چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر

ماراتن چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر پس از 10 روز رقابت 31 فیلم، با برگزاری مراسم اختتمایه، 22 بهمن به کار خودش پایان داد. جشنواره‌ای که مانند ادوار اخیر، تلفیقی از فیلم‌های اغلب متوسط، بعضا ضعیف و به ندرت قوی بود.

چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در حالی به روزهای پایانی خودش نزدیک شده است که در نحوه اجرا و برگزاری، دچار کاستی‌ها و مسائل مختلفی است. از جمله اینکه حتی تا روز قبل از اختتامیه که باید نامزدها اعلام می‌شدند ، اسامی داوران جشنواره اعلام نشده است! این یک تأخیر کم نظیر در تاریخ جشنواره است و هیچ وقت به یاد نداریم تا روز آخر، وضعیت داوری مشخص نشده باشد.

سینمای دفاع مقدس که شکل بومی شده ژانر جنگی در ایران است، هر سال نمایندگانی در جشنواره فیلم فجر دارد. امسال نیز این نوع سینما –جدای از آثاری که درباره جنگ 12 روزه ساخته شده‌اند- سه نماینده در چهل و چهارمین جشنواره فجر دارد؛ غیر از «مارون» و «پل» که در قسمت‌های قبلی این گزارش به آنها پرداختیم، «جانشین» هم دیگر أثر در گونه دفاع مقدس است که در هشتمین روز در خانه جشنواره فجر رونمایی شد.

جشنواره فیلم فجر، علاوه بر اینکه محلی برای جریان‌شناسی، معرفی توانمندی و ظرفیت‌های سینمای کشور و شناسایی استعدادها و معرفی بخشی از تولیدات سالانه این عرصه است، محلی برای آسیب‌شناسی فعالیت نهادهای تولید کننده فیلم هم هست.

یکی از خصوصیات چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر، حضور پررنگ فیلمسازان نسل جدید سینمای ایران و به ویژه فیلم‌اولی‌هاست؛ یعنی فیلمسازانی که اولین فیلم سینمایی خود را ساخته‌اند. تجربه نشان می‌دهد که بخشی از آثار مهم و بحث‌برانگیز هر دوره جشنواره فجر، همین گروه هستند. در این دوره نیز 13 فیلم اولی که 36 درصد آثار را در برمی‌گیرد در جشنواره شرکت کرده‌اند. نکته چالش‌برانگیز این است که خیلی از این فیلم‌ها با عنوان «اجتماعی» برچسب گذاری شده‌اند.

جشنواره فجر برای دولت هزینه‌ به همراه دارد، اما برآیند و سود نهایی آن مستقیماً به نفع سینما و سینماگران است. کمک به رونق اقتصادی، دیده شدن آثار و تثبیت جایگاه حرفه‌ای هنرمندان، همگی در گروی پویایی این رویداد است. از این رو، تلاش برای تضعیف این جشنواره و ترغیب یا تهدید همکاران به عدم شرکت در آن، مصداق بارز و عینی حکایت آن کسی است که «بر سر شاخ بود و بُن می‌برید».

مهم‌ترین اتفاق در روز چهارم جشنواره فجر امسال، رونمایی از فیلم است که ضمن برخورداری از ساختاری قابل قبول، به رونمایی ریشه‌های یک قهرمان ملی پرداخته است. «کوچ» از آثار حائز اهمیت این دوره از جشنواره فیلم فجر است که به زندگی شهید حاج قاسم سلیمانی از ابتدا تا زمان پیوستن به سپاه پرداخته است.

سومین روز چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر را باید یکی از روزهای مهم این روداد دانست. روزی که در آن، دو فیلم مهم این دوره جشنواره از دو نماینده نسل نوین کارگردان‌های کشور به نمایش درآمد. علاوه بر این، اولین فیلم ساخته شده درباره جنگ 12 روزه نیز در آن رونمایی شد.