علیرضا علوی‌تبار

امروز با گذشت بیش از دو دهه از بروز و ظهور گفتمان اصلاح‌طلبی در سپهر سیاسی جمهوری اسلامی ایران، طیف رادیکال و تئوری‌پرداز اصلاح‌طلبان تلاش می‌کند همچنان خود را با ماهیت و هویت جنبشی تعریف کند که برای ایجاد تغییرات روشنفکرانه در جمهوری اسلامی مبارزه می‌کند.

اشاره: در ایران «جریان دانشجویی» بیش از آنکه جریانی صنفی را به ذهن متبادر کند، یادآور جریانی سیاسی است. به نظر می‌رسد در نبود احزابی که توانایی نمایندگی مطالبات اقشار متفاوت جامعه را داشته باشند، این اتفاق ناگزیر است. از همین رو نسبت جریان دانشجویی با جریان‌های سیاسی همواره مسئله بوده است. از طرفی دانشجویان برای مؤثربودن در کنار نیروهای سیاسی قرار می‌گیرند و از سویی دیگر به دنبال حفظ فاصله و «استقلال» خود از جناح‌های سیاسی هستند. به سراغ علی‌رضا علوی‌تبار، تحلیلگر و استراتژیست اصلاح‌طلب رفتیم تا جریان دانشجویی را از منظر او به بحث بگذاریم و درباره امکان، توان‌، محدودیت‌ و ضعف‌ این جریان در پیش‌بردن مطالبات ملی صحبت کنیم.

مقدمه: كابينه دوم روحاني معرفي شده است. انتقادات و حمايت‌ها از كابينه در گفت‌وگوهاي سياسي و فضاي مجازي آغاز شده و اين روند تا پايان جلسات راي اعتماد به وزرا ادامه خواهد داشت. اما آيا واقعا روحاني كابينه بدي بسته است؟ تقويت وزارتخانه‌هايي نظير دادگستري، نيرو و صنعت تغيير كمي در دولت دوم او است؟ شايد در نگاه اول پاسخ به اين سوالات منفي باشد اما بازگشت به روزهاي پرهيجان انتخابات و شعارهاي شورانگيز حسن روحاني گويي چندان تطابقي با اين تركيب ندارد. عليرضا علوي‌تبار، تحليلگر و روزنامه‌نگار با سابقه اصلاح‌طلب پس از اينكه يك روز براي بررسي كابينه دوم روحاني زمان خواست، روز گذشته در گفت‌وگويي با «اعتماد» شركت كرد. گفت‌وگويي بر مبناي كابينه دوم روحاني؛ متن و حاشيه‌اش. علوي‌تبار كابينه دوازدهم را هم‌جهت با دولت فعلي روحاني مي‌داند و معتقد است نيروهاي بهبودخواه بايد به اندازه منابعي از قدرت و كنترلي كه بر قدرت دارند انتظار نقش‌آفريني داشته باشند. او در عين حال اصلاح‌طلبان را تنها نيروي موثر بر چينش كابينه نمي‌داند و معتقد است اين كابينه برآيند نيروهاي مختلفي است كه هر كدام بر تركيبش موثر بوده‌اند. علوي‌تبار البته محافظه‌كاري روحاني در چينش كابينه را خالي از نقد نمي‌داند، اما معتقد است ملاك براي ارزيابي كابينه دوازدهم نبايد حضور افراد اصلاح‌طلب باشد بلكه بايد برنامه‌ها، خطوط كلي و تيم اجرايي وزرا را فارغ از اينكه اصلاح‌طلب هستند يا نه بررسي كرد. اگر اين مجموعه اصلاح‌جويانه بود به دليل شرايط فعلي كشور بايد از آن حمايت كرد.

اشاره: سوسياليسم مي‌گويد ثروت و منابع بايد در اختیار جامعه باشد تا دموکراسي واقعي شکل بگيرد. همان معنايي که علوي‌تبار بر آن تأکيد مي‌کند و مي‌گويد توزيع قدرت بايد منجر به توزيع ثروت بشود. انديشه چپ، دهه ٦٠ را با دولتي‌کردن آغاز کرد. از برابري و عدالت سخن گفت و آرمان خود را عدالت و برابري‌طلبي تعريف کرد. اينکه دولت‌هاي دهه ٦٠ تا چه اندازه به اين آرمان وفادار بودند، مجال ديگري مي‌طلبد. چپ‌ها با دوم خرداد و اصلاحات به سراغ آزادي و توسعه سياسي رفتند. در اين ميان، از انديشه‌هاي اقتصاد آزاد دفاع کردند و کسي آنها را ديگر چپ نمي‌ناميد. اما سال ٨٤، گروهي سر برآورد که خود را احياکننده آرمان دهه ٦٠ معرفي کرد و شعارهايش به قول علوي‌تبار «مردم‌انگيز» شد. بعد از آن بود که انگار راست و چپ بار ديگر به صرافت آرمان عدالت و برابري‌طلبي افتاد. راست‌هاي قديم، استفاده بيشتري از اين شعار کرد و حالا در اوخر دهه ٩٠، سعيد حجاريان از لزوم سازماندهي در جنوب شهر و طبقه کارگر مي‌گويد و از توجه به اقشار ضعيف؛ بازگشت به اصل. اما علوي‌تبار مي‌گويد نه بازگشت، که تأکيد بر آنچه از آن غفلت شده است. بعد هم به تعريف ابعاد جديد از چپي مي‌پردازد که به گفته او، چپ ميانه جديد است. اصلاحاتي که گويا قرار است در انديشه‌هاي چپ‌روانه دهه‌شصتي تجديدنظر کند، خود را به گفته علوي‌تبار با چپ بعد از فروپاشي همراه کرده و تا جايي که بتواند خود را با بازار همسو مي‌کند؛ تأکيد بر مردم‌سالاري دارد و برابري را از اين ناحيه طلب مي‌کند. بااين‌حال، هنوز آرمان است، حتي خود علوي‌تبار هم معتقد است چپ يک آرمان است، اما لزوما يک سازوکار نيست... .

مقدمه: عليرضا علوي‌تبار، چهره شناخته شده جريان اصلاحات درباره انتخابات رياست‌جمهوري حرف‌هاي شنيدني و تحليل‌هاي قابل تاملي دارد. او معتقد است كه دوازدهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري ميان سه جريان و يك باند سياسي برگزار خواهد شد. اشاره او از باند سياسي محمود احمدي‌نژاد و جريان حامي رييس دولت سابق است. علوي‌تبار چهار ضلعي شدن انتخابات را البته وابسته به عبور احمدي‌نژاد از نهادهاي نظارتي مي‌داند. به گفته اين كنشگر سياسي اصلاح‌طلب، اصلاح‌طلبان بايد از كانديداتوري بقايي و احمدي‌نژاد استقبال كنند. وي همچنين در تحليل چرايي كانديداتوري جهانگيري، حضور معاون اول روحاني را يك تاكتيك و نه يك استراتژي اعلام مي‌كند. علوي تبار هرچند شانس روحاني را براي پيروزي بيشتر از همه رقباي انتخاباتي‌اش مي‌داند اما در عين حال قطبي شدن فضاي انتخابات را به ضرر روحاني ارزيابي مي‌كند و مي‌گويد: اگر برخورد مردم با انتخابات حسابگرانه و بر مبناي مقايسه گزينه‌هاي مختلف و به ويژه پايداري و تثبيت وضعيت كشور باشد، شانس آقاي روحاني براي پيروزي از همه بيشتر است. اما با وضعيت قطبي‌شده‌اي كه احيانا پيش خواهد آمد دستيابي به پيروزي انتخاباتي چندان هم ساده نخواهد بود. اين فعال سياسي اصلاح‌طلب همچنين محمد هاشمي را كانديداي هيچ يك از جريان‌هاي سياسي نمي‌داند. مشروح گفت‌وگو با عليرضا علوي تبار به شرح زير است:

اشاره: علیرضا علوی تبار از چهره‌های تئوریک و صاحب نظر اصلاح‌طلب است که در چند سال گذشته کمتر حضور رسانه‌ای داشته است. گفت‌و‌گوی ما با ایشان، نشان داد که وی این روزها سرگرم تهیه چارچوبی برای سیاست ورزی اصلاح‌طلبان است. بر همین اساس است که از اهمیت تعریف و اعلام راهبرد برای گروه‌های سیاسی سخن می‌گوید و ضمن اشاره به مؤلفه‌های تأثیر‌گذار در ترسیم استراتژی، ارائه راهبرد سیاسی برای اصلاح‌طلبان را در دو سطح تعریف می‌کند، اقدام ملی و اصلاحات سیاسی. او همچنین از ضرورت گفت‌و‌گو‌های ملی بین جریان‌ها و گروه‌های مختلف سیاسی گفت و تصریح کرد که همه جریان‌هایی که از پیشرفت مذاکرات مربوط به برجام حمایت کردند ، می‌توانند و آمادگی دارند که در گفت‌و‌گو‌های ملی معطوف به شناسایی و حل مشکلات شرکت کنند.