اوکراین - صفحه 64

تهیه و تنظیم: حنیف غفاری مقدمه: قطع صادرات گاز از مسکو به اوکراین در آغاز سال 2006 میلادی نشان‌دهنده بروز و عینیت بیشتر مخالفت کاخ کرملین با سیاست‌های غرب است. در این خصوص با ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه گفتگویی ترتیب دادیم که از نظرتان می‌گذرد:

مقدمه: مدتی است که بین روسیه و اوکراین بر سر تعیین قیمت گاز اختلاف‌نظر وجود دارد. به طوری‌که دامنه این اختلافات به قطع گاز از جانب روسیه به مدت 48 ساعت گردید، نظر محافل سیاسی بر این است که ریشه این تنش ناشی از جدایی خط و مشی سیاسی طرفین می‌باشد و اختلاف بر سر تعیین قیمت گاز صرفاً ظاهر امر می‌باشد. در این رابطه و برای بررسی موضوع با مهدی سنایی، کارشناس مسایل روسیه و قفقاز گفت‌وگویی شده است که اهم این مباحث در قالب پرسش و پاسخ از نظر مخاطبین محترم می‌گذرد.

اشاره: "درحال حاضر و پس از حمله روسیه به گرجستان این سوال مطرح است که آیا روسیه بار دیگر قصد دارد به کشورهای شوروی سابق حمله کند یا فقط به فکر حمله به گرجستان بوده است؟"

اشاره‌: از زمان فروپاشی شوروی (1370) سازمان ناتو برخلاف توافق‌های اولیه با فدراسیون روسیه مبنی بر عدم گسترش این سازمان، پیوسته در حال گسترش بوده است. در این فاصله کشورهای لهستان، مجارستان، چک، لتونی، لیتوانی، استونی، اسلواکی، اسلوونی، رومانی، و بلغارستان در مراحل مختلف به عضویت ناتو پذیرفته شده‌اند. عکس‌العمل روسیه در برابر عضویت این کشورها، به دلیل ضعف این کشور پس از فروپاشی، عمدتاً در حد اعتراض و ابراز نگرانی، محدود شده است. اکنون صحبت از عضویت اوکراین به عنوان یک کشور اروپائی، در سال 2008 (1387) است. اما اینکه این امر تا چه حد تحقق خواهد یافت و برخورد روسیه با آن چگونه خواهد بود، موضوع بحث این مقاله است. تاریخ فروپاشی شوروی به لحاظ تاثیر ژرفی که این مبداء زمانی در معادلات بین‌المللی و حرکت به سوی نظم تازه در جهان داشته (نظمی که در حال حاضر برای استقرار، بی‌نظمی‌ها و هرج‌و‌مرج‌های بی‌شماری را در صحنۀ گیتی پدید آورده است) بسیاری از تجزیه و تحلیل‌های سیاسی، ناگزیر با توجه به آن آغاز می‌گردد در این رابطه موضوع تحولات ناتو و گسترش آن به اروپای مرکزی و شرقی (لهستان، مجارستان، چک و اسلواکی، بلغارستان، رومانی) و‌ هالۀ ادامه آن که به اوکراین (به عنوان یک کشور اروپائی) و حتی به شرق و کشورهای قفقاز (آذربایجان، گرجستان و حتی ارمنستان) نیز کشیده شده است بیش از سایر موضوعات نیازمند ذکر تاریخ فروپاشی شوروی و تحولات ناشی از آن می‌باشد. در این مقاله ابتدا روابط روسیه و ناتو پس از فروپاشی، در مقاطع مختلفی که عکس‌العمل‌های فدراسیون روسیه و برخورد با تحولات این سازمان حاکی از نزول آن از موقعیت یک ابرقدرت تعیین‌کننده به یک واکنش‌گر مصلحت‌اندیش است و سپس پاسخ اوکراین به این تحولات که به نوبۀ خود ناشی از لزوم احساس امنیت بیشتر به عنوان یک کشور مستقل می‌باشد و تاثیر آن بر روابط این کشور با روسیه مورد بررسی قرار می‌گیرد.