بصیرت - صفحه 3675

اشاره: با برداشته‌شدن تحریم‌ها، آنچه بیش‌ازپیش موجب نگرانی است، افزایش نامتعارف و نامتعادل واردات به کشور است. برای کنترل و مدیریت پساتحریم در زمینه واردات راهکارهای متعددی از سوی مسئولان و کارشناسان مطرح می‌شود. روزنامه «شرق» در گفت‌وگو با علیرضا مناقبی، رئیس مجمع عالی واردات به بررسی شیوه‌های مدیریت واردات در پساتحریم پرداخته و درعین‌حال راهکارهای دورزدن تحریم را نيز در روزهایی نه‌چندان‌ دور مورد بررسی کرده است. مناقبی در گفت‌وگوی خود با «شرق» دورزدن تحریم‌‌ها را هم از زاویه تحریم‌های اعمال شده بر کشور و هم از زاویه خودتحریمی و قوانین ناصحیح ایران که دروازه‌های کشور را روی واردات غیرقانونی گشوده است سخن مي‌گويد. او با اشاره به همکاری دیپلمات‌های کشورهای تحریم‌‌کننده در راستای دورزدن تحریم‌ها، بی‌اطلاعی این کشورها را از نقل‌وانتقالات پول و واردات برندهای خارجی کاملا رد می‌کند و می‌گوید: «دیپلمات‌های بین‌المللی بازاریاب‌های برندهای بین‌المللی هستند. در واقع وقتی کشوری، ایران را تحریم‌ می‌کند و بعد برای مذاکره به ایران می‌آید، پشت سر آن برندی خارجی است که یا به دنبال واردات و صادرات است یا به فکر نقل‌وانتقال پولی که در این دوره تحریم، ایران به آن نیازمند است؛ یعنی تمام این اقدامات در دستگاه‌های دولتی کشورهای تحریم‌کننده انجام می‌گرفت. آنها از این نقل‌وانتقالات پول مطلع بودند».

مقدمه: هفتم اسفند كه به پايان رسيد اصلاح‌طلبان مست پيروزي بودند. زير توپخانه‌هاي تخريب كه آنها را انگليسي خوانده بود با دستاني بسته و با تكرار و پا درمياني تاثيرگذارترين چهره‌شان توانستند ردصلاحيت‌هاي گسترده را بلاموضوع كنند و با سربازهاي‌شان ژنرال‌هاي اصولگرا را شكست دهند و تمام كرسي‌هاي پايتخت را از آن خود كنند. بي‌ترديد هفتم اسفند مي‌تواند يكي از تاريخي‌ترين پيروزي‌هاي اصلاح‌طلبان شمرده شود، پيروزي‌اي كه بعد از دعواهاي سياسي و پرهزينه سال ٨٨ و در ادامه ٢٢ خرداد ٩٢، مي‌تواند كمي فضاي سياسي كشور را به سوي تعادل پيش ببرد. در اين ميان اما يك نفر هست كه كمي از فضاي پيروزي فاصله گرفته است و بيش از آنكه بخواهد از دلايل اين پيروزي مهم و اثراتش سخن بگويد به زواياي ديگري مي‌انديشد، زوايايي كه يا از ديد بسياري از فعالان سياسي پنهان است يا اگر براي‌شان رخنمايي هم كرده باشد فعلا سكوت انتخاب‌شان است. اين روزها در سر مردي كه در روزگار اصلاحات مغزش مورد هدف گلوله قرار گرفت ايده‌هايي رژه مي‌روند كه در نظر اول شايد كمي دست نيافتني باشد اما زماني كه بحث را آغاز مي‌كند و همه زواياي آن را واكاوي مي‌كند متوجه مي‌شويم كه طرح اين موضوع مي‌تواند دغدغه همه چهره‌هايي باشد كه به آينده‌اي متفاوت براي ايران مي‌انديشند. سعيد حجاريان بعد از هفتم اسفند بيش از آنكه در كنار همفكران و دوستانش از طعم پيروزي اصلاح‌طلبان لذت ببرد در كنار اصولگراياني ايستاده كه شكستي سخت را تجربه كرده‌اند و آن‌طور كه خودش مي‌گويد مي‌خواهد با اصولگرايان همدردي كند و اين همدردي را باز شدن دريچه‌اي براي گفت‌وگو با اصولگرايان مي‌داند تا بتوان يك طرح ملي را در قالب آن پيش برد و پله به پله تغييراتي بنيادين در قانون انتخابات ايران داد. افقي كه او به آن خيره‌شده بسيار دور است و خودش هم در طول اين گفت‌وگو به آن اعتراف مي‌كند اما به نظر مي‌رسد از نگاه او زمان صحبت درباره اين مساله فرار سيده است. حجاريان ريشه مشكلات در سپهر سياسي ايران را حزب گريزي مي‌داند و معتقد است طرحي كه اين روزها فكرش را مشغول كرده مي‌تواند همه گروه‌هاي سياسي كشور را از اصلاح‌طلب تا اصولگرا به تشكيل حزب وادارد تا درون احزاب افرادي ورزيده پرورش پيدا كنند. مردي كه عنوان تئوريسين اصلاحات را بر دوش مي‌كشد معتقد است بايد قدم به قدم فرم انتخابات در ايران را تغيير داد و در اين ميان صحبت‌هايش گريزي هم به قانون استاني شدن انتخابات مي‌زند، قانوني كه توسط شوراي نگهبان رد و مسكوت ماند. او مي‌گويد: در قدم اول مجلس دهم بايد قانون استاني شدن انتخابات را به صحن بازگرداند و با رفع ايراداتش آن را تصويب كند و اگر شوراي نگهبان دوباره اقدام به رد آن كرد به مجمع بفرستند و تاييدش را بگيرند. در سراسر اين گفت‌وگو براي ما ابهامات بزرگي ايجاد مي‌شد و او با صبر درمورد همه‌شان جواب مي‌داد و براي درك بهتر موضوع بارها از مدل انتخابات در اروپا، امريكا و حتي تركيه و پاكستان مثال مي‌آورد. حجاريان معتقد است سطح پارلمان در اداره امور كشور پايين آمده و ايجاد انتخابات حزبي مي‌تواند مجلس را به راس امور برگرداند و سطح سياست‌ورزي در ايران را كه به عقيده بسياري در دهه اخير پايين آمده ارتقا بخشد. كساني كه با سعيد حجاريان هم كلام شده باشند به خوبي مي‌دانند به دليل وضعيت جسمي ويژه‌اي كه دارد صحبت طولاني برايش مقدور نيست اما اين بحث به قدري برايش مهم و اساسي بود كه زمان اين گفت‌وگو به دو ساعت كشيد. اگرچه اين گفت‌وگوي طولاني نمي‌تواند پاسخگوي همه سوالاتي كه در ذهن مخاطبان به وجود خواهد آورد باشد اما بي‌ترديد مي‌تواند آغازگر بحث جديدي در فضاي سياسي كشور باشد و به مرور تبديل به دغدغه افرادي شود كه پاسداري از نهاد انتخابات و تغيير به سوي پيشرفت در عرصه سياست ورزي را در ذهن خود دارند. مشروح گفت‌وگوي «اعتماد» با سعيد حجاريان را در ادامه بخوانيد.

اشاره: اصلاح‌طلبان پس از اعلام نتایج بررسی صلاحیت‌ها در هیأت‌های نظارت، در معرض آزموني تازه قرار گرفته‌‌اند؛ اما راهكار اين جريان سياسي -كه در سه دوره پياپي نتوانسته برای كرسي‌هاي بهارستان وارد رقابت تمام‌عيار شود- براي خروج از اين وضعيت چيست؟ چگونه مي‌توان با تكيه بر استراتژي مذاكره كه استراتژي اصلي اين گفتمان براي حل مباحث سياسي و اجتماعي است، برای افزايش مشاركت سياسي تلاش كرد؟ آيا گفت‌وگو و تدبير سياسي اصلاحات، تاكنون نتايجي دربرداشته است؟ مجموع آنچه اكنون محل سؤال است و تا اعلام نظر نهايي شوراي نگهبان، محور گفت‌وگوی «شرق» با محمد عطريانفر، عضو ارشد حزب كارگزاران سازندگي، است. او كه در دوره وزارت عبدالله نوري معاون سياسي وزارت كشوره بوده، ضمن تأكيد بر قانون‌مداري اصلاح‌طلبان و اتخاذ روش‌هاي مسالمت‌آميز برای حضور فعالانه سياسي، معتقد است «مذاكره» در طولاني‌مدت مي‌تواند سطوح مختلف کشور را به اين جمع‌بندي برساند اگر حقوق هر جرياني با شایستگی تمام در نظر گرفته شود، به نفع منافع ملی و مصالح کشور خواهد بود.

اشاره: توافق هسته‌اي ايران با ١+٥ پس از ١٣ سال مذاكرات جزر و مدي، سرانجام در سال ٢٠١٥ (١٣٩٤) به نتيجه رسيد؛ مذاكراتي كه ايران را از قرار داشتن در راس هرم‌هاي مشكلات جامعه جهاني با منطقه خاورميانه خارج كرده و به سرعت بر معادله‌هاي جاري منطقه‌اي كه متاثر از جو ايران‌هراسي ساخته شده بودند، تاثير گذاشت. با خارج شدن نام ايران از ليست تهديدهاي خودخوانده غرب اكنون تمركز اروپايي‌ها و امريكا بر راهكاري براي پايان دادن به بحران‌هاي امنيتي در خاورميانه قرار گرفته است؛ بحران‌هايي كه در درجه اول اين بازيگران منطقه‌اي هستند كه مي‌توانند پاياني براي آن رقم بزنند. با اين‌همه در داخل منطقه سطح اصطكاك دو قدرت منطقه‌اي ايران و عربستان روز به روز افزايش پيدا كرده است. محمد فرازمند، مديركل خليج فارس وزارت امور خارجه كه سابقه سال‌ها كار ديپلماتيك در حوزه منطقه را در كارنامه خود دارد، روز چهارشنبه در نشستي كه به همت گروه علوم سياسي خانه انديشمندان علوم انساني با همكاري انجمن علوم سياسي ايران برگزار شد، به بررسي تغييرات ژئوپولتيك خليج فارس با تمركز بر ادراك رفتار عربستان سعودي پرداخت. مشروح سخنان وي به اين شرح است: