نویسنده: شمسالله مریجی
پیشگفتار:
بیتردید هر حرکت و جنبشی که با هدف سازمان نوین و نظام جدید و اصلاحات معنوی و یا هر هدف دیگری برپا شود، به دنبال خود تأثیر و پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم بر افکار عمومی و اوضاع و شرایط اجتماعی میگذارد.
در این میان، تفاوتی میان آن قیامی که با هدف حمایت از حق و اصلاح امور و ایجاد عدالت و رسیدن به فضایل انسانی صورت میگیرد و آن نهضتی که در پی رسیدن به اغراض شخصی و گروهی است، وجود ندارد. اما آن دسته از قیامهایی که در راه فضایل انسانی قرار گرفتهاند، محدود به زمان خاصی نبوده و پایدارترند و اساسا شکست در آنها معنا ندارد، بلکه همواره در خاطرهها زنده مانده و میمانند، هرچند در ظاهر سرکوب شده و قیامکنندگان از میان رفته باشند.قیام خونین سیدالشهدا علیهالسلام ، قیامی است که در ظاهر، روز دهم محرم سال 61 هجری سرکوب گشته و خاندانش را به اسارت بردند و حکّام آن روز جشن پیروزی برپا نموده و رقص شادی نمودند، اما طولی نکشید که شعاع وجودی این نهضت خونین عالم را در نوردید و از فردای عاشورا، صدای عاشوراییان در کوی و برزنها پیچید و عَلَم پیروزی برافراشت و کاخ بیدادگری را لرزاند.
امروز راز این حقیقت را باید در ماهیت این نهضت جستوجو کرد و آن چیزی جز اصلاح امور و احیای فضایل انسانی و کرامت بشری و معامله با وجود رحمانی نبود. چنانکه قائد اعظم این نهضت با صدای رسا فرمود: «انما خرجت لطلب الاصلاح فی امة جدّی و شیعة ابی علی بن ابیطالب.»(1) و اصلاح جامعه از کژیها و انحرافات، خواسته باطنی هر انسان آزادهای است و به همین دلیل است که از آن هنگام تا به امروز نهضت عاشورا همواره مورد توجه مشتاقان حقیقت و جویندگان طریقت بوده و هست و هر روز رازی از آن واقعه پررمز و راز برای پویندگان راه کمال و سعادت گشوده شده و چون چشمهسار معرفت الهی همواره میجوشد و تشنگان فضایل انسانی را سیراب میکند.
کد خبر: ۷۹۳۱۶ تاریخ انتشار : ۱۳۸۷/۱۲/۲۲
نویسنده: محمدصادق مزینانی
مقدمه:
یکی از اساسیترین ابعاد حادثه عاشورا، درسها و عبرتهای این نهضت است .درسهای عاشورا همواره بحثی زنده، حیاتبخش و حرکتآفرین است. هر چند این رویداد در مکان و زمان محدودی به وقوع پیوست اما درسهای آن ویژه زمان و مکان خاصی نیست. عدالتخواهی و ستمستیزی، عزت، پاسداری از اسلام و ارزشهای اسلامی، شهادت در راه خدا، جمع میان سیاست و معنویت، امر به معروف و نهی از منکر از جمله درسهای مهم در عرصه رفتارسیاسی رویداد عاشورا است .نویسنده پس از تبیین مسائل یاد شده و بیان نمونههایی از آن در کلام و رفتار امام حسین(ع)، به بررسی عبرتهای عاشورا میپردازد . وی تحلیل عوامل زمینهساز حادثه عاشورا را مایه عبرت جامعه اسلامی و نظام دینی دانسته، مهمترین آنها را تحت عنوان دگرگونی ارزشها و آرمانهای حاکم بر جامعه نبوی و کوتاهی خواص از انجام رسالتخود، بازگو مینماید . جدایی مردم از اهلبیت(ع) و دنیاگرایی خواص از جمله موضوعاتی است که در این بخش مورد توجه قرار گرفته است .
در باره رویداد عاشورا بسیار گفته و نوشتهاند . باز هم جای گفتن و نوشتن باقی است، چرا که این رویداد از چنان ابعاد بزرگ و گستردهای برخوردار است که هر چه بیشتر به تحلیل و بررسی آن پرداخته شود زوایای نوتر و تازهتری از آن آشکار خواهد شد .قیام عاشورا از سال 61 هجری تا امروز همچون چشمهای جوشان و خروشان از آب زلال و گوارای خود تشنگان معرفت و حقیقت را سیراب کرده، و الهامبخش بسیاری از نهضتهای حق علیه باطل بوده است . انقلاب اسلامی، به رهبری امام خمینی(ره) از عاشورا الهام گرفت . ماندگاری و پایایی آن نیز در گرو بهرهگیری از درسها و عبرتهای آن است . درسهای عاشورا در گستره زمان و زمین همچنان ادامه دارد، چرا که در ادبیات عاشورا آمده است: «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا و کل شهر محرم .» (1) یعنی درگیری حقجویان و عدالتخواهان با باطل و ستمگران همیشگی است . رویداد عاشورا در تاریخ همواره قابل تکرار است . از این روی، عاشورا رسالتبزرگی را بر دوش همه دینداران به ویژه آگاهان جامعه نهاده است .
همگان پس از شناخت ابعاد آن موظفاند خود و جامعه خود را با آن مقایسه و از آن درس و عبرت بیاموزند، چرا که زنده بودن تاریخ به ترسیم و تصویب آن و سنجش خودمان با آن است . سخن ما در این گفتار با عنوان: «درسها و عبرتهای عاشورا در عرصه رفتار سیاسی» در باره یکی از اساسیترین ابعاد این حادثه بزرگ است که در دو بخش آن را پی خواهیم گرفت:
الف . درسهای عاشورا;
ب . عبرتهای عاشورا .
پیش از آن یادآوری چند نکته مفید و مناسب مینماید:
کد خبر: ۷۹۳۰۶ تاریخ انتشار : ۱۳۸۷/۱۲/۲۲