کردستان عراق - صفحه 4

براساس طرحی که از سوی آمریکایی ها تدوین شده بود، در وهله اول اسقاط نظام و حکومت عراق از قِبَل این اعتراض ها هدف گذاری شده بود. در وهله دوم درگیری شیعی- شیعی و در وهله سوم سرنگونی دولت. با ناکامی در هر سه هدف مورد نظر جهت دهی شعارها به سمت ایران تغییر جهت داده شد.

نگاهی به چالش‌های قومی صد ساله اخیر، به ‌ویژه بعد از تحولات مشروطه‌خواهی و جنگ جهانی دوم نشان می‌دهد که گرایش‌های قومی در ایران، مورد توجه قدرت‌های خارجی و ابزار اعمال فشار آنان بر حکومت مرکزی بوده است.

مقدمه: «استیوارت هال» در باب دولت ضعیف کلامی به این مضمون دارد: «از جمله چیزهایی که با تضعیف دولت رخ می‌دهد این است که واکنش‌هایش همزمان در 2 مسیر اتفاق می‌افتد؛ از یک‌سو میل به جهانی‌شدن و از سوی دیگر تمایل به محدود شدن و محلی شدن. فارغ از پذیرش مطلق قول استیوارت هال، می‌توان دید دولت‌های ضعیف برای حفظ بقای‌شان به دنبال هر پشتوانه‌ای هستند؛ حال پشتوانه داخلی یا خارجی اما ممکن نیست دولتی بتواند هردوی این مسیرها را با تمام اختلافی که با هم دارند، توأمان طی کند. پشتوانه خارجی به دولتی مردمی که منافع مردمش را دنبال می‌کند، تعلق نخواهد گرفت بلکه برعکس، پشتوانه خارجی منافع حداکثری خودش را می‌طلبد. همینطور پشتوانه داخلی مستلزم توجه به داخل و منافع مردمی است و نه توجه به خارج و منافع خارجی. واضح است «مسعود بارزانی» با تمسک به حق تعیین سرنوشت و سایر شعارهایی که غرب داعیه‌دار آنهاست، بر آن بود که توجه و حمایت خارجی را جلب کند و از طرف دیگر مایل بود با همه‌پرسی به وجاهتی مردمی برای خود و حکومت اقلیم دست یابد. بارزانی علاوه بر ضعف در مقابل داعش، اکنون با قوت گرفتن دولت مرکزی عراق، در آستانه از دست دادن کرکوک است و ریاستش بر اقلیم هم موجه و قانونی نیست. فارغ از موقعیت شخص بارزانی، چند سوال اساسی در پیش رو قرار می‌گیرد و شاید پاسخ به این سوالات بتواند سبب روشن‌تر شدن مساله «قومیت» و «حق تعیین سرنوشت» و «امکان‌های پیش روی قومیت‌ها» در منطقه شود. پس بدون ادعای گزاف و صرفاً به جهت تأملی بر مسائل منطقه، مطلب را از بحثی نظری آغاز می‌کنیم و سپس با توجه به تاریخ منطقه و عملکرد کردها، آن نظر را به محک آزمون می‌گذاریم. در این بررسی از طبقه‌بندی ارزش‌ها در «پدیدارشناسی ارزش‌ها»ی «ماکس شلر» فیلسوف و پدیدارشناس آلمانی به قدر بضاعت بهره گرفته‌ایم. مطلب حاضر در 2 بخش تنظیم شده که بخش اول آن را ملاحظه می‌فرمایید.

اشاره: دکتر علی بکیر، کارشناس ارشد مؤسسه تحقیقات استراتژیک آنکارا و از پژوهشگران مرکز بررسی‌های شبکه الجزیره در دوحه است که هم‌اکنون به‌عنوان تحلیلگر و مشاور سیاسی در ترکیه مشغول به فعالیت است. وي از حاميان گفتمان حزب حاكم عدالت و توسعه تركيه است كه به‌دليل تسلط به زبان عربي، در فضاي رسانه‌اي جهان عرب چهره‌اي شناخته شده به‌شمار مي‌رود. دكتر بكير كه طي 6سال گذشته مقالات متعددي در نقد سياست‌هاي ايران در منطقه نوشته، اكنون معتقد است پرونده همه‌پرسي جدايي اقليم كردستان، ظرفيت لازم براي «اقدام دوجانبه» آنكارا و تهران به‌منظور مقابله با «خطرات مشترك» را دارد؛ اگرچه او همچنان بر اين باور است كه همسويي حاصل از پرونده همه‌پرسي، براي عبور از اختلافات عميق 2 كشور در مسائلي از جمله سوريه به تنهايي كافي نيست.