روزنامه اعتماد - صفحه 19

مقدمه: در روزهاي گذشته برخي ناظران و تحليلگران، زمزمه‌ها درمورد احتمال برگزاري ديداري ميان اعضاي مجمع روحانيون و جامعه روحانيت را به عنوان نشانه‌اي ديگر از تغيير فضاي سياسي كشور به نفع برقراري آرامش سياسي و دستيابي به نوعي مفاهمه و آشتي‌كنان در ميان سياسيون چپ و راست تعبير كردند. در چنين شرايطي و درحالي كه غلامرضا مصباحي مقدم، سخنگوي جامعه روحانيت مبارز دو روز پيش، از تمايل اين تشكل سياسي- مذهبي براي نشستن دور ميز مذاكره با اعضاي مجمع روحانيون مبارز سخن گفته و مجيد انصاري، عضو مجمع روحانيون هم از اين پيشنهاد استقبال كرده است به نظر مي‌رسد حال بيش از هر زمان ديگري مي‌توان به اين ديدار ميمون اميدوار بود. بماند كه اين دو جريان سياسي در چند دهه گذشته بارها در چنين موقعيتي قرار گرفته‌اند و با اين حال، نتيجه‌اي از اين ابراز تمايل‌ها حاصل نشده است. روز گذشته در پرونده ويژه‌اي به اين مساله پرداختيم و عمدتا نظرات اصلاح‌طلبان را در اين رابطه بررسي كرديم. در اين گفت‌وگو به سراغ محسن كوهكن، نماينده اين روزهاي مردم لنجان در مجلس و نايب‌رييس جبهه پيروان خط امام و رهبري رفتيم و نظر او را به عنوان يك چهره اصولگراي سنتي درباره احتمال برگزاري اين ديدار جويا شديم.

مقدمه: «عبدالمجيد معاديخواه» پس از انقلاب اسلامي به عنوان قاضي شرع دادگاه انقلاب فعاليت مي‌كرد. معاديخواه سابقه رسيدگي به پرونده فرقه‌هاي سياسي مخالف نظام جمهوري اسلامي ايران را در كارنامه خود دارد. از پرونده‌هايي كه او رسيدگي كرده است مي‌توان به دادگاه «اكبر گودرزي» رييس گروهك فرقان و سه جلسه رسيدگي به پرونده «تقي شهرام» يكي از رهبران شاخه ماركسيسم- لنينيسم سازمان منافقين اشاره كرد. معاديخواه پس از سه جلسه رسيدگي به اين پرونده به دليل رسميت يافتن مجلس شوراي اسلامي و اينكه نماينده مجلس شد از ادامه رسيدگي به اين پرونده استعفا داد. تحركات جديد حلقه بسته احمدي‌نژادي‌ها كه برخي اصولگرايان از آنها به عنوان فرقه زنبيليه ياد مي‌كنند موضوع مورد بحث اين روز‌هاي محافل سياسي كشور است. اما آيا مي‌توان آنها را فرقه خطاب كرد؟ «عبدالمجيد معاديخواه» معتقد است فرقه‌ها تعريف مشخصي دارند. يكي از شروطي كه بتوان جرياني را فرقه خطاب كرد، داشتن قلمرو و مجموعه‌اي مشخص در كشور است كه خود را با آنها تطبيق دهند. سربازگيري جريان احمدي‌نژادي‌ها از هر دوطيف سياسي كشور است به همين دليل با اقدامات خود مي‌تواند حاكميت را تحت تاثير قرار دهد. معاديخواه معتقد است جريان احمدي‌نژادي‌ها، جرياني است كه درهيچ يك از طيف‌هاي سياسي كشور تعريفي براي آنها وجود ندارد.

اشاره: همه احمدي‌نژادي‌ها در همين چند نفري كه در بست‌نشيني‌ها و گوشه‌نشيني‌ها تصويرشان در كنار محمود احمدي‌نژاد است، خلاصه نمي‌شوند. حلقه محمود احمدي‌نژاد چيزي گسترده‌تر از حميد بقايي، اسفنديار رحيم‌مشايي، علي‌اكبر جوانفكر و يكي دو نفر ديگر است. زماني كه او بر مسند قدرت در قوه مجريه تكيه زد نسل جديدي از مديران ارشد پا به عرصه سياست‌ورزي گذاشتند. چهره‌هايي جديد با سابقه‌هايي اندك كه همه هويت سياسي و پست اجرايي‌شان را مديون رييس دولت نهم و دهم بودند. همه آنهايي كه به واسطه محمود احمدي‌نژاد پا به قوه مقننه و قوه‌مجريه گذاشتند اما حالا سكوت كرده‌اند. كساني كه روزگاري چه در صحن مجلس و چه در دستگاه‌هاي اجرايي از حمايت وي دريغ نمي‌كردند. علت اين سكوت چيست؟ آيا آنها بر سر دوراهي انتخاب ميان حاكميت و احمدي‌نژاد مانده‌اند؟ برخي معتقدند آنها نه مي‌خواهند عليه احمدي‌نژاد سخن بگويند تا مبادا رييس سابق را دلخور كنند و نه مي‌خواهند واضح و روشن دوشادوش او بايستند تا در نهادهاي نظارتي بدنام شوند. گويا سوداي بازگشت به قدرت در سر دارند كه آنقدر محافظه‌كارانه بر مرزهاي حمايت و برائت قدم بر مي‌دارند. مرتضي مبلغ، فعال سياسي اصلاح‌طلب معتقد است كه حلقه دوم احمدي‌نژادي‌ها به هر طريقي خواستار بازگشت به قدرت هستند.

اشاره: درباره پيامدها و تاثير انقلاب اكتبر روسيه بسيار گفته‌اند و نوشته‌اند. واقعيت امر نيز آن است كه اين رخداد مهيب در سال‌هاي آغازين سده بيستم نه فقط روسيه تزاري كه سراسر جهان را متاثر ساخت و به نقطه عطفي در تاريخ جهان بدل شد. ايران اما به عنوان جامعه‌اي كه نخستين گام‌هاي خود را در حال و هواي تجدد بر مي‌داشت، دست به گريبان پس‌لرزه‌هاي انقلاب مشروطيت بود و نيروهاي استبداد در تلاش بودند تا به هر بهانه‌اي نهال نوپاي تجدد ايراني را ريشه‌كن كنند. در همين زمان بود كه وقوع نخستين جنگ جهاني ماهيت استعماري نيروهاي بيگانه را بيش از پيش آشكار كرد و ايران را به عرصه تاخت و تاز قدرت‌هاي بزرگ بدل ساخت. در چنين بزنگاهي وقوع انقلابي با شعار برابري و برادري و نفي استبداد و استعمار در همسايگي شمال ايران كورسوي اميدي در اذهان نيروهاي ترقي‌خواه ايران روشن كرد و دست‌كم اين نويد را به همراه داشت كه دوران دست‌اندازي‌هاي روسيه تزاري به مرز و بوم ايران به سر آمده است. پيامدهاي انقلاب كمونيستي در همسايه جنوبي روسيه اما بسيار فراتر از اين بود. ديدگاه‌ها درباره مثبت و منفي بودن اين اثرات متفاوت و گاه متعارض است. علي بيگدلي استاد تمام تاريخ جهان دانشگاه شهيد بهشتي معتقد است در يك برآيند كلي وقوع اين انقلاب در روسيه در ايران پيامدهاي مثبتي داشت، هر چند زمينه كمونيسم‌هراسي در سردمداران رژيم پهلوي را به دنبال داشت و اين موضوع به نوبه خود پيامدهاي متفاوتي به همراه آورد:

اشاره: اينقدر اهل فوتبال است كه فرآيند انتخابات مجلس دهم را هم با مثالي فوتبالي شرح مي‌دهد. مي‌گويد آن انتخابات مثل بازي فوتبالي بود كه تمام تعويض‌هاي يك تيم مانده بود براي دقيقه ٩٠. آن هم نه سه تعويض بلكه تعويض همه بازيكنان. او هم يكي از همان ياران تعويضي دقيقه نود بود كه نامش در فهرست اميد قرار گرفت و از حوزه تهران راهي مجلس شد. پروانه سلحشوري همسر «برات قباديان» فعال اصلاح‌طلب است اما هيچ خوش ندارد كه مخاطبانش احساس كنند چون همسرش فعال سياسي است او به فهرست اميد راه يافته. براي همين مي‌گويد وقتي براي مصاحبه به شوراي اصلاح‌طلبان مراجعه كرده دو شرط گذاشته؛ اول صرفا به دليل زن بودن انتخاب نشود و ديگر اينكه به واسطه نام همسرش براي او امتيازي قائل نشوند: «گفتم اگر من شايستگي دارم انتخابم كنيد وگرنه دوست ندارم با رانت وارد ليست شوم.» سلحشوري مي‌گويد همواره كوشش كرده بعد از راهيابي به مجلس هم اين استقلال حرفه‌اي را حفظ كند و به مزاح مي‌گويد كه در جريان راي اعتماد به وزير علوم با وجود ديدگاه مثبت همسرش به غلامي او مخالف وزير بوده و در نهايت هم راي مخالف داده است. البته از نظر او آقاي وزير تا حالا بد عمل نكرده است. سلحشوري ٥٣ ساله در ١٨ سالگي ازدواج كرده و پس از آن راهي هندوستان شده و در آنجا در رشته زبان انگليسي تحصيل كرده. او پس از بازگشت به ايران در مقطع ارشد و دكتراي جامعه‌شناسي در دانشگاه‌هاي پيام نور و واحد علوم و تحقيقات در رشته جامعه‌شناسي درس خوانده است. او هم همسر است، هم مادر (سه فرزند دارد)، هم استاد دانشگاه است و هم نماينده مجلس. رييس فراكسيون زنان و عضو كميسيون فرهنگي مجلس دعوت «اعتماد» را براي گفت‌وگو پذي رفت تا به پرسش‌هايي درباره وضعيت زنان، آسيب‌هاي اجتماعي و... پاسخ گويد.

اشاره: درس حوزه خوانده اما لباس روحانيت نمي‌پوشد. عضو فراكسيون اميد است اما مي‌گويد كنش‌هاي سياسي‌اش در پارلمان شخصي است. محمود صادقي، نماينده تهران به پيگيري موضوعات جنجالي معروف شده است. از حساب قوه قضاييه به نام شخص رييس قوه تا انتشار فهرست بدهكاران بانك سرمايه. جسارت او در طرح موضوعات يادآور كنش‌هاي علي مطهري است. او مي‌گويد نخواسته مطهري، باشد، مطهري، مطهري است اما شخصيت خاصي كه البته مي‌تواند الگو باشد. در اين گفت‌وگو به كنش‌هاي اخير اين نماينده نگاهي انداخته و از او پرسيده‌ايم كه چرا دست به افشاگري مي‌زند؟

اشاره: سياست‌ورزي اصلاح‌طلبان از سال ٩٢ در قالب‌هاي جديدي ريخته شد كه مهم‌ترين علت آن شرايط و جغرافياي عرصه سياست بود. جريان سياسي‌اي كه چند سالي بيرون از دايره قدرت قرار گرفته بود، ابتكار عمل را به دست گرفت. بخشي از فعالان اين جريان كه مطابق تصميم شوراي نگهبان نمي‌توانست از فيلتر عبور كرده و در معرض راي مردم قرار بگيرد تا به ميدان تصميم‌گيري و اداره كشور بيايد، در كنار نيروهاي مقبول قرار گرفته و مسير خود را به سمت هدف باز كرد. عليرضا علوي‌تبار، تحليلگر اصلاح‌طلب و علي شكوري‌راد، دبيركل حزب اتحاد ملت ايران دو اصلاح‌طلبي هستند كه از پيامدهاي اين قالب‌ريزي جديد براي سياست‌ورزي اصلاح‌طلبانه، اخيرا سخن گفته‌اند. دو اصلاح‌طلبي كه حيات سياسي‌شان پيش از تولد اصلاحات در سال ٧٦ بوده و حرف‌شان به دليل همين سبقه مورد اعتنا بوده است. هر دو از عصر جديد سياست‌ورزي اصلاح‌طلبانه مي‌گويند. عليرضا علوي‌تبار اخيرا از به كار‌گيري سياست سازش حرف زده و گفته كه «شما نمي‌توانيد از بهبود‌خواهي حكومتي دفاع كنيد و دايما در دعوا با مسوولان كشور باشيد. آنجا بايد به دنبال سازش به معني دقيق كلمه، كوتاه آمدن، معامله كردن، چانه زدن و... كه محصولات بهبودخواهي حكومتي است، باشيد.» او اين راهكار را براي گذار به مردم‌سالاري لازم ببيند و مي‌گويد كه«خيلي خوب است كه ما وارد معامله‌اي شويم كه قوه قضاييه از دعواي سياسي كنار بكشد. ممكن است در اين راه خيلي امتيازات بدهيم اما ارزش دارد كه قوه قضاييه سياسي نباشد و اين به نفع همه جناح‌ها است. مثلا در سياست خارجي نمي‌شود دعوا كرد. يك كشور نمي‌تواند به عنوان مثال در مورد سوريه مواضع متعدد داشته باشد. در مورد قدرت و مواضع موشكي نيز همين طور. در اين موارد سازش‌هايي لازم است كه جريان بهبود‌خواه حكومتي مي‌تواند انجام دهد.» علي شكوري‌راد هم به نوعي از اين عصر جديد سياست‌ورزي اصلاح‌طلبان حرف مي‌زند. او از اين قالب جديد دفاع مي‌كند و معتقد است كه نبايد از حركت درستي كه كرده‌ايم پشيمان بشويم. اين فعال سياسي اصلاح‌طلب بيان مي‌كند كه «وقتي نيروهاي اصلاح‌طلب در انتخابات ٩٤ رد‌‌صلاحيت شدند ناگزير بوديم، از كساني حمايت كنيم تا جلوي ورود افراطي‌ها را به مجلس بگيريم. ما مي‌دانيم كارمان درست بوده و جدايي برخي نمايندگان فهرست اميد از فراكسيون اميد يا حالا تضعيف موقعيت جهانگيري در دولت عوارض ناخواسته يك حركت درست است. ما به اين دلايل نبايد از حركت درستي كه انجام داديم و نتيجه گرفتيم پشيمان بشويم.» وي در توضيح چرايي حمايت اصلاح‌طلبان از حسن روحاني چنين مي‌گويد كه «اصلاح‌طلبان هويت خود را مي‌شناسند و به آن پايبند هستند. اين حمايت‌ها مخل حفظ هويت اصلاح‌طلب‌ها نبوده و نيست. علت اين است كه هويت اصلاح‌طلبي به مراتب قوي‌تر از آن است كه بخواهد دستخوش چالش‌هاي اينچنيني شود.» اين فعال سياسي اصلاح‌طلب تاكيد مي‌كند كه «مزيت اصلاح‌طلبان اين است كه توانسته‌اند، دايره شمول خود را آنقدرگسترده كنند كه علاوه بر اعتداليون، اصولگراهاي معتدل هم در اين دايره قرار گيرند و رمز پيروزي در انتخابات هم همين بوده است.»