته ‌است. در این میان، روشنفکران و نخبگان نقشی قابل تأمل در هویت‌سازی یک ملت دارند اما چرا در دوره‌هایی این ایفای نقش کمرنگ می‌شود؟ و اینکه «ایرانی» در دنیای امروز چگونه هویت‌یابی می‌کند؟ این پرسش‌ها، محور بحث ما برای میزگردی شد با حضور دکتر تقی آزاد ارمکی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران که دارای دیدگاه‌های قابل تأملی در باب «چیستی هویت ایرانی» است و دکتر مقصود فراستخواه، عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی که کتاب «ما ایرانیان» را در کارنامه خود دارد. آنان در این نشست سعی کردند سهم «عقلانیت» و «احساس» را در هویت ایرانی تبیین کنند.

مقدمه: پس از قطعی شدن غیبت احمدی‌نژاد در رقابت‌های انتخاباتی، تحلیل‌ها به این سمت سوق یافت که اکنون روند انتخابات و وضعیت اصولگرایان و اصلاح‌طلبان و اعتدالی‌ها چه خواهد شد. اما کمتر کسی به این موضوع پرداخته که اساساً دلیل توصیه برای نیامدن چه بود و حضور احمدی‌نژاد چه مضراتی برای کشور، انتخابات و جریان‌های سیاسی می‌توانست داشته باشد. اینها، محور پرسش‌هایی است که از جهانبخش خانجانی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب پرسیده‌ایم. او ضمن تشریح دوقطبی‌ای که می‌توانست با حضور احمدی‌نژاد شکل گیرد، معتقد است نبود او در این رقابت، به نفع اصولگرایان است، کما اینکه حضور او می‌توانست به سود اصلاح‌طلبان باشد. این گفت‌وگو را می‌خوانید.

مقدمه: درك مباني و مشكلات و ماهيت عمليات رواني بدون درك كامل ماهيت هدفهاي آن، امكان‌پذير نخواهد بود. واقعيت اين است كه هدف عمليات رواني، نه جسم انسان، بلكه روان و فكر اوست. بر اين اساس، مطالعه رفتار اجتماعي در زمينه‌هاي مربوط به عمليات رواني اهميت بسزايي دارد و مي‌تواند بسياري از مشكلات را برطرف كند. هدف از نگارش اين مقاله بيان مباني عمليات رواني و ارتباط آن با علوم سياسي است. با توسعه علم روان‌شناسي در قرن نوزدهم و نيز، تحت تأثير مكاتب روانشناسي، جنگهاي نظامي هم ويژگي روانشناختي خاصي پيدا كرد و به دنبال آن، دست‌يابي به اهداف نظامي با بهره‌گيري از مكانيسمهاي جنگ رواني در سريع‌ترين زمان با كمترين هزينه مادي ممكن شد. مجموعه‌اي از فناوريهاي پيشرفته نظامي و بهره‌گيري از زمينه‌هاي سياسي، فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و روانشناختي، عمليات رواني را كارآتر كرده است. اگر ويژگيها و شيوه‌هاي جنگ رواني به خوبي و در زماني مناسب هب كار گرفته شود، بخش عظيمي از اهداف نظامي تحقق خواهد يافت. اين ويژگيها و شيوه‌ها عبارت‌اند از: بهره‌گيري از فناوري رسانه‌اي براي قوي جلوه دادن خودي و ضعيف جلوه دادن دشمن در سطح سربازان و تسليحات، حمله به مراكز توليد و پخش رسانه‌هاي ديداري و شنيداري دشمن، فضاسازي براي برتر جلوه دادن كيفيت افراد كمتر بر افراد بيشتر اما با كيفيت پايين، بي‌اثر وانمودن مقاومت و مقابله از سوي دشمن، اصل غافلگيري و مورد هدف ناگهاني قرار دادن محل تجمع رهبران سياسي اصلي و حكام درجه يك (عمليات سرزني و شوك و بهت) و طرح شايعه مربوط به نابودي آنان، دامن زدن به اختلافات قومي، فرهنگي و مذهبي، تحريك ناراضيان داخلي كشور به منظور شورش عليه دولت خود، پخش اطلاعات غلط و فريب دشمن، تنظيم مناسبات رواني با مردم كشورهاي در حال جنگ به نحوي كه پس از شكست دولت حاكم زمينه سلطه و مشروعيت دولت فاتح فراهم شود و... . از صدها سال پيش، وقتي سن‌تزو براي نخستين بار در كتاب هنر جنگ از اطلاعات به عنوان ركن اصلي جنگ ياد كرد و بدين ترتيب تحول شگرفي در استراتژي و تاكتيكهاي نظامي پديد آورد تا به امروز كه تافلر از قدرت و نقش اطلاعات سخن مي‌گويد و شايد تا به ابد، رهيافت سان‌تزو راهگشا و كليدي باشد. اطلاعات، هسته‌ اصلي و مهم‌ترين عامل در اتخاذ استراتژيها و تاكتيكهاي نظامي، سياسي و رواني است. تلاش براي دست‌يابي به اطلاعات دسته اول و كليدي ـ كه البته خود مستلزم تدابير گوناگون بسياري است. نخستين مرحله از فرآيند اجراي يك پروژه است. چنانچه اين مرحله ثبات داشته باشد و در ديگر مراحل نيز به طور سنجيده عمل شود، عمليات رواني با موفقيت انجام خواهد شد. در اين ميان، جنگر واني به دليل ماهيت نرم‌افزاري خود، پروژه‌اي است كه تمامي مراحل آن به اطلاعات عملياتي و دانش نظري نيازمند است؛ از اين رو، افراد يا سازمانهايي كه مي‌خواهند به عمليات رواني يا ضد جنگ رواني اقدام كنند، بايد از بهره هوشي، تجربه، تخصص و افراد كارشناسي بهره‌مند باشند كه در علوم نظامي ـ سياسي و علوم استراتژيك، علوم سياسي، جامعه‌شناسي، روانشناسي، تاريخ و رايانه مهارت كافي داشته باشند تا با بهره‌گيري از تجربيات و تخصصهاي گوناگون بتوانند عمليات رواني را طرح‌ريزي و اجرا كنند. هرچند مقاله حاضر، با هدف بررسي برخي از مفاهيم، اصطلاحات، تاكتيكها و استراتژيهاي عمليات رواني نوشته شده است، اما در ضمن مباحث مفهومي، مطالب و اطلاعاتي را در خصوص روشهاي عمليات رواني در سطح استراتژي و تاكتيك به دست مي‌دهد كه اميد است همگي راهگشا باشد.

مقدمه: هنوز خاطره روزهایی که کنوانسیون منع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان در مجلس ششم بررسی و در نهایت تصویب شد، از خاطرمان پاک نشده است. آن روزها، دلواپسانی که زمان دولت اصلاحات، عرصه را بر خود تنگ می‌دیدند، کفن پوشان می‌شدند و خط و نشان می‌کشیدند. اما در نهایت، این کنوانسیون مغایر با شرع و قانون اساسی تشخیص داده شد. در این میان، عده‌ای به این فکر افتادند به جای «برابری جنسیتی» که از سوی برخی، مفهومی لیبرالیستی و غربی محسوب می‌شد، «عدالت جنسیتی» را طرح کنند که بیش از مفهوم قبلی با اصول اسلام و شرع مطابقت دارد. اما با این حال، هنوز هم به پیشرفت چندانی در مسیر دستیابی به مفهوم بومی «عدالت جنسیتی» دست نیافته ایم. عزم دولت تدبیر و امید و شعارهای رئیس جمهور مبنی بر تامین حقوق زنان در جامعه، بسیاری از فعالان حوزه زنان را امیدوار کرده است. گرچه در مسیر تحقق این شعار، راهی بس دشوار در برابر دولت وجود دارد اما دستور رئیس جمهور مبنی بر عدم برگزاری آزمون استخدامی تا زمان ایجاد عدالت جنسیتی نشان از آن دارد که دولت و رئیس حقوقدان آن، بر عهد خود استوارند. بر همین اساس، «آرمان امروز» با «الهه کولایی» استاد دانشگاه تهران، نماینده مجلس ششم و فعال حوزه زنان به گفت‌وگو نشست تا نظرات او را در باب مسائل حوزه زنان جویا شود که متن آن را در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: در اتاق فكر اصولگرايي چه مي‌گذرد؟ اتاق فكر اصولگرايي چه تصميمي براي انتخابات رياست‌جمهوري‌ خواهد گرفت؟ آيا جامعه روحانيت مبارز براي آيت‌الله هاشمي و آقاي روحاني دعوتنامه خواهد فرستاد؟ آيا آيت‌الله هاشمي با حضور در جامعه روحانيت مبارز و رايزني با عقلاي اصولگرايي قصد دارد مانند انتخابات رياست‌جمهوري سال۹۲ ابتكار عمل فضاي سياسي را به دست بگيرد و حماسه‌اي جديد خلق كند؟چرا برخي اصولگرايان عنوان مي‌كنند در انتخابات آينده نياز به مشورت با آيت‌الله مصباح‌يزدي ندارند؟اين سوالات مهم‌ترين پرسش‌هاي فضاي سياسي كشور در شرايط كنوني است. به همين دليل و براي پاسخ گويي به اين سوالات«آرمان امروز» با حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا مصباحي مقدم عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام و سخنگوي جامعه روحانيت مبارز گفت‌وگو کرده كه در ادامه مي‌خوانيد:

مقدمه: «قبل از این که آقای روحانی بیایند، می‌دانستم رهبری می‌خواهند مساله حل شود. بالاخره اراده رهبری پشت قضیه بود. به‌رغم این همه شیطنتی که ما هم پیشقدم بودیم و می‌خواستیم حل شود» شاید اظهارات آیت‌ا... هاشمی درباره توافق هسته‌ای و برجام تا به امروز چنین صراحت نداشت اما او در زمانی درباره موضوعات کلان و سرنوشت‌سازکشور لب به سخن می‌گشاید که تا حدودی ابرهای تیره دلواپسان به کنار رفته باشد و جامعه خود به اهداف اقدامات مهم و با اهمیت پی برده باشد چرا که با ذهنی آماده تر به اظهارات دلسوزان کشور گوش فرا خواهند داد. پربیراه نیست اگر ادعا شود آیت‌ا... هاشمی از ابتدای آغاز مذاکرات تا به امروز در نقش راهنمای بی‌منت با تیم مذاکره کنندگان هسته‌ای همراه بوده است و توصیه های مفیدی که به آنان داشت برگرفته از بررسی‌ها و دیدگاه‌های مختلف بود. روز گذشته صراحت نامه آیت‌ا... هاشمی در گفت‌وگو با سایت شخصی‌اش منتشر کرد که طی آن به ناگفته‌هایی از مذاکرات و تاثیرات واکنش‌ها به توافق هسته‌ای گفته است که در ادامه می‌خوانید.