بازگشت به میز مذاکره؟

بامداد شنبه پس از سیزده شب متوالی بمباران، ارتش آمریکا از اعلام حمله تازه به ایران خودداری کرد و این سکوت نظامی تداوم یافته است. یک مقام وزارت جنگ آمریکا به شبکه «سی‌ان‌ان» گفته عملیات نظامی علیه ایران متوقف شده است، ایران نیز از توقف حملات تلافی‌جویانه خود علیه پایگاه‌های منطقه‌ای واشنگتن خبر داده است. نخستین و شاید مهم‌ترین دلیل این وقفه، بازگشایی مسیر دیپلماتیک است. معاونان وزرای خارجه ایران و عمان در تهران درباره تضمین عبور ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز رایزنی کرده‌اند و سخنگوی وزارت خارجه ایران این گفت‌و‌گو‌ها را سازنده توصیف کرده است. همزمان دو منبع منطقه‌ای گفته‌اند مذاکرات میان عمان و ایران در مسیری مثبت پیش می‌رود و توقف بمباران آمریکا عمداً همزمان با این دیدار‌های حضوری صورت گرفته است تا به مسیر دیپلماسی آسیبی نرسد. محور مذاکرات مورد بحث نیز کاهش محدودیت بر تردد کشتی‌ها با نظارت ایران است. «مایک والتز» نماینده آمریکا در سازمان ملل نیز گفته است ترامپ به مذاکرات کمی فضا داده، هرچند گزینه نظامی همچنان روی میز باقی مانده است. دلیل دیگری که می‌توان برای این آتش‎بس موقت در نظر گرفت، نگرانی از کاهش ذخایر نظامی آمریکاست. به نظر می‌رسد، ترامپ برنامه تشدید حملات را به دلیل نگرانی از کاهش ذخایر سامانه‌های رهگیری دفاع هوایی متوقف کرده است. به گزارش سی‌ان‌ان، در نشستی در کاخ سفید، معاون رئیس‌جمهور «جی‌دی ونس» و «ژنرال دن کین»، رئیس ستاد مشترک ارتش، هر دو درباره پیامد‌های گسترش جنگ هشدار دادند. بر اساس برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، تا زمان برقراری آتش‌بس موقت آوریل، پنتاگون دست‌کم نیمی از رهگیر‌های تاد، نزدیک به نیمی از رهگیر‌های پاتریوت خود را مصرف کرده و بازسازی این ذخایر به گفته این مرکز دست‌کم سه سال زمان می‌برد. عامل دیگری که می‌توان برای این کاهش تنش برشمرد، مسئله اقتصادی است. قیمت نفت خام برنت که به دلیل ناامنی تنگه هرمز و تهدید انصارالله علیه کشتی‌های سعودی در باب‌المندب تا آستانه صد دلار بالا رفته بود، پس از این وقفه حدود چهار درصد افت کرد. ترامپ اگرچه علناً نگرانی از افزایش قیمت بنزین پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر را کم‌اهمیت جلوه داده، اما این موضوع در پس‌زمینه تصمیم‌گیری‌های کاخ سفید قطعاً مطرح بوده است. نکته دیگر خطر گسترش جنگ به جبهه‌های تازه بود، دولت یمن در پاسخ به حمله تجاوزکارانه سعودی تأسیسات آرامکوی عربستان را هدف قرار داد. با توجه به سابقه فروپاشی آتش‌بس‌های پیشین در این جنگ، از جمله توافق قبلی که به امضای دو رئیس‌جمهور رسیده بود، ناظران هنوز محتاطانه سخن می‌گویند. دیدار قریب‌الوقوع بنیامین نتانیاهو با ترامپ در واشنگتن، لایه دیگری از ابهام در مورد آینده این آرامش شکننده را نشان می‌دهد؛ آرامشی که هنوز معلوم نیست نقطه عطفی واقعی در این جنگ پنج ماهه باشد یا صرفاً وقفه‌ای دیگر در چرخه‌ای از تشدید و کاهش تنش است.