مقالهای درباره نقش ایران در امنیت خاورمیانه و آسیای میانه
دکتر محمود واعظى
کشور ایران بهدلیل واقع شدن درمنطقه خاورمیانه با مخاطرات، چالش ها و تحولاتی عمده در محیط امنیتی خود روبه روست. وجود ترتیبات امنیتی منطقه ای در اکثر مناطق از سطحی مناسب از ثبات و امنیت برخوردار شوند. خاورمیانه یکی از مناطق استثنایی به شمار می رود که هنوز هیچ گونه نشانه جدی ای از استقرار این گونه نظام امنیتی در محیط پیرامونی ایران به چشم نمی خورد عدم شکل گیری نظام امنیتی فراگیر و پایدار و تداوم ناامنی و بی ثباتی در عرصه خاورمیانه با عوامل متعددی در ارتباط است که از آن جمله، موقعیت ژئوپلیتیک خاورمیانه و منابع عظیم نفت و گاز در آن و در نتیجه، تقویت حضور قدرت های فرامنطقه ای در محیط پیرامونی ایران، افراط گرایی، تنش های قومی، فرقه ای و تروریسم، دولت های ضعیف و شکننده و عدم اعتماد بازیگران منطقه ای به یکدیگر حائز اهمیت است با توجه به شرایط و ویژگی های خاص منطقه خاورمیانه و تأثیرگذاری عوامل مختلف، در سطوح فروملی، ملی، منطقه ای و فرامنطقه ای در امنیت آن، هرگونه ترتیبات امنیتی موفق، مستلزم درنظر گرفتن تمامی عوامل و مؤلفه های فوق با رویکردی تدریجی و فراگیر است. در این نوشتار، ابتدا به الگوهای امنیت منطقه ای و چالش های امنیتی در محیط پیرامونی ایران خواهیم پرداخت و سپس رویکرد امنیتی ایران در ابعاد و حوزه های مختلف محیط پیرامونی آن، با توجه به این الگوها و چالش ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
کد خبر: ۳۷۲۱۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۱/۰۶/۰۸
در حال حاضر، تروریسم و افراطگرایى، دولتهاى ضعیف و بحران اقتدار و همچنین مداخلات قدرتهاى فرامنطقهاى، سه چالش امنیتى اصلى در محیط پیرامونى ایران محسوب مىشود که با یکدیگر ارتباطى چند بعدى و تنگاتنگ دارند.
مقدمه
کشور ایران به دلیل واقع شدن در منطقه خاورمیانه با مخاطرات، چالشها و تحولاتى عمده در محیط امنیتى خود رو به رو است. وجود ترتیبات امنیتى منطقهاى در اکثر مناطق جهان موجب شده است که کشورهاى آن مناطق از سطحى مناسب از ثبات و امنیت برخوردار شوند. خاورمیانه یکى از مناطق استثنایى جهان به شمار مىرود که هنوز هیچ گونه ترتیبات امنیتى توافق شده و پایدارى در آن ایجاد نشده است. این منطقه همچنان با حجم وسیعى از بىثباتى و ناامنى مواجه است و حتى با وجود موفقیت مناطق عمده جامعه بینالملل و کشورهاى منطقهاى در استقرار نظام امنیتى جامع و پایدار و با وجود برخى تلاشهاى انجام گرفته، هنوز هیچ گونه نشانهاى جدى از استقرار این گونه نظام امنیتى در محیط پیرامونى ایران به چشم نمىخورد.
عدم شکلگیرى نظام امنیتى فراگیر و پایدار و تداوم ناامنى و بىثباتى در عرصه خاورمیانه با عوامل متعددى در ارتباط است که از آن جمله موقعیت ژئوپولیتیک خاورمیانه و منابع عظیم نفت و گاز در آن و در نتیجه، تقویت حضور قدرتهاى فرامنطقهاى در محیط پیرامونى ایران، افراطگرایى، تنشهاى قومى، فرقهاى و تروریسم، دولتهاى ضعیف و شکننده و عدم اعتماد بازیگران منطقهاى به یکدیگر حائز اهمیت است. با توجه به شرایط و ویژگىهاى خاص منطقه خاورمیانه و تأثیرگذارى عوامل مختلف در سطوح فروملى، ملى، منطقهاى و فرامنطقهاى در امنیت آن، هرگونه ترتیبات امنیتى موفق مستلزم در نظر گرفتن تمامى عوامل و مؤلفههاى فوق با رویکردى تدریجى و فراگیر است. در این نوشتار ابتدا به الگوهاى امنیت منطقهاى و چالشهاى امنیتى در محیط پیرامونى ایران خواهیم پرداخت و سپس رویکرد امنیتى ایران در ابعاد و حوزههاى مختلف محیط پیرامونى آن، با توجه به این الگوها و چالشها مورد بررسى قرار خواهد گرفت.
کد خبر: ۳۴۶۹۳ تاریخ انتشار : ۱۳۸۷/۰۴/۰۵