علی یونسی

مقدمه: به دنبال بازداشت چند فعال محیط زیست به اتهام جاسوسی از سوی یک نهاد امنیتی، این بحث مطرح شد که نهاد و مرجع تشخیص فعالیت‌های جاسوسی، کدام است؟ علی مطهری نایب رئیس مجلس، این امر را در تخصص وزارت اطلاعات دانست و تأکید کرد دستگاه‌ها در کار هم مداخله نکنند. حجت‌الاسلام علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت اصلاحات نیز چنین نظری دارد. یونسی با تکیه بر تجارب دوران وزارت خود، معتقد است تنها مرجع قانونی تشخیص جاسوسی، وزارت اطلاعات است و در این وزارتخانه نیز تنها معاونت ضدجاسوسی، صاحب نظر تشخیص جاسوسی است. او با اشاره به تجربه مرگ زهرا کاظمی و اصرار غیرکارشناسی و غیرقانونی دادستان وقت بر جاسوس خواندن این عکاس ایرانی-کانادایی، می‌گوید پرونده بازداشت شدگان اخیر نیز باید به وزارت اطلاعات سپرده شود تا خودکشی دکتر کاووس سیدامامی، همچون مرگ زهرا کاظمی، به بحران دائمی برای ایران تبدیل نشود. این گفت‌وگو را بخوانید.

مقدمه: شاید روز بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال۹۲ که آرای انتخاباتی در حال شمارش بود هیچ کس سخن آن روحانی منتسب به جبهه پایداری را جدی نگرفت که از هودارانش خواست برای پیروز نشدن حسن روحانی در انتخابات دعا کنند.اتفاقی که خیلی زود به یک «آنتی گفتمان»و«ضد گفتمان» تبدیل شد و تلاش کرد با به حاشیه کشاندن گفتمان «اعتدال» حسن روحانی مانع از موفقیت دولت برآمده از جریان اصلاحات شود. این گفتمان روزبه‌روز فربه‌تر شد و به یک پارادایم کاذب فکری در جامعه تبدیل شد و به شکل‌های مختلف گفتمان اعتدال گرای کشور را آزار داد. با این وجود پس از انتخابات ریاست جمهوری۹۶ که مخالفان دولت با پیروزی مجدد روحانی همه رشته‌های خود را پنبه شده می‌دیدند دست به عملیات خیابانی زدند و تلاش کردند سرنوشت دولت را در کف خیابان‌ها مشخص کنند. اتفاقی که آنها آغاز کننده آن بودند اما پایان‌دهنده آن نبودند و در نهایت به یک بازی خطرناک تبدیل شد. «آرمان» برای تحلیل و بررسی این رویکرد با حجت‌الاسلام والمسلمین علی یونسی، مشاور ویژه رئیس جمهور در امور اقلیت‌های قومی و مذهبی و وزیر اطلاعات دولت اصلاحات گفت‌وگویی انجام داده که در ادامه متن آن را می‌خوانید.

مقدمه: ابلاغ «سند حقوق شهروندی» یک‌ساله شد. بحث حقوق شهروندی اقوام و اقلیت‌های مذهبی، بهانه خوبی است تا دستاورد دولت را در این زمینه مرور کنیم. نمونه مشخص آن هم می‌تواند بحث خروج «سپنتا نیکنام»، شهروند زرتشتی، از شورای شهر یزد باشد. یک روز بعد از آنکه حکم حجت‌الاسلام علی یونسی از «دستیار ویژه رئیس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی» به «مشاور رئیس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی» تغییر کرد، میزبان ما شد. او مسئول مستقیم از طرف دولت درباره اقوام و اقلیت‌هاست و اتفاقا پاسخ‌گو. یونسی انتقادات را قبول دارد؛ اما دولت را در گفتمان‌سازی موفق می‌داند. می‌گوید در بحث حقوق اقلیت‌ها از نظر کلامی و فقهی موانع زیادی وجود دارد و گاهی از درون دولت هم تحت فشار بوده است. او البته امیدوار است و اعتقاد دارد اگر به ٥٠ درصد بخش‌نامه‌های دولت در زمینه حقوق شهروندی عمل شود، پیروزی بزرگی در تاریخ ایران خواهد بود. این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: ایجاد ساختاری با عنوان «دستیاری ویژه رئیس جمهوری در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی»، نوآوری دولت یازدهم بود، نوآوری ای که توانست در دوره فعالیت خود، نگاه تازه‌ای را به اقوام و اقلیت ها، ایجاد کند. دولت، با ایجاد این ساختار، نه تنها توانست بخش زیادی از مطالبات اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی را برآورده کند، بلکه گام‌های بلندی برای رفع تبعیض‌ها بردارد؛ تبعیض هایی که نه براساس سیاست‌های کلی نظام، بلکه به دلیل ملاحظات محلی یا بوروکراتیک اعمال می‌شد. در گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام والمسلمین علی یونسی که عهده دار این مسئولیت است، دشواری‌ها و دستاوردهای دستیاری ویژه رئیس جمهوری بررسی شد. با وی درباره وضعیت ایران در توجه به مطالبات اقلیت‌ها نسبت به خاورمیانه گفت‌و‌گو کردیم. براساس تجربیات یونسی، از او درباره حوزه سیاست و احتمال بحران آفرینی‌های پسابرجامی در سیاست داخلی نیز پرسیدیم. بخش هایی از این گفت‌و‌گو که پیش از انتخابات هفتم اسفند ماه صورت گرفت، پیش روی شما قرار دارد. نسخه کامل آن را در ویژه نامه نوروزی «ایران» خواهید خواند.

مقدمه: اين روزها همه از فشارهايي مي‌گويند كه به دولت تحميل مي‌شود؛ فشارهايي كه به باور بسياري در ماه‌هاي آينده وروزهاي منتهي به انتخابات سال ٩٦ بيشتر نيز خواهد شد. اين نخستين‌بار نيست كه يك دولت تحت فشار مخالفانش قرار مي‌گيرد و با بحران رو به رو مي‌شود. كمتر كسي فراموش مي‌كند كه رييس دولت اصلاحات، دولت خود را، دولت هر ٩ روز يك بحران نام‌گذاري كرد؛ بحران‌هايي كه بعضا ريشه‌هاي امنيتي داشتند. حوادثي همچون قتل‌هاي زنجيره‌اي، حادثه كوي دانشگاه تهران و بازداشت فعالين سياسي و بستن يك شبه روزنامه‌ها. بي‌شك بحران‌هاي دولت اصلاحات قابل مقايسه با بحران‌هاي اعتدال نيست اما بسياري بر اين باورند كه رييس دولت اصلاحات راحت‌تر بحران‌هايش را از سر مي‌گذراند و حسن روحاني چنين وضعيتي ندارد. براي صحبت در اين مورد سراغ مردي رفتم كه هر چند در كابينه حسن روحاني در جايگاه دستيار ويژه رييس‌جمهور در امور اقوام و اقليت‌ها تكيه زده است اما در دولت اصلاحات مسووليت امنيتي مهمي را بر دوش داشت. علي يونسي به عنوان وزير اطلاعات كابينه اصلاحات بي‌ترديد بحران‌ها و فشارهاي دولت اصلاحات را به خوبي درك كرده است و حتي زواياي پنهان آن حوادث براي او آشكار‌تر است، با همه اينها او معتقد است فشاري كه روي دولت روحاني وجود دارد بسيار بيشتر و فراتر از فشاري است كه دولت اصلاحات متحمل مي‌شد. او همچنين مانند بسياري بر اين باور است كه دولت اصلاحات بحران‌هايش را راحت‌تر از سر مي‌گذراند و شايد بر همين اساس دوران اصلاحات را دوران طلايي جمهوري اسلامي ايران مي‌خواند. وقتي از او مي‌پرسم كه چرا دولت اصلاحات در حل بحران‌هايش موفق‌تر بود بدون مكث پاسخم را در يك جمله مي‌گويد «خاتمي اهرم‌هاي امنيتي بيشتري داشت». موضوعي كه بيشتر از اين به آن نمي‌پردازد. از سوي ديگر اما معتقد است حاميان يك دولت هم نقش مهمي در قدرت و اقتدار آن بازي مي‌كنند. يونسي بر اين باور است كه دولت اصلاحات ريشه در جان اين جريان داشت و دولت خاتمي را دولت خودشان مي‌دانستند اما حمايت‌شان از دولت روحاني از روي ناچاري است زيرا گزينه بهتري را براي حفظ منافع ملي روبه روي خود نمي‌بينند و همين مساله مي‌تواند در قدرت يك دولت براي رو به رو شدن با بحران‌هايش تاثيرگذار باشد. با همه اينها علي يونسي معتقد است اصلاح‌طلبان بايد ملاحظات روحاني را درك كنند. به نظر مي‌رسد دستيار ويژه رييس‌جمهور خيلي به انتخابات سال آينده اميدوار است چرا كه مي‌گويد: سال آينده روحاني نه‌تنها موفق مي‌شود بلكه راي بيشتري نسبت به دور اول خويش كسب خواهد كرد. وقتي از او پرسيدم از نظرش مهم‌ترين اهرم قدرت دولت روحاني چيست با ترديد پاسخ داد و ترجيح داد از اين بگويد كه اهرم قدرت رييس‌جمهور چه مي‌توانست باشد. به گفته علي يونسي اگر طرح آشتي ملي كه از آن با نام برجام ٢ ياد مي‌شود عملي مي‌شد بسياري از مشكلات كشور با سرعت بيشتري حل مي‌شد. كليد روحاني در قفل آشتي ملي نچرخيد تا دولتمردان او هم از آن با حسرت ياد كنند. مشروح گفت‌وگو با علي يونسي را در ادامه بخوانيد.

مقدمه: «تعامل سازنده با جهان» اين بزرگ‌ترين وعده روحاني در زمينه سياست خارجي بود كه در مذاكرات هسته‌اي نمود عيني پيدا كرد و ميوه‌اي به نام برجام را به بار آورد. پس از آن بود كه سفرهاي مهم ديپلماتيك آغاز شد. حسن روحاني به ايتاليا و فرانسه مي‌رفت و روساي‌جمهور روسيه و كره جنوبي تهران را مقصد سفرهاي خود قرار مي‌دادند. در اين ميان اما هر قدر به اروپا و سايرين نزديك‌تر مي‌شديم گويي از كشورهاي منطقه دور مي‌شديم. از يك سو بحران سوريه و نقش ديگر همسايگاني همچون تركيه در آن و از سوي ديگر بحران يمن كه هواپيماهاي عربستان آسمان اين كشور را تسخير كرده بودند روابط دولت روحاني با همسايگان مسلمان را به تيرگي مي‌كشاند. حادثه منا كه رخ داد مشخص بود كه بحران با سعودي‌ها عمق بيشتري پيدا خواهد كرد اما روابط ديپلماتيك همچنان ادامه داشت. با همه فراز و نشيب‌ها اما اين اعدام شيخ نمر بود كه پايان روابط ديپلماتيك ايران و عربستان را رقم زد، زماني كه گروهي به سفارت عربستان حمله كردند و آنجا را به آتش كشيدند. تنش بالا گرفت و جنگ لفظي به اوج خود رسيد، هنوز فضاي بگو مگو ميان ايران و عربستان داغ بود كه تركي الفيصل در گردهمايي سازمان مجاهدين خلق (منافقين) شركت و سخنراني كرد. حالا ديگر مشخص بود كه عربستان از روي ديگر خود رونمايي كرده است. اتفاق‌ها يكي پس از ديگري رخ مي‌داد و اين‌بار محمود عباس بود كه پس از سفر به عربستان با مريم رجوي ديدار كرد. ديداري كه واكنش مقام‌هاي رسمي ايران را نيز در پي داشت. علي يونسي معتقد است بحراني كه امروز ميان ايران و عربستان به وجود آمده از بحران سال ٦٦ هم عميق‌تر است چرا كه ابعاد وسيع‌تري دارد با همه اينها او معتقد است دولت روحاني بايد فرصت‌شناس باشد و به سمت تنش زدايي با عربستان گام بردارد. دستيار ويژه رييس‌جمهور بر اين باور است اين بحران هم به ضرر ايران است و هم عربستان، اما بيش از همه اينها جهان اسلام است كه از پس اين بحران آسيب‌پذير است و هزينه خواهد داد. يونسي به دولت روحاني توصيه مي‌كند در مسير تنش‌زدايي با سعودي‌ها از ديپلماسي ديني كمك بگيرد. وزير اطلاعات دولت اصلاحات مي‌گويد كه در اين مسير اهل سنت ايران مي‌توانند نقش بسيار مهمي را ايفا كنند. در ادامه گفت‌وگوي «اعتماد» با علي يونسي را بخوانيد.

مقدمه: در شماره دوشنبه روزنامه ایران بخش نخست گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام علی یونسی را خواندید که در آن، زوایای امنیتی و سیاسی حوادث تروریستی اخیر تهران بررسی شده بود. آنچه پیش روی شما قرار دارد، بخش دوم گفت‌و‌گو با دستیار ویژه رئیس جمهوری در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی است که به تحلیل رویکرد اهل سنت ایران نسبت به وقایع منطقه و حوادث تروریستی اخیر می‌پردازد. یونسی معتقد است ریشه‌ها و پیوندهای دینی، اجتماعی و تاریخی سبب شده است که داعش کمترین عضو‌گیری را در ایران، در قیاس با سایر کشورها داشته باشد. اینکه دولت اعتدال چه رویکردی نسبت به اهل سنت داشته و خواهد داشت، بخش دیگر سخنان اوست که در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: حوادث تروریستی 17 خرداد تهران، نخستین اقدام جدی داعش در ایران بوده است؛ آن هم پس از سال‌ها تلاش بی‌وقفه و اعزام گروه‌های متعدد که هر یک در تور نیروهای امنیتی و نظامی گرفتار آمده‌اند. اما حجت‌الاسلام علی یونسی، معتقد است که حوادث تروریستی تهران، نه به لحاظ نظامی و نه تبلیغاتی، واجد ارزشی نبوده است. وزیر اطلاعات دولت اصلاحات، با اشاره به حملات 11سپتامبر، معتقد است که نیروهای امنیتی و اطلاعاتی ایران، کارنامه به مراتب ممتازی در تأمین امنیت کشور و شهروندان خود دارند که حوادث اخیر نمی‌تواند بر آن خدشه‌ای وارد کند. یونسی که اکنون دستیار ویژه رئیس جمهوری در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی است، درباره رویکرد اهل سنت ایران نسبت به وقایع منطقه و تهران نیز معتقد است ریشه پیوندهای اجتماعی، ملی، مذهبی و دینی در ایران عمیق‌تر و پایدارتر از آن است که داعش بتواند خللی در آن ایجاد کند. آنچه در ادامه می‌خوانید، بخش نخست گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام یونسی در تحلیل حوادث تروریستی اخیر است. تحلیل‌های او درباره رویکرد اهل سنت ایران نسبت به وقایع منطقه و حوادث تروریستی اخیر را در شماره آتی خواهید خواند.

اشاره: حجت‌الاسلام علی یونسی دستیار ویژه رئیس جمهور در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی، وزیر اطلاعات دولت اصلاحات بوده است. در شرایط کنونی کشور در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری قرار گرفته و روزهای سرنوشت‌سازی را سپری می‌کند. به همین دلیل برای تحلیل و ارزیابی آرایش سیاسی انتخابات ریاست جمهوری با حجت‌الاسلام یونسی گفت‌وگو کردیم. دستیار ویژه رئیس جمهور معتقد است: «بدون شک مهم‌ترین دلیلی که رقبای آقای روحانی از شعارهای پوپولیستی استفاده می‌کنند این است که این افراد فاقد برنامه‌اند و برای مدیریت کشور هیچ استراتژی خاصی ندارند. برای بنده که سال‌ها در حوزه مسائل امنیتی فعالیت داشته‌ام این مسأله مشخص شده که برخی با شعارهای پوپولیستی و ایجاد شکاف بین فقیر و غنی در جامعه در حال ایجاد شکاف و گسل در جامعه هستند. بدون شک ایجاد شکاف بین فقیر و غنی و اکثریت و اقلیت بسیار خطرناک است و در آینده پیامدهای ناگواری برای جامعه به همراه خواهد داشت. وضعیت این افراد به شکلی شده که یادآور فعالیت کمونیست‌ها در فضای سیاسی کشور در گذشته است». در ادامه گفت‌وگوی حجت‌الاسلام رئیسی با «آرمان» را از نظر می‌گذرانید.