روزنامه شرق - صفحه 139

اشاره: تقویم رسمی کشور نشان می‌دهد فرصت چندانی تا انتخابات مجلس دهم شورای اسلامی و دوره پنجم خبرگان رهبری باقی نمانده است. برخلاف ادوار گذشته که از ابتدای سال انتخابات، مباحث انتخاباتی به شکلی گسترده در محافل سیاسی و رسانه‌ها بازتاب داشته، در این دوره تا فصل تابستان، همه چیز تحت‌الشعاع توافق هسته‌ای قرار داشت و پس از آن تغییر چندانی در فضا رخ نداده است. اگرچه فعالیت سیاسی اصلاح‌طلبان و اصولگرایان تا حدی در حال انجام است اما هنوز با فضای انتخاباتی، فاصله دارد. شیوه عمل اصلاح‌طلبان و آنچه باید در حدود چهار ماه باقیمانده تا انتخابات انجام شود، موضوع گفت‌وگوی «شرق» با حمیدرضا جلایی‌پور است. این جامعه‌شناس سیاسی و استاد دانشگاه تهران، از سال‌های دوران اصلاحات با فعالیت‌های سیاسی و مطبوعاتی گسترده، چهره‌ای شناخته‌شده برای جامعه ایران به شمار می‌رود و امروز هم عضو شورای مشورتی و شورای مرکزی حزب تازه‌تأسیس اصلاح‌طلبان یعنی «اتحاد ملت» است.

اشاره: گفت‌وگوی «جان همر»، رئیس «مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی» با «هنری کیسینجر»، «وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی اسبق ایالات متحده آمریکا» در نشست «امنیت جهان ۲۰۱۵» با عنوان «ایران و راه پیشرفت در خاورمیانه» از هنری کیسینجر به عنوان یکی از استراتژیست‌های ارشد آمریکا نام برده می‌شود. این دیپلمات معروف ۹۲ساله آمریکایی در آلمان نازی به دنیا آمد و بعد از گریختن به آمریکا در نیویورک ساکن شد. او در دوره ریاست‌جمهوری نیکسون، وزیر امور خارجه شد و در سال ۱۹۷۳ به دلیل تلاش‌هایش در پایان‌دادن به جنگ ویتنام، جایزه صلح نوبل گرفت. او از سال ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۷ مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور بود و از سال ۱۹۶۹ به مدت شش سال ریاست شورای امنیت ملی آمریکا را برعهده داشت. نقش مؤثر او در پایان‌دادن به جنگ ویتنام، برقراری رابطه بین آمریکا و چین و موفقیت در مذاکرات آمریکا و شوروی در راستای محدودسازی سلاح‌های استراتژیک از موفقیت‌های کیسینجر به حساب می‌آید. وب‌سایت مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، این مرکز را این‌گونه معرفی می‌کند: این مرکز «مرکزی با قدمتی ۵۰ساله است که سعی کرده برای بزرگ‌ترین چالش‌های جهان راه‌حل بیابد. پژوهشگران این مرکز سعی می‌کنند راه‌حل‌هایی استراتژیک و فراحزبی برای کمک به تصمیم‌سازان برای جهانی بهتر ارائه دهند. این مرکز، سازمانی غیرانتفاعی است که ساختمان اصلی‌اش در واشنگتن‌دی‌سی آمریکا قرار دارد. تحلیلگران تمام‌وقت این مرکز، تحليل‌ها و پژوهش‌هایی را در راستای اهداف پژوهشی خود انجام می‌دهند. مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، از سال ۱۹۶۲ تمام انرژی خود را صرف کمک به توفیق و قدرت آمریکا کرده است تا به‌عنوان نیرویی مثبت در جهان قدم بردارد. این مرکز بعد از ۵۰ سال توانسته است به یکی از مهم‌ترین مؤسسات سیاست بین‌الملل در حوزه دفاع و امنیت، ثبات منطقه‌ای و چالش‌های جهانی از انرژی گرفته تا مسائل اقلیمی و توسعه جهانی و یکپارچگی اقتصادی تبدیل شود. کیسینجر چند چالش را پیش پای اروپا می‌بیند و سپس در همین زمینه از بحران‌های خاورمیانه صحبت می‌کند. او داشتن درک صحیحی از ماهیت این بحران‌ها را مهم‌ترین مسئله می‌بیند و مهم‌ترین عامل در فهم صحیح بحران‌ها را درک ماهیت قومیتی و مذهبی آنها می‌داند. کیسینجر در این گفت‌وگو از رقابت آمریکا و روسیه برای تسلط بر خاورمیانه صحبت می‌کند. او نقش ایران در منطقه را در قالب دو قطبی سنی- شیعه در منطقه تعریف می‌کند و معتقد است کشورهای غربی برای اتخاذ سیاست درست در منطقه باید هر دو بلوک را داشته باشند و به سمت هیچ‌کدام از آنها متمایل نشوند. او معتقد است غرب برای برقراری دیالوگ با ایران باید آماده باشد. کیسینجر راجع به سیاست آمریکا نسبت به ایران می‌گوید نباید به سیاست داخلی ایران نگاه کرد و باید بر مصادیق سیاست خارجی ایران متمرکز شد و کار سیاست‌مداران آمریکایی در این راه را سخت می‌داند.

مقدمه: «هر کاری که می‌کنم در کشورم برایم هزینه دارد». این بخشی از اظهارات محمدجواد ظریف، رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان است. ظریف از هزینه‌هایی می‌گوید که مخالفان برجام در ایران برایش ایجاد می‌کنند. برای دلواپسان هدف، «حمله به تیم دیپلماتیک دولت حسن روحانی» است. برای آنها خود «حمله» مهم است و متن برجام یا پیاده‌روی وزرای امور خارجه ایران و آمریکا در خیابان‌های ژنو یا دست‌دادن اتفاقی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با باراک اوباما تنها دالانی است که از آن می‌گذرند تا در انتهای آن قوی‌ترین بخش دولت حسن روحانی یعنی وزارت خارجه و شخص ظریف را منکوب کنند. با این اوصاف گفت‌وگو با محمدجواد ظریف سهل و ممتنع است. آسان است از این جهت که به دلیل حجم گسترده آتش‌باری مخالفانش، سؤالات بسیاری وجود دارد که می‌توان از او پرسید و سخت است از این جهت که ممکن است پاسخ او به یک سؤال به‌ظاهر ساده، دستاویز دور جدیدی از حملات به وی شود. روز یکشنبه به دفتر وزیر امور خارجه رفتم تا از مرد اول دیپلماسی ایران، سؤال‌ها را بپرسم. حتی در روزی که قرار بود به جلسه معارفه سخنگوی جدید وزارت امور خارجه برود، وقت مناسبی را به ما اختصاص داد و هیچ سؤالی را بی‌پاسخ نگذاشت. آثار جراحی لثه‌اش هنوز کاملا التیام نیافته و گچ سبزرنگ و کفش مخصوصی که برای درمان شکستگی پایش استفاده می‌کرد، را باز کرده بود. او وزیری است که رکوردهای مختلفی را به نام خود ثبت کرده است؛ از انتصاب اولین سخنگوی زن در وزارت امور خارجه تا انتصاب اولین سفیر زن جمهوری اسلامی. همچنین ظریف بیش از سایر وزرای خارجه، در تاریخ انقلاب اسلامی در صحن مجلس و در کمیسیون امنیت ملی حاضر شده و درباره مسائل گوناگون به نمایندگان پاسخ داده است. بیش از ٥٠ دیدار با وزیر امور خارجه آمریکا نیز از دیگر رکوردزنی‌های ویژه وزیر امور خارجه کشورمان است. در این مصاحبه از ظریف درباره دلواپسان پرسیدیم و تهدیدهای بتونی و سیمانی. او حتی به سؤالی درباره تهدید مخالفانش به ترور نیز پاسخ داد. متن کامل این گفت‌وگوی وزیر امورخارجه با «شرق» در ادامه می‌آید.

اشاره: حالا او به آقای «هلو» معروف است؛ از همان تعابیر عجیب‌وغریبی که احمدی‌نژاد درباره رخدادها و آدم‌ها به کار می‌برد، یکی را هم درباره وزیر سابقش به کار برد. وزیری که دیگر قرار نبود در کابینه دوم، رئیس دولت را همراهی کند. کامران باقری‌لنکرانی را در دفتر کارش در مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شیراز دیدیم. آرام و کمی کشدار حرف می‌زند با ته‌لهجه شیرازی. اگرچه اصالتا شیرازی نیست. کم‌حوصله است و این کم‌حوصلگی را بیشتر هنگام عکس‌گرفتن از خود نشان می‌دهد. وزیر سابق بیشتر از اینکه گذشته را نقد کند، تمایل به نقد حال دارد! ترجیحش این است که درباره احمدی‌نژاد و حاشیه‌های دولتش حرفی نزند و اصرار ما هم راه به جایی نمی‌برد، می‌گوید گذشته گذشته است. حتی علت رفتن خودش از کابینه را هم بیشتر به آمدن وزیر زن نسبت می‌دهد تا امضا علیه اسفندیار رحیم‌مشایی. وزیر اسبق بهداشت که گزینه اصلح آیت‌الله مصباح برای انتخابات ٩٢ بود به نظر می‌رسد که روزهای بعد از ٩٢ ترجیح می‌دهد از بطن و حاشیه سیاست کناره‌گیری کند و بیشتر سرگرم شغل پزشکی و تخصص حرفه‌ای خودش شود، تاجایی‌که از لابه‌لای گفته‌های خودش هم به نظر می‌رسد حضورش در شیراز باعث شده در جلسات و تصمیمات جبهه پایداری هم نقش و حضور چندانی نداشته باشد... .

اشاره: احمد توکلی از دهه 60 تاکنون منتقد همه دولت‌ها بوده است؛ از دولت چپ‌گرای زمان جنگ گرفته تا دولت‌های راست‌گرای هاشمی و روحانی، همه را نقد کرده و البته معتقد است دولت‌های خاتمی و احمدی‌نژاد نیز مانند دولت هاشمی، سیاست‌های مدل «تعدیل» را اجرا کرده‌اند؛ اما او که در کنار چهره‌هایی همچون حدادعادل، در اولین سال‌های دولت اصلاحات، استارت پروژه نوسازی جناح راست را با عنوان اصولگرایان تحول‌خواه زد، می‌گوید میوه این پروژه، که با حمایت چهره‌ای همچون ناطق به فتح مجلس هفتم انجامید، را احمدی‌نژاد چیده است. او می‌گوید اصالت عقل را قبول ندارد و اصالت را از آنِ وحی می‌داند؛ اما وقتی می‌پرسم چرا بعد از دو دهه تأکید بر اشرافی‌گری هاشمی و کارگزاران و دفاع از ساده‌زیستی، بین احمدی‌نژاد و قالیباف، از دومی حمایت کردید، می‌گوید: «برای اداره کشور عقلانیت مهم‌تر از ساده‌زیستی است».

مقدمه: سعید حجاریان، زمانی مغز متفکر اصلاحات شناخته می‌شد و اکنون هم باوجود مشکل جسمانی حاصل از ترور، زمانی که لب به سخن می‌گشاید، گزیده می‌گوید. او در گفت‌وگویی تفصیلی با «تسنیم» از هر دری سخنی گفته که بخش‌هایی از آن در ادامه می‌آید: