بصیرت - صفحه 3171

مقدمه: در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۶، حزب اسلامي با دولت اشرف غني، پيمان صلح امضا کرد و بنابر اين پيمان، گلبدين حکمتيار بخشيده شد و پس از ۲۰ سال به افغانستان بازگشت. همچنين زندانيان سياسي اين حزب آزاد شدند و حزب اسلامي متعهد شد از افراطيان فاصله گرفته، به قانون اساسي افغانستان وفادار بماند و عليه حکومت مرکزي اقدام نکند. در سوم فوريه 2017 نيز تحريم‌هاي بين‌المللي عليه حکمتيار رفع شدند اما اهميت بازگشت وي در اين است که حکمتيار که يک چهره سياسي پشتون تأثير‌گذار و بانفوذ است که مدتي به حاشيه رانده شده بود و اکنون دوباره به نزاع سياسي بازگشته؛ اگرچه پيش‌بيني نمي‌شود اهميت چنداني براي پيشبرد روند صلح داشته باشد. به باور اندرو وايدر، نايب‌رئيس برنامه آسيا در مؤسسه صلح آمريکا، چشم‌‌انداز بازگشت حکمتيار موجب شده تا حزب ازهم‌گسيخته جمعيت اسلامي تلاش کند صفوف خود را به‌منظور رقابت بهتر، متحد کند. اگرچه اين باور وايدر تا اندازه‌اي درست است اما بايد ديد پتانسيل بالقوه و بالفعل خود حکمتيار و حزبش تا چه اندازه توان اتحاد آن‌هم در چنين اوضاع نابسامان افغانستان خواهد داشت؟ حکمتيار در دهه 1980 به نبرد با شوروي پرداخت و سپس با عقب‌نشيني نيروهاي شوروي، در جنگ داخلي افغانستان با نيروهاي ائتلاف شمال که عبدالله عبدالله، يکي از چهره‌هاي اصلي آن بود، به نبرد پرداخت. وي در زماني که طالبان در سال 1996 قدرت را به‌دست گرفتند، بيرون رانده شد اما پس از حمله آمريکا به افغانستان بازگشت و متحد طالبان شد تا در برابر اشغال نيروهاي خارجي‌ مقاومت کند؛ البته اکنون هيچ‌کس انتظار ندارد بازگشت حکمتيار به جنگ 15 ساله با طالبان پايان دهد. طالباني که بخش‌هاي گسترده‌اي از قلمرو روستايي در جنوب و شرق افغانستان را تحت تصرف و کنترل خود دارد. تحليل دقيق‌تر شرايط و تأثيرات حضور و بازگشت گلبدين حکمتيار به افغانستان را بر وضعيت اين کشور و حزب اسلامي با دکتر عبدالمحمد طاهري، کارشناس ارشد مسائل غرب آسيا، تحليلگر حوزه افغانستان و پاکستان و اولين مستشار و رايزن فرهنگي ايران در وزارت معارف افغانستان در ميان گذاشتيم که در ادامه مي‌خوانيد:

مقدمه: هر روز که به انتخابات ریاست‌جمهوری نزدیک می‌شویم کاندیداها بیشتر به بیان آرا، عقاید و دیدگاه‌هایشان در حوزه‌های مختلف می‌پردازند. مناظره نخست نشان داد که هرکدام از نامزدها چه در چنته دارند و چگونه به آوردگاه انتخابات ۹۶ قدم گذاشته‌اند. رویارویی جهانگیری با قالیباف نشان داد که سرهنگ هر طور شده عزم پاستور دارد و در این راه از هیچ عمل و سخنی رویگردان نیست. طرح برخی حرف‌ها که در حوزه اتهام و اظهارات خلاف واقع قرار می‌گیرد هدفی جز تخریب ندارد. این را می‌توان از مناظره اول نتیجه ‌گرفت. قالیباف و رئیسی برنامه‌ای ندارند و صرفا با تخطئه دولت می‌خواهند فضا را بحرانی جلوه دهند. وعده‌های پوپولیستی و غیر کارآمد آنها دیگر نمی‌تواند مردم را برای رای دادن به اصولگرایان مجاب کند. روحانی و جهانگیری باید از این فرصت استفاده کنند و بی‌برنامگی اصولگرایان را به مردم گفته و از دستاوردهای دولت خود با مردم سخن بگویند. آگاهی مردم بالا رفته است و صرفا به عملکرد و کارنامه افراد نگاه می‌کنند، از این روست که دست حسن روحانی و اسحاق جهانگیری پر است. باید دید در روزهای منتهی به انتخابات چه اتفاقاتی در سپهر سیاست ایران رخ خواهد داد. برای بررسی فضای انتخابات ریاست‌جمهوری، مناظره‌های انتخاباتی و موقعیت نامزدها، «آرمان» با رسول منتجب‌نیا، قائم مقام حزب اعتماد ملی، گفت‌وگو کرده است که در ادامه می‌خوانید.

مقدمه: با نگاهي به تحولات منطقه کردستان سوريه، گزارش‌ها به‌خوبي از وجود اختلافات عميق ميان احزاب کرد سوري حکايت دارد و اين احزاب بر سر تقسيم قدرت در مناطق کردنشين در سوريه همديگر را به چالش کشيده‌اند که در نتيجه ميان دو جريان اصلي، يکي به رهبريت جناح حزب اتحاد دموکراتيک P.Y.D و چندين حزب ديگر وابسته به اين طيف از يک‌سو و جبهه ديگري که از اتحاد في‌مابين حدودا ۱۶ حزب ديگر کردي به رهبري شوراي ميهني کردستان سوريه (ENKS) به وجود آمده است از سوي ديگر، درگيري‌هاي سياسي و حتي تنش نظامي روی داده که نشان از سطح بالاي شکاف ميان آنهاست. اين درحالي است که دو طرف پيمان‌نامه‌اي را در اربيل به امضا رسانده بودند که محصول آن تشکيل شوراي‌عالي کرد، متشکل از تمامي احزاب کردي در سوريه بود. اين درحالي است که هر دو گروه با وجود اينکه بر تأسيس نظام فدرالي براي مناطق کردنشين سوريه تأکيد دارند اما در زمينه اجراي نظام فدرالي، نام منطقه فدرالي، نمادها و پرچم منطقه فدرالي، حدود و اختيارات حکومت فدرال، نيروي نظامي وابسته به حکومت فدرال و ده‌ها مورد ديگر بين دو طرف اختلاف‌نظرهاي عميقي وجود دارد. نکته جالب در اين ميان اين است که دوم جولاي 2016 در مناطق کردنشين سوريه، دو قانون اساسي مختلف ازسوي دو سازمان رقيب به‌صورت مجزا ابلاغ شد که هر دو قاميشلي را پايتخت منطقه خودمختار کردستان سوريه مي‌دانند. در همين رابطه، با آقاي ناظم عمر دباغ، بلندپايه‌ترين مقام سياسي اقليم کردستان عراق در ايران گفت‌وگو کرده‌ايم که در ادامه مي‌خوانيد:

چكيده: جامعيت فكري شهيد مطهري سبب شده است تا به بسياري از مشكلات فكري زمان خود پرداخته، براي آن‌ها راه‌حل‌هايي بيابد. به رغم اين كه تخصص اصلي شهيد بزرگوار اقتصاد نبوده و از طرفي، اقتصاد اسلامي نيز در زمان وي چندان مطرح نبوده است، افزون بر كتاب‌هايي كه به طور مستقل در اين‌باره نگاشته، در ساير آثار خود نيز به مناسبت، مطالب ارزشمندي را درباره مسائل اقتصادي اسلام مطرح كرده است. ما در اين مقاله كوشيده‌ايم، با استفاده از نوشته‌هاي استاد، چارچوب نظام اقتصادي اسلام را از ديدگاه آن بزرگوار معرفي كنيم. بديهي است كه داوري درباره ديدگاه‌هاي اقتصادي استاد مستلزم توجه به دو مطلب است: أ. همان‌طور كه اشاره شد، اين نوشته‌ها در فضا و وضعيت خاص نگاشته شده است. ب. برخي از آثار استاد كه در متن از آن‌ها استفاده شده، يادداشت‌هايي بوده كه هنوز از ديد وي نهايي نشده بوده است. در اين مقاله، ضمن اشاره به اختلاف‌نظرهايي درباره نظام اقتصادي اسلام و علم اقتصاد اسلامي و بيان ديدگاه استاد در اين باره با استفاده از آثار شهيد مطهري،‌ مباني و اهداف نظام اقتصادي اسلام را استخراج، و در پايان، اندازه دولت و بخش خصوصي و اختيارات دولت را در اين نظام مطالعه مي‌كنيم. واژگان كليدي: مطهري، نظام اقتصادي اسلام،‌ انديشه اقتصادي، مالكيت، رشد اقتصادي. مقدمه: مباحث اقتصادي به شكل عام آن، داراي سابقه بسيار طولاني است و كتاب‌هاي عقايد اقتصادي به طور معمول از افكار افلاطون و ارسطو در قبل از ميلاد مسيح و از فارابي و ابن‌خلدون و سن نوما در قرون وسطا ياد كرده و در نهايت، انديشه‌هاي مركانتاليست‌ها و فيزيوكرات‌ها را در جايگاه بنيان‌گذاران دانش اقتصاد به شكل جديد آن مي‌دانند (قدير اصل، 1376: ص 12، 16، 22،...). مباحث اقتصادي، بين دانشمندان و متفكران اسلامي، به صورت پراكنده و نيز به صورت موضوعي و بيش‌تر با صبغه فقهي به چشم مي‌خورد؛ اما اقتصاد اسلامي به گونه كلاسيك آن سابقه ديريني ندارد. نخستين كسي كه بحث اقتصاد را به صورت جدي در عرصه علوم اسلامي مطرح كرد، شهيد بزرگوار صدر بود كه با كتاب ارزشمند اقتصادنا، تحولي را در اين زمينه پديد آورد و حتي در بين دانشمندان اهل سنت نيز جاي خود را باز كرد. در ايران، قبل از پيروزي انقلاب اسلامي، متفكراني چون شهيد بهشتي و شهيد مطهري به مناسبت، مطالبي را در بحث اقتصاد طرح كرده‌اند. يكي از ويژگي‌هاي شهيد مطهري اين بود كه به مسائل اجتماعي حساسيت خاص داشته، هرگاه با پديده‌اي مواجه مي‌شد كه ذهن متفكران زمان خود را به خود مشغول كرده بود، با تلاش و پيگيري خاص خود، به تحقيق درباره آن مي‌پرداخت. در بحث اقتصاد، وي چند كتاب مستقل نگاشته و در ساير تأليفات خود نيز به مناسبت بدان پرداخته است. در اين مقاله، با استفاده از آثار استاد، سعي بر تبيين انديشه اقتصادي آن بزرگوار درباره نظام اقتصادي اسلام مطابق با ادبيات فعلي مي‌پردازيم. نكته قابل توجه در اين مطالعه اين است: در وضعي كه نگرش اكثر فقيهان به اقتصاد، از زوايه خود و حل مسائل فردي بوده، شهيد مطهري معتقد به نظام‌مند بودن اسلام در همه عرصه‌ها و از جمله اقتصاد بوده است.