محمدامین قانعی‌راد

اشاره: گروه سياسي - موضوع همان است و مواضع همان. يك طرف واقع‌بين‌تر شده، در فضاي بسته تن به ائتلاف مي‌دهد و هم صحبت از گفت‌وگو مي‌كند و از پيشنهاد گفت‌وگو استقبال. طرف ديگر اما تمام گفت‌وگوي ملي را گره خورده به ٨ سال پيش مي‌داند، گره‌اي كه با هر موضع‌گيري از دو طرف كورتر مي‌شود و باب گفت‌وگو بسته‌تر. گرچه گفت‌وگوي ملي پيش از اين مطرح شده ‌بود اما با چراغ‌ سبز سخنگوي جامعه روحانيت مبارز براي همنشيني با مجمع روحانيون مبارز در سطحي سياسي و جناحي طرح شد. چند روز بعد كه مخالف‌خواني‌هاي اصولگرايانه يك به يك آغاز شد، مصباحي‌مقدم كه صحبت از همنشيني ميان دو جريان سياسي مي‌كرد از بزرگ‌ترين مانع براي عدم استقبال از پيشنهاد اصلاح‌طلبان گفت. مصباحي‌مقدم مانع بزرگ براي عدم استقبال از پيشنهاد اصلاح‌طلبان را اعلام نكردن مواضع آنان نسبت به حوادث ۸۸ مي‌داند. موضوعي كه زمان طرح بحث آشتي ملي و پس از آن گفت‌وگوي ملي هم بيان شد و راه را از همان آغاز بست. محمدامين قانعي‌راد، جامعه‌شناس مي‌گويد براي مذاكره نبايد پيش‌شرط گذاشت. او معتقد است كشور‌هاي در حال جنگ نيز با يكديگر براي حل اختلافات بدون پيش‌شرط مذاكره مي‌كنند. از نگاه قانعي‌راد وجود پيش‌شرط براي مذاكره يعني طرفين نسبت به يكديگر ذهنيتي خاص دارند كه اين موضوع آينده گفت‌وگو را نامشخص مي‌كند.

مقدمه: برخي مهاجرت نخبگان را به فرار و گروهي ديگر به جابه‌جايي مغزها تفسير مي‌كنند. گروهي آن را از بين رفتن سرمايه‌هاي انساني مي‌دانند و گروهي ديگر مهاجرت نخبه را نوعي سرمايه‌گذاري مي‌بينند و از نظر آنها اين شكل از مهاجرت در نهايت منافع كشور را تامين خواهد كرد. گروهي ديگر نيز معتقدند در عصر جهاني شدن نسبت به مقوله مهاجرت نخبگان بايد تجديدنظر كرد چراكه دسترسي به منابع عصر ارتباطات موقعيت نخبگان را در تغيير داده است و فرصت‌هاي بيشتري براي ارتباط آنها با وطن‌شان فراهم كرده است. در همين رابطه با محمدامين قانعي‌راد، جامعه‌شناس به گفت‌وگو و ارزيابي انتقادي اين مقولات نشستيم كه در ادامه مي‌آيد.

مقدمه: تحزب در کشورهای پیشرفته معمولا به عنوان یکی از اساسی‌ترین اصول در مدیریت سیاسی و اجتماعی مطرح است. مردم با اعتماد به احزابی که برنامه، منش و روش خود را ارائه داده‌اند افراد معرفی‌شده را انتخاب می‌کنند و در صورت عملکرد مثبت یا منفی آن حزب پاسخگو خواهد بود. در ایران اما نظام حزبی مترقی وجود ندارد و تعداد محدودی احزاب فعال در کنار تعداد زیادی احزاب غیرفعال صرفا نامی از خود دارند. اصلاح‌طلبان هم که معمولا بیشتر از جناح مقابل بر ضرورت داشتن احزاب قوی و فراگیر تاکید داشته‌اند، نتوانسته‌اند آن‌گونه که انتظار می‌رود در این مسیر موفق باشند. ساز و کاری به نام شورای عالی با تجمیع نماینده‌های احزاب مختلف اصلاح‌طلب، اکنون سعی بر هدایت و سرعت بخشیدن به حرکت اصلاح‌طلبی در ایران دارد. دکتر محمد امین قانعی‌راد، استاد دانشگاه، رئیس سابق انجمن جامعه‌شناسی ایران و یکی از جامعه‌شناسان شناخته شده، در مورد چگونگی حرکت احزاب و نیروهای اصلاح‌طلب در ساختار سیاسی ایران با «آرمان» گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: گروه‌های مرجع در جوامع در حال‌ گذار نقش ایجاد گفتمان‌های سیاسی، فرهنگی و ارتقای فکری را در سطوح مختلف اجتماعی بر عهده دارند. این گفتمان‌ها در شرایطی در جامعه گسترش می‌یابند که رسانه‌های مختلف تأثیر‌گذار بتوانند آن را به گونه‌ای فراگیر پوشش دهند. الگوبرداری درلایه‌های مختلف اجتماعی نخستین اتفاقی است که از این گفتمان‌ها حاصل می‌شود و طبعاً این فرآیند با هدف‌گذاری در بدنه اجتماعی همواره از نظرجریان‌های سیاسی بسیار اهمیت داشته و دارد و به نظر می‌رسد درکشور ما ایران، صدا و سیما از این پتانسیل بخوبی استفاده می‌کند اما تنها مشکل آن نبود یک نگاه ملی به این فرآیند است که با بزرگ کردن یک جریان، موجب خلق یک مرجعیت جدید اجتماعی در جامعه ایران شده است. تحلیل وضعیت گروه‌های مرجع در ایران و پرداختن به جابجایی مرجعیت‌های اجتماعی محور گفت‌و‌گوی ما با دکتر محمدامین قانعی راد استاد جامعه شناسی و عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور است که در پی می‌آید.

اشاره: دانشجو بودن فقط به معنای درس خواندن نیست و می‌توان از یک رسالت برای دانشجو نام برد. جنبش دانشجویی یکی از رسالت‌های مطرح برای این گروه است که می‌تواند به بهبود شرایط جامعه منجر شود. محمد امین قانعی راد، رئیس سابق انجمن جامعه شناسی ایران در گفت‌وگو با «آرمان» به بررسی رسالت جنبش دانشجویی می‌پردازد و می‌گوید: «ما دانشجو را پرولتاریزه کرده ایم. این پرولتاریزه کردن در معنای منفی است نه یک پرولتاریایی که آگاهی طبقاتی دارد، بلکه تنها به دنبال بهبود شرایط کار خود است. اینجاست که دانشجو به یک طلبکار از جامعه تبدیل می‌شود.»