چهار دهه پس از پيروزي انقلاب اسلامي در گفتوگو با عباس سليمينمين
مقدمه: انقلاب اسلامي ايران در شرايطي روي داد كه حكومت شاه در اوج ثبات و قدرت به نظر ميرسيد. ايران قرار بود ژاندارم منطقه باشد و پايگاهي با ثبات براي امريكا. در آن زمان هيچكس و هيچ كشوري در دنيا حتي فكر يك دگرگوني ساده در ايران نميكرد چه برسد به يك انقلاب تمام عيار كه بساط چندين هزار ساله سلطنت در ايران را برچيند. اما چرا اين انقلاب روي داد سوالي هميشگي است كه شايد هيچگاه رنگ كهنگي به خود نگيرد و همواره ابعاد تازهاي را در هر دورهاي نمايان كند. اين سوال مهم را با عباس سليمي نمين، پژوهشگر و محقق تاريخ معاصر ايران در ميان گذاشتيم تا با نگاه خود چگونگي رويداد انقلاب ٥٧ را مورد بازخواني قرار دهد. آقاي سليمي نمين تاكيد عمدهاي بر مفهوم توسعه سياسي و نبود آن در رژيم پهلوي دارد و تاكيد ميكند انسداد سياسي منجر به تحقير هر جامعهاي ميشود كه نهايتا انقلاب را ميتوان يكي از نتايج محتوم آن دانست.
کد خبر: ۳۱۰۰۹۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۲
دفاع تمام قد از اسلام
اشاره:
برخی مخالف حکم علنی امام بودند؛ برخی میگفتند امام از خیر این ماجرا بگذرد، توصیه میشد این کار چهره رحمانی اسلام را خراب میکند اما امام مصمم به انتشار نامه بودند، نامهای علیه «سلمان رشدی» نویسنده کتاب «آیات شیطانی» که حکم به ارتداد آن داده شده بود. بیان تاریخ بویژه برای کسانی که امروز مواضع جمهوری اسلامی درباره غرب بویژه آمریکا و انگلیس را تندروی و افراطی(!) میدانند، میتواند درس خوبی باشد.
مقدمه:
مهرماه ۱۳۶۷ کتابی تحت عنوان «آیات شیطانی» به قلم «سلمان رشدی» که در قالب رمان، آکنده از اهانتها و افترائات زشت و ننگین به ساحت مقدس پیامبر اعظم(ص) و خانواده و اصحاب شریف ایشان بود و اسلام و قرآن را با تعابیر سخیف توصیف کرده بود، در لندن توسط انتشارات وایکینگ وابسته به مؤسسه پنگوئن انتشار یافت. کتاب این نویسنده که هندیتبار بود، ابتدا در هندوستان جلب توجه کرد و انتشار و توزیع آن به علت اعتراضات مسلمانان در هند ممنوع شد. طی هفتههای بعد، نویسندگان آفریقای جنوبی به احترام عواطف مسلمانان، دعوت قبلی از وی را لغو کردند و سفرای چند کشور اسلامی و عربی در لندن به دولت انگلیس اعتراض کردند. در ماههای دی و بهمن جمع زیادی از مسلمانان مقیم انگلیس ابتدا در شهر برادفورد و سپس لندن در تظاهرات خشمگینانهای به اقدام دولت انگلیس در حمایت از انتشار این کتاب موهن شدیداً اعتراض کردند.
دامنه اعتراضات مردمی به هند و پاکستان گسترش یافت تا آنکه روز ۲۳ بهمن در جریان تظاهرات هزاران پاکستانی در مقابل مرکز فرهنگی آمریکا در اسلامآباد، 6 تن از تظاهرکنندگان کشته و دهها تن نیز مجروح شدند. فردای آن روز در تظاهرات مسلمانان هند نیز یک نفر کشته شد. بهرغم گذشت 4 ماه از انتشار این کتاب و افزایش اعتراضات مسلمانان، دولتهای انگلیس و آمریکا از تداوم توزیع و انتشار این فحشنامه علیه اسلام و پیامبر گرامی آن(ص) حمایت میکردند و این پیام را با رفتار خود به جهان اسلام میفرستادند که برنامههای جدید دیگری برای گسترش ابعاد حملات تبلیغی و فرهنگی علیه اسلام و مسلمانان آغاز خواهند کرد.
پس از توزیع گسترده کتاب موهن آیات شیطانی، همراه با تبلیغات هماهنگ و تشویقهای محافل صهیونیستی، از گوشه و کنار جهان صدای اعتراض مسلمانان افزایش یافت؛ از سویی هشدارهایی به ناشران داده شد و از سوی دیگر، اقداماتی حقوقی برای محدود کردن توزیع و انتشار کتاب و محکومیت رشدی صورت گرفت و نقدهایی نیز بر این کتاب نوشته شد. البته طراحان و حامیان این اقدام، نهتنها به این هشدارها توجهی نکردند، بلکه بر دامنه تبلیغات خود افزودند تا جایی که مقدمات نامزد کردن این کتاب برای جوایز ادبی مهم اروپا مطرح شد. شبکه گسترده توزیع این کتاب در بیشتر کشورهای اروپایی، آمریکایی و بعضی کشورهای آسیایی با قراردادهای کلان برای ترجمه و توزیع آن، به تلاش پرداختند و در عرصه تبلیغاتی و با ایجاد حلقههای محافظتی، به حمایت علنی از او پرداختند.
کد خبر: ۳۱۰۰۸۲ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
فراز و فرود گفتمانها در گفتوگو با محمدرضا تاجيك
اشاره:
محمدرضا تاجيك، مترجم و استاد علوم سياسي دانشگاه شهيد بهشتي، گفتمان را مجموعه و منظومه متفاوتي از تواليهاي معنيدار- بهنحوهاي كه در مفهوم بهطوركلي بازنگري شود - ميداند و معتقد است براي اينكه يك ايده و آموزه جامه يك گفتمان را بر تن كند بايد آدابي را بهجا آورد، شروطي را در خود لحاظ كند و از استعدادها و شناسههاي خاص برخوردار شود. وي در پاسخ به سوالات «اعتماد» با موضوع «فرازوفرود گفتمان ها» ضمن برشمردن اين آداب ادامه ميدهد از آنجا كه گفتمانها نهتنها بهمثابه نوعي فناوري قدرت، بلكه بهمثابه نوعي استراتژي و نقشه راه عمل ميكنند، از اين رو، نقشي كاملا تعيينكننده در موفقيت و شكست كنشگران سياسي- اجتماعي دارند. تاجيك در رابطه با امكان احياي گفتمانها پس از شكست نيز معتقد است از يك منظر گفتماني، پيروزي، توفق و استيلاي كامل گفتماني ممكن نيست و هر پيروزياي نسبي و گذراست و هر هژمونياي با چالش و مقاومت مواجه است.
بنابراين، همواره ممكن است كه يك گفتمان از ناكامي و شكست خود فرصتي بسازد. گفتمانها ميتوانند ناكاميهاي گذشته را چراغ راه آينده خود قرار دهند و با بازسازي و واسازي خود روحي جديد به خود بدمند. وي با تاكيد بر اينكه يك گفتمان براي هژمونيكشدن و هژمونيكماندن هم نيازمند دفاع و توجيه مستمر دروني و هم بيروني است، ادامه ميدهد كه تمام دقايق و عناصر يك گفتمان بايد از چنان غنايي برخوردار باشند كه در مواجهه و مقابله با آلترناتيوها و رقباي خود بتوانند از خود دفاع منطقي كنند. اما گفتمانها بيحضور و بيواسطه حاملان و عاملان صامت و مسكوتند و براي پژواك صداي خود و دفاع از خود نيازمند پويايي و بالندگي و آفرينندگي آناني هستند كه پيكره و دقايقش را بر دوش ميكشند. وي در رابطه با نقش شبكههاي اجتماعي در ترويج گفتمانها ميگويد ترديدي ندارم كه امروز شبكههاي اجتماعي طبيعيترين، موثرترين و كارآمدترين مجراي جاري شدن سيل گفتماني اصلاحطلبي است.
کد خبر: ۳۱۰۰۸۰ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
سفير ايران در عربستان براي نخستينبار از لحظههاي پرتنش رابطه تهران - رياض ميگويد
مقدمه:
چند دهه رابطه پرفراز و نشيب؛ رابطهاي كه گاه با ابتكار سردار سازندگي به سطح توافقنامه امنيتي هم رسيده بود و گاه جادهاي يكطرفه بود كه در دولتهاي نهم و دهم تنها رييسجمهور ايران را به عربستان ميرساند و از بازديد طرف مقابل از تهران خبري نبود. ايران و عربستان با تصميم ناگهاني و البته نهچندان غيرقابل پيشبيني رياض به نقطه فعلا غيرقابل بازگشت رسيدهاند. عادل الجبير، وزير امور خارجه عربستان سعودي پس از ورود معترضان ايراني به ساختمان سفارتخانه اين كشور در تهران و تعرض به كنسولگري آن در مشهد، دستور بازگشت ديپلماتهايي را داد كه البته بار بازگشت به رياض را از چند روز قبل بسته بودند. ايران و عربستان در بحرانيترين روزهاي خاورميانه به دو خط موازي بدل شدهاند. عربستان در شرايطي بر شيپور تندروي ميدمد كه از جانب ايران صداي اعتدال به گوش ميرسد.
محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه كشورمان كه در دو سال گذشته بارها عزم سفري دوجانبه به عربستان را داشته، اين روزها در حاشيه كنفرانس امنيتي مونيخ هم به كرات در خصوص رابطه با رياض مورد سوال قرار ميگيرد و هربار نيز تاكيد ميكند كه ايران با برادران سعودي خود مشكل ندارد. وزير امور خارجه كشوري اين موضع را در چند ماه اخير بارها تكرار كرده است كه در حادثه منا بيش از ٤٠٠ هموطن خود را از دست داد اما نه سطح رابطه با عربستان را كاهش داد و نه سفير خود را به تهران فراخواند. حسين صادقي، سفير باسابقه ايران در عربستان كه به دستور وزارت امور خارجه اين كشور پس از قطع رابطه به تهران بازگشت، در نخستين گفتوگوي تفصيلي خود پس از بازگشت به تهران از شب حادثه سخن ميگويد. از اطميناني كه به آلسعود در خصوص امنيت سفارتخانهاش در تهران داده بود و البته با حمله معترضان عملا حرف آقاي سفير هم بر زمين ماند.
صادقي كه در دولت اصلاحات هم سفير ايران در عربستان بوده و با آغاز به كار دولت نهم به دستور محمود احمدينژاد به ايران بازميگردد در اين گفتوگو از بدعتهاي نادرست ديپلماتيك در رابطه با عربستان در دولت نهم و دهم گلايه ميكند. وي كه سابقه سفارت در رياض، كويت و ابوظبي را در كارنامه كاري خود دارد از عزم ايران براي كاهش تنش با تمام همسايگان به ويژه عربستان سخن ميگويد و از اشتباهات فاحشي كه رابطه دوجانبه دو كشور هممرز و همآيين را به اين مرحله رسانده است. حسين صادقي علاوه بر حضور در سفارتخانههاي ايران در برخي كشورهاي منطقه، سه دوره مديركل خليج فارس وزارت امور خارجه بوده است. مشروح گفتوگوي اختصاصي «اعتماد» با حسين صادقي، سفير ايران در عربستان به شرح زير است:
کد خبر: ۳۱۰۰۷۹ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
عارف در آستانه انتشار اسامي نامزدهاي اصلاحطلب در گفتوگو با «اعتماد» بيان كرد
اشاره:
راهبرد اصلاحطلبان براي انتخابات مجلس دهم همان نقشه راه آنان در انتخابات رياستجمهوري 92 است؛ «اتحاد و اجماع». همين بود كه بازيگران سياسي اصلاحطلب اقدام به تشكيل شوراي عالي سياستگذاري انتخاباتي و واگذاري فرآيند انتخاب كانديدا در استانها كردند. اگرچه ردصلاحيت 99 درصدي كانديداهاي اصلاحات راه سختي را براي موفقيت رفرميستهاي سياسي ايران ايجاد كرد اما اين دليلي نشد تا اصلاحطلبان بازي انتخابات را رها كنند. آنها در عصر عسرتي كه از سر گذراندهاند امروز بهتر از هر زمان ديگري ميدانند كه سياست، علم تبديل ناممكنها به ممكنهاست. بر همين اساس بود كه جداي از بررسي رزومه كانديداهاي گمنام و بر حسب ضرورت ميدان انتخابات اقدام به ائتلاف انتخاباتي با حزب اعتدال و توسعه (حاميان حسن روحاني) كردند. محمدرضا عارف، رييس شوراي عالي سياستگذاري انتخاباتي اصلاحطلبان و اميد شماره يك اصلاحطلبان براي انتخابات مجلس عصر روز گذشته در گفتوگو با «اعتماد» از آخرين جزييات ليست انتخاباتي ائتلاف اصلاحطلبان و اعتدال و توسعه خبر داد.
به گفته محمدرضا عارف اين ليست انتخاباتي در صورت مشاركت 70 درصدي مردم تهران به موفقيت كامل خواهد رسيد. به اعتقاد عارف اگرمشاركت پايين باشد اصولگرايان دوباره مجلس را ميگيرند و اين را مقدمهاي براي يك دورهاي شدن دولت روحاني ميداند. عارف همچنين در اين گفتوگو خبر احتمال ائتلاف با اصولگرايان را رد كرد و گفت: «با اصولگرايان به هيچ عنوان ائتلاف نميكنيم.» عارف در ادامه اين گفتوگو اعلام كرد هيچ ائتلافي با صداي ملت نخواهد داشت. رييس شوراي عالي سياستگذاري انتخاباتي اصلاحطلبان اما علي مطهري را يك استثناء دانست كه با ديدگاههايي نزديك به اصلاحطلبان ميتواند در ليست جاي بگيرد. نگرانياش اما هزينههاي انتخاباتي بود. گفت كه اصلاحطلبان به كانونهاي رانت اقتصادي وصل نيستند و بر خلاف رقيب نتوانستهاند خيابانهاي تهران را با بنرهاي زرد رنگ بپوشانند. اما اميدوار بود كمكهاي بدون مطالبهگري از سوي خيرين برسد و باري از دوش ستاد برداشته شود.
کد خبر: ۳۱۰۰۷۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
کد خبر: ۳۱۰۰۶۸ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
کد خبر: ۳۱۰۰۶۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۱۰
جامعهشناسي سياسي انقلاب ايران در گفتوگو با حميدرضا جلاييپور
مقدمه:
انتخاب حميدرضا جلاييپور براي بحثي درباره جامعهشناسي انقلاب 57 تنها به اين جهت نيست كه تخصص اصلي او جامعهشناسي سياسي است، او يكي از فعالان اين انقلاب نيز به شمار ميآيد و از جواني تا حالا به اشكال مختلف فراز و نشيب انقلاب را تجربه كرده و همچنان تمامقد از آن دفاع ميكند. او انقلاب را گامي به جلو و مرحلهاي ضروري در فرآيند توسعه سياسي و اجتماعي ايران ميداند و معتقد است اين رخداد بزرگ به تخليه ظرفيتهاي سياسي و فرهنگي جامعه ايران كمك كرده است. از نگاه جلاييپور مشكل اساسي رژيم پهلوي توجه نكردن به حق حيات سياسي و اجتماعي مردم و احترام نگذاشتن به ايشان بوده است؛ امري كه خود را بيش از هر چيز در انتخابات فرمايشي و كنترل شده از بالا به نمايش ميگذاشت. در گفتوگوي مفصل پيش رو بحث به مسائل سياسي روز نيز كشيده شد و جلاييپور از ديگر تحليلگر سياسي روز ايران يعني عباس عبدي انتقاد كرد و نقد او به عملكرد اكبر هاشميرفسنجاني را «يك فول تحليلي و از روي عجله و بيسليقگي» خواند:
کد خبر: ۳۱۰۰۵۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۹
ناگفتههاي عضو حقوقدان شوراي نگهبان براي نخستين بار در گفتوگو با «اعتماد»
اشاره:
بر ناگفتههايش شمارشي نيست، حتي اگر از دلايل استعفايش نام ببرد، حتي اگر از آن بيست روزي بگويد كه او را نگران آخرتش ساخت و حتي اگر براي نخستين بار اعلام كند كه ميان من و دبير شورا اختلافات جدي وجود دارد. در مخزن اسرارش همچنان مواردي را نگه ميدارد تا در زماني ديگر، در فرصتي ديگر و شايد در استعفايي ديگر آن را بر زبان براند. صحبت از ابراهيميان است؛ حقوقدان شوراي نگهبان. همان كه آنقدر درجه والاي صداقت برايش ارزشمند است كه دل از سخنگويي مهمترين نهاد كشور به راحتي بكند. ابراهيميان حالا كوله باري چند ماهه از تجربهاي سياسي را بردوش دارد؛ تجربهاي كه حالا قضاوتهاي او را نسبت به عملكرد نهاد نظارتي انتخابات تا حدودي تغيير داده است. نه اينكه بخواهد عملكرد شورا را به چالش بكشاند اما از خلأ قانون ميگويد. خلايي كه اجازه نميدهد نظارت استصوابي كه ميتواند يكي از بهترين قوانين باشد بهخوبي به مرحله اجرايي برسد. اما سوال ما از سخنگوي شوراي نگهبان از نظارت استصوابي نيست. سوالات ما به اتفاقاتي ميرسد كه در مدت احراز صلاحيتها در آن نهاد نظارتي رخ داد.
چه شد كه او استعفا ميدهد آن هم در روزي كه اسامي تاييد صلاحيت شدهها اعلام ميشود؟ ابراهيميان تعبير جالبي براي شغل خود دارد. او سخنگويي را بلندگو ميخواند و ميگويد كه دوست ندارد اين نقش را ايفا كند. شايد با بررسي پيشينه او بتوان مقصودش را دريافت. ابراهيميان يك حقوقدان است. يك قاضي كه همچنان رسيدگي به پروندههاي كانديداها را همچون پروندههاي قضايي ميبيند و معتقد است كه بايد وقت بسياري براي هركدام اختصاص دهد. با اين ويژگي آيا ميتوان قبول كرد كه او در فرصت ٢٠ روز بخواهد به پرونده هزار نفر رسيدگي كند؟ پس سخنگويي شغل است اما نه براي او كه ميخواهد نظرات شخصي خود را نيز مطرح كند. نه براي او كه وقتي ميپرسيم كه آيا اعضاي اين شورا نگاه به جريان خاص سياسي دارند آن را به زماني ديگر موكول كند. نه براي او كه از زمان بررسي صلاحيتها خاطره خوشي ندارد. او براي قضاوت در مورد نتيجه انتخابات هم از در انصاف وارد ميشود. خوشحال است چون مردم از انتخاب خود خوشحالند. و در نهايت از دليل استعفاي خود ميگويد. كار جمعآوري اطلاعات و انتقال آن براي او دشوار بود. آن هم در مهمترين روزهاي احراز صلاحيتها.
کد خبر: ۳۱۰۰۵۲ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۹
کد خبر: ۳۱۰۰۵۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۰۹