محور‌های احتمالی توافق هسته‌ای در متن نهایی

کارشناسان ایران و 1+5 از امروز دور جدیدی از مذاکرات خود را برای دستیابی به توافق جامع بر سر برنامه هسته‌ای ایران شروع می‌کنند، مذاکراتی که مهم‌ترین ویژگی آن، ورود به مرحله نگارش متن توافق بعد از عبور از اختلافات کلیدی مانند رآکتور آب سنگین اراک است.

به گزارش «جوان» دور جدید مذاکرات کارشناسی ایران و 1+5، این بار در شهر نیویورک برگزار می‌شود، جایی که حمید بعیدی‌نژاد رئیس تیم کارشناسی مذاکره‌کننده ایرانی و هیئت همراه او از چند روز قبل برای شرکت در اجلاس مرور معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) به آنجا رفته‌اند. «محمد جواد ظریف» وزیر امورخارجه دیروز در حاشیه نشست هیئت دولت، تأیید کرد که مذاکرات به مرحله نگارش توافق جامع بین ایران و 1+5 رسیده است. در صورتی که این دور از مذاکرات کارشناسی موفقیت‌آمیز باشد، از هفته آینده نشست ایران و 1+5 در سطح مقام‌های ارشد با حضور محمد جواد ظریف و کاترین اشتون برگزار خواهد شد. بر اساس گزارش ایرنا، ظریف دیروز گفت که « مذاکرات سیاسی» برای نگارش متن توافق جامع از هفته آینده شروع خواهد شد و رسیدن به نتیجه بستگی به حسن‌نیت طرف غربی دارد.

می‌توانیم در همین 6 ماه توافق کنیم

منابع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای از چند هفته قبل که علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی خبر عبور دو طرف از رآکتور آب سنگین اراک را اعلام کرده می‌گویند که در برخی از زمینه‌های دیگر از جمله درصد غنی‌سازی، دوره غنی‌سازی و برخی دیگر از مواردی که پیش از این مورد اختلاف طرفین بود، توافق انجام شده و دور نمای توافق بین طرفین به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کرده است. موضعگیری دیروز محمد جواد ظریف در گفت‌و‌گو با ایرنا هم این فرض را تقویت می‌کند. او درپاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا امکان تمدید زمان شش‌ماه تعیین شده در توافق ژنو وجود دارد یا نه، گفت که مذاکرات ایران و گروه 1+5 در یک پروسه یک ساله انجام می‌شود و بر این اساس می‌تواند تا بهمن ماه امسال ادامه یابد. وی در عین‌حال پیش‌بینی کرد که ممکن است در همین شش ماه نیز طرفین به توافق برسند: «البته توافق ژنو یک دوره اولیه شش ماهه دارد که امیدواریم در همان دوره به نتیجه برسیم که رسیدن به نتیجه بستگی به حسن نیت طرف غربی دارد.»

محورهای احتمالی توافق

منابع مرتبط با تیم هسته‌ای مذاکره‌کننده می‌گویند، طرفین نه تنها بر سر رآکتور آب سنگین اراک به توافق رسیده‌اند، بلکه در برخی موارد دیگر نیز توافقاتی چشمگیر به دست آمده است. پیش‌تر علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی در آخرین روز‌های فروردین 93 در گفت و گو با با برنامه «من طهران» شبکه العالم خبر داده بود که اختلاف بین ایران و 1+5 بر سر رآکتور آب سنگین اراک تقریبا حل و فصل شده و این رآکتور همچنان به عنوان یک رآکتور آب سنگین باقی خواهد ماند ولی تغییراتی فنی در آن به وجود خواهد آمد تا تولید پلوتونیم آن کاهش پیدا کند. حالا منابع مطلع با اشاره به ورود به مرحله نگارش متن، می‌گویند که این نشان می‌دهد که طرفین بر سر برخی مسائل دیگر نیز به توافق رسیده‌اند. یک منبع مطلع گفت، توافق جامع احتمالاً یک «توافق گام به گام» خواهد بود که ممکن است طبق آن، در فاصله‌های زمانی مشخص، برخی اقدامات مشخص انجام شود. به گفته او، به طور مثال، طرف ایرانی پذیرفته که طی یک دوره پنج ساله سطح غنی‌سازی خود را در میزان 5 درصد کنونی حفظ کند و اورانیوم 5 درصدی تولید شده نیز، ضمن استفاده در مواردی که تا کنون مورد استفاده قرار می‌گرفت، در رآکتور اراک (در حالت تعدیل یافته) مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مجموعه اظهار نظرهای طرف‌های غربی و ناظران داخلی نشان می‌دهد که در این دوره 5ساله، سطح نظارت‌های آژانس در وضعیت کنونی خود باقی خواهد ماند ولی بعد از پنج سال، به سطح اجرای پروتکل الحاقی خواهد رسید. منابع مطلع می‌گویند که افزایش نظارت‌های آژانس به سطح اجرای پروتکل الحاقی به خاطر این است که طرف مقابل پذیرفته که بعد از دوره پنج‌ساله، سطح برنامه هسته‌ای ایران (از‌جمله غنی‌سازی) نیز افزایش پیدا می‌کند. یک منبع مطلع در حالی که دوره زمانی توافق جامع را 20 ساله دانست، تأیید کرد که مذاکراتی برای افزایش سطح غنی‌سازی ایران به 20 درصد بعد از پنج سال انجام شده است.

در مقابل، طرف غربی متعهد می‌شود بخش‌هایی از تحریم‌ها که در دوره توافق ژنو به حال تعلیق در آمده، همچنان معلق بماند و ایران بتواند به بخش دیگر‌ی از دارایی‌های مسدود شده خود در خارج دسترسی داشته باشد. به گفته این منبع، مذاکراتی انجام شده تا امکان گشایش برخی کانال‌های مالی بانکی نیز برای ایران فراهم شود، ضمن اینکه دسترسی ایران به فناوری آب سبک نیز فراهم خواهد شد. به گفته این منبع، طرف ایرانی در عین حال پذیرفته که سایت فوردو به یک سایت تحقیق و توسعه تبدیل شود.

تکمیل گام اول توافق با آژانس

رئیس بازرسان آژانس که صبح دیروز وارد تهران شده بود، امروز به همراه بازرسان دیگر آژانس از معدن ساغند یزد و کارخانه تغلیظ اردکان بازدید می‌کند. این در حالی است که دیروز ایران و آژانس در جلسه‌ای در مورد نحوه انجام بازرسی از رآکتور اراک به جمع بندی رسیدند. ماسیمو آپارو، رئیس تیم بازرسان آژانس و مدیرکل پادمان منطقه B آژانس به همراه دو تن دیگر از بازرسان آژانس دوشنبه شب وارد تهران شد. با بازدید از این مرکز تقریباً مرحله اول توافق ایران و آژانس را به پایان می‌برد. به گفته بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی، به دنبال این بازدید، ایران می‌تواند بگوید که هفت اقدام مورد توافق ایران و آژانس در راستای همکاری‌های انجام شده در برنامه اقدام مشترک مثل شش مورد قبلی در زمان مورد توافق انجام شده است و در واقع می‌توان گفت که این هفت اقدام به زودی نهایی می‌شود.