اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه امروز (دوشنبه) ۲۲ تیرماه در نشست هفتگی با خبرنگاران به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت و به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد.
وی گفت: هفتهای که گذشت، هفته مهمی برای ما ایرانیها، برای منطقه و برای جهان بود. فکر میکنم هفته گذشته بهواقع هفته ایران و ملت ایران بود. ما ایرانیتر از هر زمانی و ایران آقاتر از همیشه. روز ۱۷ تیر بهعنوان روز برادری و همدلی بین دو ملت ایران و عراق، در تاریخ روابط دو کشور ثبت شد.
بقائی اضافه کرد: فضای ایران، منطقه و جهان، عطر آگین شد. در جنگ بین چکش و شیشه عطر، باز هم ایران در سوگ قامت راست کرد. سرزمینی که قرنهاست در میان آتش و خون، ایستادن را از دماوند آموخته است، این بار نیز اشک را با شکوه درآمیخت و جهانی را به تماشای وفاداری ملتی نشاند که داغترین داغ نیز زانوانش را خم نمیکند.
سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: از تهران تا قم و از نجف و کربلا تا مشهدالرضا، گویی جغرافیا از حرکت ایستاده بود تا تاریخ، وقار و عظمت یک ملت را نظاره کند. میلیونها دل به یک نام تپید. میلیونها قدم، یک روایت را نوشت؛ نه فقط در کوچهها و خیابانهای ایران، که در حرمهای نورانی، در میان مردمان دلداده عراق و در دل آزادگان جهان.
این دیپلمات ارشد ایرانی با اشاره به برگزاری باشکوه مراسم تشییع و تدفین رهبر شهید انقلاب گفت: درود بر مردمان عراق و نجف و کربلا و مردمانی که خود را شریک اندوه ما دانستند و نشان دادند رشته محبت و همدلی فراتر از مرزهاست.
بقائی اضافه کرد: درود بر آزادگان جهان که حرمت وفاداری را پاس داشتند.
سخنگوی وزارت امور خارجه بیان کرد: خواستند نور را خاموش ببینند، ولی آنچه جهان دید خروش نوری بود که از دل انسانها برخاست.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: درود بر ملت بزرگ ایران که زخم بسیار دیده ولی زانو نزده است. بسیار گریسته ولی امید را ناامید نکرده است. استوار، سربلند و عزیز ایستاده است.
* خونخواهی رهبر شهید و شهدا مطالبه همگانی است
بقائی در ادامه و در پاسخ به سؤالی درباره اینکه انتقام از قاتلان رهبر شهید و شهدا یکی از مطالبات مردم است که در پیام رهبر انقلاب بر آن تأکید شده و اینکه برنامه وزارت خارجه برای خونخواهی رهبر شهید و شهدای کشور چیست؟ گفت: تردیدی در این نیست که براساس همه موازین سیاسی، اخلاقی و حقوقی بینالمللی مطالبه عدالت برای کسانی که در ارتکاب جنایات شنیع عاملیت و آمریت داشتند، یک اصل است.
وی گفت: جنایاتی که در ۴۰ روز و قبل از آن در ۱۲ روز حملات وحشیانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران ارتکاب یافت به هیچ عنوان مشمول مرور زمان نخواهد شد. مقابله با بی کیفرمانی و مصونیت جنایتکاران به خاطر ارتکاب جنایاتشان یک اصل مورد اجمع بینالمللی و پذیرفته شده است.
بقائی ادامه داد: این نکته را باید در نظر داشته باشیم که پیگیری اجرای عدالت و خونخواهی رهبر شهید و تکتک ایرانیانی که در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دیدند و به شهادت رسیدند، یک اصل جدی و مورد مطالبه همگانی است.
وی گفت: حاکمیت و حکومت وظیفه روشنی دارد. وزارت خارجه بخشی از این روند است و ما در سطح بینالمللی از همه ابزارها و فرصتهای حقوقی و بینالمللی استفاده خواهیم کرد هم برای مستندسازی جنایات و هم پیگیری اجرای عدالت.
بقائی ادامه داد: در سطح داخلی هم باید کارهای مهمی را انجام دهیم. قوه قضائیه به عنوان مسئول پیگیری اجرای عدالت در این خصوص مسئولیتهای خود را با جدیت انجام میدهد. اقامه دعوا یک بخش اساسی از فرآیندی است که برای مطالبه حق و اجرای عدالت باید انجام دهیم.
سخنگوی وزارت خارجه اضافه کرد: لفاظیهای صورت گرفته اوج وقاحت را نشان میدهد.
وی بیان کرد: تصور میکنند با این مظلوم نمایی دنیا فراموش خواهد کرد که چه قاتلانی بودند. این ژستهای تبلیغاتی هیچکس را فریب نخواهد داد.
این دیپلمات ارشد ایرانی درباره تفاهمنامه اسلامآباد گفت: در اینکه دچار مرحله بحران شده تردیدی نیست. ایران هیچ وقت پیشقدم در نقض تعهداتش نبوده است. ایران در هر مذاکرهای با جدیت و وسواس و با در نظر داشتن منافع و مصالح ملت ایران وارد شده و با جدیت و حسن نیت به تعهداتش عمل کرده است.
بقائی گفت: طرفی که مستمرا مرتکب نقض عهد شده طرف آمریکایی است. اینقدر کم صبر در پیمان شکنی بودند حتی اجازه ندادند حتی بازه زمانی یک ماهه در بند پنجم درباره تنگه هرمز دورهاش انجام شود.
وی افزود: از همان روزهای نخست شروع کردند به دبه درآوردن. اگر ۱۴ بند یادداشت تفاهم را در نظر بگیریم اجزای مختلفش را آمریکاییها در این مدت کوتاه مثله کردند. ما از ابتدا گفتیم تعهد در برابر تعهد. مادامی تعهدات خود را اجرا خواهیم کرد که طرف مقابل به تعهداتش عمل کند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: هیچکس نمیتواند ایران را متهم به نقض عهد کند. در ادامه مسیر به همین نحو عمل خواهیم کرد. مادامی که طرف مقابل در روند استمرار نقض تعهد باشد، ایران هم متقابلا از اجرای تکالیفی که برعهده گرفته خودداری خواهد کرد.
* مذاکرات شنبه در مسقط صرفا متمرکز بود بر موضوع تنگه هرمز
خبرنگار فارس با بیان اینکه آمریکاییها در این مدت چند ادعا مطرح کردند از جمله اینکه دونالد ترامپ مدعی شد که ایرانیها در مسقط به همه چیز رضایت دادند و در مورد هستهای و تنگه هرمز هم توافق کردند، اما دو ساعت بعد به کشتیهای حمله کردند. از بقائی پرسید که آیا این روایت را شما تأیید میکنید؟
سخنگوی دستگاه دیپلماسی پاسخ داد: دروغگویی بخشی از عادت آمریکاییها شده است که به آن اعتیاد پید کردند.
وی افزود: برای همه روشن است مذاکرات شنبه در مسقط صرفا متمرکز بود بر موضوع تنگه هرمز در چارچوب بند پنجم یادداشت تفاهم و تلاش ما این بود با مشورت عمان به سازوکاری دست یابیم که عبور ایمن کشتیها از تنگه را فراهم کنیم.
این دیپلمات ارشد ایرانی بیان کرد: متأسفیم به دلیل فشارهای پیدا و پنهان آمریکا بر عمان این امر محقق نشد، در مسقط راجع به هیچ موضوع دیگری نه قرار بود صحبت کنیم و نه صحبتی شد و مواردی که مطرح شده، مطلقا واقعیت ندارد.
* شناسایی طالبان؟
وی در پاسخ به سؤالی گفت که جلالزاده معاون کنسولی وزارت خارجه سفری به افغانستان خواهد داشت و موضوع آن گفتوگو و تبادل نظر در خصوص همکاریهای ایران و افغانستان در حوزه کنسولی و همکاریهای مردم با مردم است.
بقائی ادامه داد: بیش از ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک داریم و روابط دو کشور دیرپاست و حضور تعداد زیادی از اتباع افغانستانی در ایران روابط تجاری گسترده بین دو کشور، موضوعات امنیتی و امنیت مرزی اقتضا میکند روابط دو کشور در سطوح مختلف کار خودش را انجام دهد.
سخنگوی وزارت خارجه درباره شناسایی طالبان هم گفت: در خصوص شناسایی از ابتدا بنای ما این بود که همکاریهای دو کشور در حوزههایی که لازم و ضروری برای مصالح دو کشور است را به موضوع شناسایی گره نزنیم.
بقائی ادامه داد:شناسایی، یک فرایند سیاسی و حقوقی است که هر زمان به جمعبندی برسیم، این کار را انجام خواهیم داد، اما همکاریهای دو کشور و مناسبات دو کشور، خصوصاً در حوزه کنسولی و روابط اقتصادی و تجاری، معطل این موضوع نخواهد شد.
* بیانیه اروپاییها وجاهتی ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به بیانیه مشترک انگلیس، فرانسه و آلمان که حملات ایران در تنگه هرمز و کشورهای حوزه خلیج فارس را محکوم کرده و این حملات را بی ملاحظه خوانده و خواستار ازسرگیری سریع کشتیرانی تجاری شدهاند، هم گفت: بیانیه سه کشور اروپایی هیچ وجاهتی ندارد.
وی افزود: کشورهای اروپایی اصرار دارند واقعیات را وارونه ببینند.
بقائی ادامه داد: واقعیت این است که همه آنچه که الان به آن دچار هستیم و منطقه و جهان از آن آسیب میبیند، ناشی از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در اسفند ماه گذشته و تداوم همان رویکرد در منطقه است.
وی اضافه کرد: کشورهای اروپایی، حتماً میتوانستند و هنوز هم میتوانند نقش سازنده و مسئولانهای در قبال تحولات منطقه ایفا کنند، منتها ظاهراً به دلیل عادت به خضوع در برابر آمریکا، چنین بنایی را ندارند.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: قرار است همین بیانیههای تکراری و یکسویه را باز هم شاهد باشیم.
به گفته بقائی این بیانیهها کمکی به حل و فصل موضوع و به ارتقای جایگاه اروپا نخواهد کرد.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به این سؤال که گروسی خواستار بازگشت بازرسان آژانس به ایران و بازدید از تأسیسات هستهای آسیب دیده شده و آیا ایران با این خواسته آژانس موافقت میکند؟ پاسخ داد: خیر
* قرار نیست مردم ما امشب برای لیندسی نماز وحشت بخوانند
وی درباره لیندسی گراهام گفت: خوشبختانه در این موارد باید گفت که حضرت عزرائیل عادل است.
بقائی ادامه داد: حتما قرار نیست مردم ما امشب برای لیندسی فرزند فلورانس نماز وحشت بخوانند. قرار نیست مردم ما و منطقه و آزادگان جهان برای موجودی که فلسفه زندگیاش را تجاوز، جنگ، خشونت و ارعاب تعریف کرده بود و افتخار میکرد به اینکه بزرگترین حامی نسلکشی و کشتار در منطقه ماست رخت عزا به تن کند.
بقائی بیان کرد: برای چنین فردی که همه داراییاش در زندگی شرارت و حمایت از تجاوز بود جز کارنامه سیاه در ذهن انسانها باقی نخواهد بود و این پایانی است برای کسانی که خودشان با تصمیماتی که در دوره حیاتشان گرفتند برای خود رقم زدند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: مرگ این سناتور تندگو و تندخو قطعا دل هیچ انسان آزادهای را نخواهد آزرد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره مسائل داخلی آمریکا و رقابتهای مقدماتی کنگره آمریکا، عنوان کرد: ما باید متمرکز باشیم بر منافع، مصالح و راهبرد خودمان در هر تعاملی با طرف مقابل. بله، ما هم تحولات داخلی آمریکا را رصد میکنیم و این را هم زیاد شنیدیم که آمریکا در دو سال گذشته اساساً دچار نوعی بیدولتی بوده است.
بقائی گفتک صرفاً اشخاص بر اساس منافع خودشان درباره موضوعات مختلف سیاست خارجی تصمیم گرفتهاند و در خیلی از موارد هم به خاطر تعارض منافع، ما شاهد نوعی سردرگمی بسیار مخرب در اعلام نظرهای آمریکاییها هستیم.
وی افزود: این نوسان گوییها و تناقض گوییها نشانهای است از اینکه این تعارضات و اختلاف نظرهای داخلی بین اجزای مختلف در داخل آمریکا خود را بر سیاست خارجی تحمیل میکند.
این دیپلمات ارشد ایرانی بیان کرد: متمرکز بر کار خود هستیم و انشاءالله با تمام قوت ادامه خواهیم داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات وزیر خارجه لوکزامبورگ مبنی بر اینکه آمریکا دنبال رابطه برد باخت با دیگران است و این برای اروپاییها قابل قبول نیست، اظهار داشت: ما مدتهاست از دوران مهدکودک فاصله گرفتیم و اگر اروپاییها دوست دارند در همان دوران بمانند و مقابل قلدری آمریکا واکنشی نشان ندهند، به خودشان مربوط است و ما ورودی ندریم. اما حق ندارند که این رویکرد مهدکودکی خودشان را در رابطه با کشورهای دیگر، مشخصاً در مورد ایران، بخواهند تسری بدهند.
بقائی گفت: ما در برابر هیچگونه قلدری و زورگویی مسامحه نخواهیم کرد، چون خلاف صلح و امنیت بینالمللی است. این رویکرد ایران صرفا رویکرد احساسی نیست.
وی درباره سیاستهای کشورهای اروپایی در منطقه بیان کرد: این رویکرد که شما جای متجاوز و قربانی را مدام عوض کنید و واقعیت را نبینید و به رویکرد راضی سازی طرف متجاوز ادامه دهید کمکی به اعاده صلح و امنیت در منطقه ما و جهان نخواهد کرد.
این دیپلمات ارشد ایرانی ادامه داد: اروپا اگر به اصول خود که حاکمیت قانون و احترام به حقوق بینالملل و سازمان ملل میخواهند ثابت باشند در موضع گیریهای خود در منطقه ما مراقبت کنند.
سخنگوی وزرات امور خارجه در پاسخ به سؤال دیگری اظهار داشت: دولت و ملت ایران یک اولویت دارند که مشترک است و آن صیانت از امنیت و منافع ملی ایران و دفاع از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی و در این خصوص هیچ اختلاف نظری در هیچ بخشی از جامعه ایران نیست.
وی ادامه داد: اگر میبینید دیدگاهها و نظرات مختلفی درباره مذاکرات مطرح میشود به این معنا نیست که مخالفان مذاکره موافق جنگ هستند، ملت ایران طالب صلح و آرامش هستند.
بقائی اضافه کرد: مردم ایران تجربه تلخی از پیمان شکنی آمریکا دارند. برای ما دیپلماسی یک ابزار است و مردم ایران حامی تصمیم گیرانشان هستند، هر جا دیپلماسی تأمین کننده منافع ملی ایران باشد همه یک صدا حمایت خواهند کرد و در خصوص شیوه و انجام مذاکره طبیعی است دیدگاهها متفاوت باشد، ولی در خصوص اصل موضوع الحمدالله اجماع نظر وجود دارد.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤال دیگری درباره لفاظیهای مقامهای آمریکایی گفت: بارها اثبات شد طرفی که راست و صادقانه صحبت و مواضع را بیان میکند، طرف آمریکایی نیست. هر جا لازم باشد و منافعمان اقتضا کند رودربایستی برای بیانش نداریم.
وی افزود: مواردی که هر از گاهی مطرح میشود در خصوص درخواست ایران، بخشی از بازی روانی است که طرفهای مقابل از مدتها قبل دوست داشتند انجام دهند.
سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: ما متمرکز بر کار خود هستیم و قرار نیست حواسمان متمرکز بر این بازیهای روانی و رسانهای شود. موارد را رصد و هر جا لازم باشد موضع لازم را اتخاذ میکنیم.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به تحولات اخیر آیا همچنان راه دیپلماسی باز است؟ و آیا پیامی از طریق میانجیها رد و بدل شده؟ گفت: دیپلماسی به عنوان یک ابزار و اهرم تعطیل بردار نیست.
وی ادامه داد: ما برای تأمین منافع و امنیت ملی خود از هر ابزار و روشی که لازم باشد استفاده میکنیم. میانجیها کارشان تداوم مساعی جمیله برای جلوگیری از تصعید تنش است و طی روزهای اخیر هم با قطر و عمان جلسهای را برگزار کردیم و با پاکستان در ارتباط بودیم و این تماسها ادامه دارد.
* سفر لاوروف به تهران؟
این دیپلمات ارشد ایرانی درباره سفر لاوروف به تهران گفت: این سفر در حال برنامه ریزی است و هر زمان تاریخش مشخص شود، اعلام میکنیم.
خبرنگاری به اظهارات وزیر خارجه فرانسه مبنی بر اینکه تا زمانی ایران از برنامه هستهای خود دست نکشد، تحریمها علیه این کشور لغو نخواهد شد، اشاره کرد و نظر بقائی را جویا شد که وی گفت: وزیر خارجه فرانسه هر از چند گاه علاقه دارد به موضوع جلسات ما در سخنگوی تبدیل شود.
بقائی گفت: پاسخ من همان است که قبلاً دادهام، چون ایشان یکسری موارد را تکرار میکند و من هم مجبورم همان بحث «لاف در غریبی» را تکرار کنم.
وی ادامه داد: ایشان یک سری موارد را تکرار میکند و فرانسویها باید یاد بگیرند در رابطه با مباحثی که به آنها ارتباط نمییابد و یا خودشان به دلیل عملکرد ناشایست خودشان خود را کنار گذاشتهاند، انتظار نقش آفرینی نداشته باشند.
سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: مسائلی که مطرح میکنند صرفاً تکرار مواضعی است که هیچگاه برای ما مبنا نبوده و در خصوص موضوع هستهای ما و سایر مباحثی که به مباحث امنیت ملی و حاکمیت ملی ایران مربوط میشود، ما آنچه به نفع خود تشخیص دهیم، انجام میدهیم.
این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی گفت: آیا نخبگان حکومتی از پل و نیروگاه و مسیر ریلی استفاده میکنند؟ آیا رهبران و نخبگان ایرانی در قصرهایشان به شهادت رسیدند یا در منزل ساده و دفتر کارشان.
وی افزود: افکار عمومی ایران نشان دادند که فریب چنین بازیهایی را نمیخورند. اگر طرفی باشد که از حضور در حکمرانی و مناصب حکومتی سوءاستفاده برای ثروت اندوزی، اختلاس و انواع و اقسام فسادهای مالی میکنند طرفهای آمریکایی هستند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره گزارش رویترز مبنی بر اینکه دیروز ۶ کشتی از تنگه هرمز عبور کردند، گفت: این سؤالات را باید از سازمان بنادر بپرسید
وی افزود: اینکه به چه شیوهای عمل میکنیم روشن بود در مدتی که یادداشت تفاهم امضا و ما اجرای تعهد را از ۲۸ خرداد شروع کردیم، مسیر شمالی کاملاً امن بود و با هماهنگی با مراجع ذیصلاح ایرانی این کار انجام میشد
بقائی بیان کرد: اتفاقی که در دو سه روز اخیر انجام و تجاوز آمریکا به سواحل جنوبی و برخی مناطق صورت گرفت، این بند دچار مشکل شد. همه تلاش ما این است که این امکان را برای تردد ایمن فراهم کنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره بحث ترور ترامپ و اینکه آیا در تبادل پیامها بین ایران و آمریکا از سوی میانجیها صورت گرفته هشداری در این خصوص از سوی آمریکاییها مطرح شده، گفت: این موضوعات هیچ وقت موضوع مذاکراتی ما نبوده است.
وی افزود: اینکه طرفهایی در سطح جهان هستند که به دنبال بهرهبرداری از هر تحول و اتفاقی برای پیشبرد مطامع و برنامههای مخرب و شیطانی خود هستند، تردیدی نیست.
بقائی ادامه داد: بازی که طرفهای مقابل انجام و مظلومنمایی که صورت میدهند و گلایه میکنند از مردم ایران که در تجمعات و تشییع خواستار خونخواهی شدند، نوعی وقاحت آشکار است. شهروندان، بزرگان و رهبران ایرانی را ترور کرده و به آن افتخار میکنند و الان خود را در جایگاه قربانی و مظلوم مینشنانند بخشی از جنگ روانی روشنی است و هیچ کس قرار نیست فریب این بازیها را بخورد.
وی در پاسخ به سؤالی گفت: درج نام لبنان در یادداشت تفاهم اسلامآباد به خاطر جدیت ایران برای برقراری صلح و امنیت بینالمللی است. در بند یک یادداشت تفاهم مگر ما خواستار اشغال لبنان شدیم؟ ما بر احترام به حاکمیت لبنان تأکید داریم.
بقائی ادامه داد: بحث تصمیم گیری از سوی کشور دیگری مطرح نیست و تصمیم گیری بر عهده لبنانیهاست.
این دیپلمات ارشد ایرانی درباره عمان هم گفت: در یادداشت تفاهم روشن است که ایران با همکاری و مشورت با عمان به عنوان دولت دیگر ساحلی هرمز تدابیر لازم را اتخاذ میکند.
وی افزود: انتظار ما از دوستان عمانی این بود که در این خصوص همکاری لازم را داشته باشند به خاطر حمایت از امنیت ملی و صیانت ملی دو کشور ساحلی.
خبرنگاری با اشاره به فشارها برای خلع سلاح لبنان از بقائی پرسید که آیا در دیدار دیروز نماینده سازمان ملل در امور لبنان با عراقچی در این خصوص گفتوگویی شد؟ که وی گفت: مواضع ما خیلی روشن است. فارغ از اینکه در حضور فلان مقام بینالمللی مطرح کرده یا نکنیم. لبنانیها بیش از هر طرفی قدر و ارزش سلاح مقاومت برای دفاع از سیادت، حاکمیت لبنان را میدانند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: برای همه در منطقه روشن شده که حفظ کیان کشورها مستلزم دارا بودن توانمندی لازم برای دفاع از خود است.
وی اضافه کرد: مادامی که کشوری در معرض حمله و اشغال است، همه اتباع آن کشور حق دارند از کیان و حریم خود دفاع کنند.
بقائی افزود: موضع ایران این است که ایستادگی و صیانت از کشورها نیازمند داشتن توانمندی لازم نظامی است.
خبرنگاری با اشاره به بند پنجم یادداشت تفاهم اسلامآباد در خصوص تنگه هرمز و اینکه ایران عنوان میکند که مسئولیت تنگه هرمز و ایجاد ترتیباتی برای بازگشت آن به قبل از جنگ بر عهده ایران است، ولی مقامات آمریکایی تفسیر دیگری از این بند ارائه میدهند و با فشار آمریکا مسیرهای موازی ایجاد شده است، نظر بقائی را جویا شد.
وی در این باره پاسخ داد: تفسیر در برابر نص جایز نیست، این یک اصل عقلانی است.
سخنگوی وزارت خارجه با بیان اینکه متن خیلی صریح نوشته شده، اظهار داشت: ما به دلیل بدگمانی و بیاعتمادی مطلقی که بهحق نسبت به آمریکا داشتیم، تلاشمان این بود که این متن، هر چند کوتاه، چنان دقیق نوشته شود که جای هیچگونه تفسیر به رأی برای آمریکا باقی نگذارد.
وی افزود: متن بند ۵ یادداشت تفاهم را با دقت ملاحظه کنید هم متن فارسی و هم متن انگلیسی و خودتان قضاوت کنید که آیا اساساً این بند تفسیربردار است و اینکه اصولاً برای چه ما این بند را در یادداشت تفاهم تنظیم کردیم.
بقائی گفت: دلیلش این بود که در طول جنگ تحمیلی، از این تنگه و از کرانههای جنوبی این تنگه برای آسیب زدن به امنیت و منافع ملی ایران سوءاستفاده شده بود. ما، به عنوان دولت ساحلی و به عنوان کشوری که بیشترین ساحل را در کرانههای خلیج فارس و دریای عمان داریم، حتماً حق داریم و موظفیم که برای صیانت از امنیت و منافع ملی خود اقدامهای لازم را انجام دهیم.
وی تصریح کرد: ما نمیتوانیم اجازه بدهیم که آمریکا و رژیم صهیونیستی از این تنگه برای ترددهایی که آسیبزننده به حاکمیت ملی و امنیت ملی ایران است، استفاده کنند.
بقائی خاطرنشان کرد: دلیل اینکه اصرار شد در بند ۵ یادداشت تفاهم بر مدیریت آتی تنگه توسط ایران، با مشورت عمان به عنوان دولت دیگر ساحلی و البته با گفتوگو با کشورهای منطقه، تأکید شود، همین بود که هم امنیت و منافع ملی ایران محفوظ بماند و هم بتوانیم برای تردد ایمن و امن کشتیرانی در تنگه هرمز تدابیر لازم را بیندیشیم.
وی ادامه داد: هر آنچه که از چند هفته اخیر، بهویژه در این چند روز، اتفاق افتاده، مسئولیت مستقیم آن با آمریکاست، به خاطر اینکه از همان روز اول تقلب کردند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: آمریکاییها به جای اینکه اجازه بدهند ایران بر اساس بند ۵ یادداشت تفاهم کارش را انجام بدهد، در مدت ۳۰ روز کاری که خودشان هم میدانستند ما با جدیت در حال پیگیری هستیم و جلسات متعددی که با عمانیها برگزار شد، کاملاً شفاف و روشن بود که ما در این فرایند حرکت میکنیم.
بقائی خاطرنشان کرد: متأسفانه با تحریک کشورهای منطقه و البته، متأسفانه، با همراهی برخی کشورهای منطقه، سعی کردند مسیر امن و هماهنگ شده با ایران را دور بزنند.
وی افزود: از این طریق چند آسیب زدند. اول اینکه بند ۵ یادداشت تفاهم را نقض کردند. دوم اینکه با ایجاد مسیرهای موازی، امنیت کشتیرانی در منطقه را به خطر انداختند، به خاطر اینکه بسیاری از این کشتیها را مجبور کردند ردیابهایشان را خاموش کنند که این موضوع احتمال تصادف، مسائل محیط زیستی و مشکلات دیگر را ایجاد میکند و در نهایت، با این رفتارهایشان باعث تشدید تنش و درگیری در منطقه شدند.
خبرنگار دیگری به اظهارات هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه اشاره کرد که در مصاحبهای اقدامات دفاعی ایران را با اقدامات رژیم صهیونیستی در منطقه مقایسه کرده و گفته که «ایران مدتهاست مدعی است که حضور نیروهای نیابتیاش در کشورهای دیگر، بخشی از یک سیاست امنیتی پیشدستانه بوده، درست همانطور که اسرائیلیها نیز به بهانه تأمین امنیت، بخشهایی از مناطق را در اشغال خود دارند.» و واکنش بقائی را پرسید.
سخنگوی وزارت خارجه در این باره گفت: حیرتآور است که فردی مانند آقای هاکان فیدان چنین مقایسه ناصوابی را انجام بدهد. کشوری که خودش بارها در معرض تهدید و ارعاب رژیم صهیونیستی قرار داشته و میداند که رژیم صهیونیستی ماهیتاً و ذاتاً توسعهطلب است و به دنبال آسیب زدن به امنیت کل منطقه، از جمله ترکیه، است.
وی افزود: برای ما سؤال است و حتماً دوستان ترکیهای ما باید در این زمینه توضیح بدهند که چگونه به چنین مقایسه عجیب و غریبی رسیدهاند.
بقائی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران هیچ نایبی در منطقه ندارد. ما بارها گفتهایم تنها نایب موجود در منطقه، رژیم صهیونیستی است و عملکرد رژیم صهیونیستی در نسلکشی در فلسطین اشغالی، حمله به لبنان، سوریه، ایران و کشورهای دیگر، کاملاً مشخص است.
وی افزود: از دوستان ترکیهای میخواهیم که تحلیلهای خود را با واقعیات موجود منطبق کرده و از تکرار برخی موضوعاتی که صرفاً در راستای توجیه سیاستهای توسعهطلبانه و جنایتکارانه رژیم صهیونیستی ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرد، خودداری کنند.
خبرنگاری درباره نقش کشورهای عربی در دور جدید تنشها بین ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز سؤال کرد و با بیان اینکه در جنگ ۴۰ روزه شاهد درگیری فراگیر در منطقه بودیم و امارات و عربستان و پایگاههای نظامی آمریکا در این کشورها هدف قرار گرفت ولی در فضای جدید، به نظر میرسد که امارات و عربستان از فهرست اهداف نظامی ایران خارج شدهاند و پاسخهای نظامی ما محدود به کویت، بحرین و قطر شده است، نظر سخنگو را جویا شد.
بقائی در این باره پاسخ داد: ما به هیچ کشور منطقه حمله نکردیم و حمله نمیکنیم. باید واژهها را دقیق شناخت و دقیق استفاده کرد.
وی افزود: ضربات دفاعی جمهوری اسلامی ایران صرفاً علیه پایگاهها، امکانات و مواضعی است که توسط آمریکا برای حمله به ایران مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله امکانات لجستیکی و پشتیبانی آنان.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: بارها از کشورهای منطقه خواستیم و خواهش کردیم که بر اساس تعهداتشان طبق حقوق بینالملل، اجازه ندهند که آمریکا و رژیم صهیونیستی از قلمرو، امکانات و خاکشان برای طراحی، تدارک و اجرای اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران استفاده کنند.
بقائی ادامه داد: این یک درخواست دائمی است، هم بر مبنای اصل حسن همجواری و هم بر اساس اصول پذیرفته شده حقوق بینالملل. این، تعهدی از جانب کشورهای منطقه است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی اظهار داشت: هر کشوری که از قلمرو یا امکانات آن برای تعرض به جمهوری اسلامی ایران استفاده شود، قاعدتاً مشمول اقدامات دفاعی ایران خواهد بود.
وی گفت: اینکه در چه زمانی، به چه شکلی و با چه کیفیتی از خود دفاع کنیم، ضربات دفاعی خود را در کجا متمرکز کنیم یا در کجاها انجام دهیم، تصمیمی است که با توجه به مصالح کشور، توسط نیروهای مسلح مقتدر ایران اتخاذ و اجرایی میشود.
خبرنگاری با اشاره به خبر منتشر شده در خصوص اسکورت ۲۰ کشتی در تنگه هرمز توسط ناوگان نظامی ایالات متحده در ۲۴ ساعت گذشته، از بقائی پرسید که آیا منابع سیاسی و نظامی ایران چنین چیزی را تأیید میکنند؟ و با توجه به اینکه این اسکورت که به نوعی تقویت نظامیگری آمریکا در منطقه است، واکنش جمهوری اسلامی ایران به این مسئله چیست؟
سخنگوی دستگاه دیپلماسی بیان کرد: همین یک سیاست اصولی ماست. منطقه امن نخواهد شد، مگر اینکه کشورهای منطقه سازوکارهای امنیت دستهجمعی را در مشورت با خودشان و بدون مداخله بیگانه تدوین کنند.
وی افزود: نیازی به استدلال از طرف بنده یا سایر مقامها نیست. شما به عینه دارید میبینید که در همین چهار ماه گذشته، منطقه ما به دلیل حضور نظامی آمریکا دچار چنین ناامنی و آشوبی شده است و ما همیشه امیدوار بودیم و امیدوار هستیم که کشورهای منطقه از این وضعیت درس بگیرند.
بقائی ادامه داد: در رابطه با تنگه هرمز، موضع ما خیلی شفاف بیان شده و تکالیف ما روشن است. ما تأکید کردیم که اجازه نخواهیم داد تنگه هرمز تبدیل به محلی برای تهدید امنیت ملی ایران شود. در عین حال، صادقانه و مسئولانه برای تأمین امنیت و ایمنی کشتیرانی در این مسیر تلاش کردهایم.
به گفته سخنگوی وزارت خارجه، طرفی که دائماً در این مسیر کارشکنی کرده، آمریکاست. ادعایی که در رابطه با اسکورت کشتیهای تجاری مطرح میکنند، باز خود مؤید اصرار آمریکا بر تداوم ناامنی در منطقه است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: چنین رفتارهایی قطعاً باعث ایجاد اطمینان در کشتیرانی بینالمللی نخواهد شد و صرفاً به وضعیت موجود و به وضعیت ناامنی موجود دامن خواهد زد.
خبرنگاری با اشاره به اظهارات بقائی درباره پیمانشکنی آمریکاییها از وی پرسید که توجه به عملکرد آمریکاییها در حداقل یک سال اخیر، که دائماً به دنبال نقض تعهدات خود بودهاند و حملاتی نیز انجام دادهاند، آیا واقعاً به حل مسائل از طریق دیپلماسی و به دور از جنگ امید دارید یا خیر؟
وی پاسخ داد: تحولات بسیار سیال و سریع است و ما نمیتوانیم در یک نقطه زمانی متوقف شویم.
بقائی گفت: هنر حکمرانی این است که با توجه به شرایط و با توجه به حوادثی که پیش میآید، بهترین ابزار، بهترین امکان و بهترین شیوه را برای تأمین منافع و مصالح عالیه کشور پیدا کند.
سخنگوی وزارت خارجه عنوان کرد: ما هر کجا که لازم باشد، از ابزار نظامی برای دفاع از منافعمان استفاده میکنیم و هر کجا که اقتضا کند و مصالح کشور ایجاب کند، از ابزار دیپلماسی استفاده خواهیم کرد.
خبرنگاری با بیان اینکه رسانههای آمریکایی تصاویر ماهوارهای را منتشر کردند از آنچه به نظر میرسد تأسیسات هستهای بازسازیشده ایران است. نظر بقائی را پرسید که وی پاسخ داد: من تصاویر ماهوارهای را ندیدم که بخواهم در مورد آن اعلام نظری داشته باشم.
خبرنگاری با بیان اینکه با توجه به نقض عهد و بدعهدی مکرر آمریکا از ابتدای امضای یادداشت تفاهم، از بقائی پرسید که اکنون میتوانیم بگوییم که آمریکا، همچون گذشته، از ابتدا به موضوع آتشبس و تفاهم به عنوان ابزاری برای تغییر معادلات میدانی و آغاز دوباره جنگ در شرایط تغییر موازنه نگاه میکرد یا خیر؟
وی پاسخ داد: شما میتوانید تفسیر خودتان را داشته باشید، ولی فقط آمریکا تصمیمگیر و تعیینکننده نیست.
بقائی ادامه داد: ما بنا به مصالح خود و بنا به منافع خود و با علم به اینکه آمریکا طرف پیمانشکنی است، تصمیم گرفتیم که از ابزار دیپلماسی استفاده کنیم برای صیانت از منافع ملی و امنیت ملی.
سخنگوی وزارت خارجه خاطرنشان کرد: با چشمانی باز و با هوشیاری کامل این روند را طی کردیم و در ادامه هم به این شکل خواهد بود. اینگونه نیست که بگوییم آمریکا فلان دسیسه را میخواست انجام بدهد و خدعه کرد. بله، آمریکا کارش همین است.
وی گفت:، اما اینکه فکر کنیم جمهوری اسلامی ایران دست بسته است و در یک فرایندی قرار گرفت که برای او ناروشن بود، اینگونه نیست و ما هم از قِبَل از این فرایند استفادهها و بهرهبرداریهای خود را در راستای صیانت از منافع ملیمان کردهایم و خواهیم کرد، در ادامه مسیر هم، به اقتضای شرایط و با توجه به عملکرد طرفهای مقابل، تصمیم مقتضی را اتخاذ خواهیم کرد.