بصیرت - صفحه 3466

اشاره: «اصلاً حزبي در كشور ما وجود ندارد و جناحي هم وجود ندارد؛ همه‌اش الفاظ است. بحث‌هاي قبيله‌اي است. هر جمعي گوشه‌اي جمع شده‌اند. كركره‌ها هم پايين است. موقع انتخابات كركره‌ها بالا مي‌رود. چراغ روشن مي‌شود، دم مغازه آب و جارو مي‌شود، سروصدا شروع مي‌شود، انتخابات هم كه تمام مي‌شود كركره دوباره پايين كشيده مي‌شود.» مرداد سال گذشته بود كه حسن روحاني با بيان اين جملات در وزارت كشور اميدي دوباره به حاميان تحزب‌گرايي بخشيد و دست كم سليقه و نگاه دولت تدبير و اميد به احزاب را براي همگان روشن كرد. پس از آن بود كه وزير كشورش نشستي از دبيران و سران احزاب برگزار كرد و طي آن برنامه‌هاي دولت را براي احزاب برشمرد. «پيش‌نويس اصلاح قانون احزاب به زودي در سايت وزارت كشور منتشر مي‌شود». «اصلاح قانون انتخابات در دستور كار است»، «قانون NGOها را تدوين مي‌كنيم»، «حمايت‌هاي حقوقي و قضايي از احزاب است»، «موافقت با برگزاري نشست‌هاي دوره‌اي با احزاب»، «وزارت كشور تدوين لايحه جرم سياسي را دنبال مي‌كند»، «يارانه احزاب بايد ضابطه‌مند باشد» و «تشكيل پارلمان حزبي امر مطلوبي است» يا «استقبال از نامگذاري روزي به نام احزاب». اينها وعده‌هاي عبدالرضا رحماني فضلي، وزير كشور به نمايندگان 60 حزب و تشكل سياسي است كه در آخرين نشست وزارت كشور با دبيران كل و نمايندگان احزاب و گروه‌هاي سياسي برگزار شد. وعده‌هايي كه اگر چه همگي آنها هنوز به ثمر ننشسته است اما نشان مي‌دهد كه دولت گام‌هاي خوبي براي آشتي ميان دولت و احزاب برداشته است. به واسطه انتخابات رياست‌جمهوري گذشته و اين وعده‌هاست كه اين روزها احزاب نسبت به دولت‌هاي احمدي‌نژاد در فضاي بهتري نفس مي‌كشند و مثلاً احزاب اصلاح‌طلب بعد از 6 سال سكوت، همايش سراسري برگزار مي‌كنند و با پيام سران اصلاحات هم‌گرايي‌شان را به رخ رقيب مي‌كشند؛ البته كه بايد پذيرفت دولت يازدهم تا كنون در بخش سياست داخلي چندان با برنامه عمل نكرده و داراي نقاط ضعفي جدي است. مثلاً معاونت سياسي وزارت كشور به عنوان حساس‌ترين كرسي اين وزارتخانه به تازگي و پس از 9 ماه معطلي انتخاب شده است. از سوي ديگر باز هم بايد پذيرفت كه متأسفانه حضور احزاب در تمام دولت‌ها بيش از اينكه عملياتي باشد تشريفاتي بوده است، اين به آن معني است كه بر اساس سنت كشور، دبيران كل احزاب و اعضاي مختلف گروه‌ها و جريان‌هاي سياسي تنها در مراسم تشريفاتي ارگان‌هاي دولتي مانند ضيافت‌هاي افطاري دعوت مي‌شوند و تنها دستاورد حاصل از اين جلسات فصلي نيز گپ و گفت‌هاي دوستانه‌اي است كه مشخصاً هيچ بهره عملياتي و كاربردي براي احزاب و مردم ندارد. دولت روحاني هم از اين ضعف مستثني نيست؛ چرا كه با نگاهي به فهرست دولتمردان كابينه دولت يازدهم روشن مي‌شود كه به صرف حزبي بودن افراد، مديري به بدنه اجرايی کشور وارد نشده است. شايد به همين دليل است كه صاحب‌نظران احزاب، در كنار دوري دولت‌ها از نقش احزاب در به قدرت رسيدن‌شان، اوضاع تحزب‌گرايي در كشور را اسف‌بار مي‌دانند. چنانچه به گفته آنها هزينه فعاليت‌هاي مالي و لجستيكي مرتبط با حزب‌داري در كشور بسيار سنگين است و ضروري است دولت با همكاري احزاب، راه‌حل‌هاي عملي و كاربردي را براي خاموش نشدن چراغ تحزب در كشور بيابد؛ چرا كه در غير اين صورت در آينده شاهد افول مشاركت‌هاي مردمي در انتخابات مختلف كشور خواهيم بود. در كنار همه اينها اما از مجموع اقدامات دولت تدبير و اميد كه به آن خواهيم پرداخت، آن طور برمي‌آيد كه رئيس‌جمهور و وزير كشور مي‌خواهند كركره فعاليت احزاب را بالا ببرند و به وضعيت آشفته قانون احزاب كشور سروسامان بدهند.

چكيده: سياست خارجي تركيه با ظهور اسلام‌گرايان حزب عدالت و توسعه تغييرات شگرفي به خود ديد. اين تغييرات سبب شد تركيه تا حدودي به جمهوري اسلامي و محور مقاومت نزديك شود و از اسراييل و حاميان منطقه‌اي و بين‌المللي آن دور گردد. مساله فلسطين، حمله اسراييل به ناو حامل كمك‌هاي مردمي به غزه، عدم اجازه اسراييل به داود اوغلو براي سفر به غزه و ديدار با مقامات حماس، تنش‌هايي را در روابط دو كشور به وجود آورد. همچنين، بحث برنامه هسته‌اي ايران و حمايت تركيه از حقوق صلح‌آميز هسته‌اي تهران به خاطر ملاحظات اقتصادي خود، مخالفت با درخواست آمريكا براي گشودن جبهه جديد عليه عراق، موجب شد روابط تركيه علاوه بر اسراييل با متحدان غربي‌اش دچار تحول و دگرگوني گردد. واژگان كليدي: حزب عدالت و توسعه، ايران، فلسطين، اسراييل، محور مقاومت - مقدمه: تنش بين تركيه و اسراييل زماني به اوج خود رسيد كه آنكارا، تلاويو را به خاطر تهاجم اين كشور به نوار غزه در دسامبر 2008 طي عمليات كستليد(1) مورد مذمت قرار داد. هدف از اين عمليات، قطع حملات موشكي پي‌درپي حماس به غيرنظاميان اسراييلي بود. بعدها مشاجره لفظي نخست‌وزير تركيه، رجب طيب اردوغان، با شيمون پرز در اجلاس جهاني داووس در 2009، سردي روابط دو كشور را بيش از پيش عيان نمود. در اكتبر 2009، تركيه با لغو ناگهاني حضور اسراييل در مانور هوايي «عقاب آناتولي» كه چندين كشور در آن مشاركت داشتند، نارضايتي خود را اعلان نمود. رهبران اسراييلي نيز واكنش شديدي نسبت به مواضع تركيه از خود نشان دادند و به شدت از سياست‌هاي آنكارا در منطقه انتقاد نمودند. مدت‌ها بعد، پخش يك مجموعه سريال ضد اسراييلي در تلويزيون دولتي تركيه كه در آن از نيروهاي نظامي رژيم صهيونيستي به عنوان قاتلان بي‌رحم و متجاوزان به عنف ياد شده بود، سبب افزايش تنش بين اين دو متحد منطقه‌‌اي شد. از پاييز 2009 هفته‌اي را نمي‌توان يافت كه در آن اردوغان مقامات اسراييلي را مورد سرزنش قرار ندهد. در نهايت اينكه، حمله كوماندوهاي اسراييلي به كشتي حامل كمك‌هاي مردمي به غزه و امتناع تلاويو از عبور اين كمك‌ها در ژوئن 2010 كه در آن نه اسلام‌گراي ترك به همراه يك نفر تبعه ديگر كشته شدند، فرصت ديگري را براي دولت اردوغان به وجود آورد تا به خصومت خود با اسراييل ادامه دهد و در نتيجه اين وقايع بود كه اردوغان محبوب‌ترين شخصيت كاريزماتيك در افكار عمومي جهان عرب شد، طوري كه هيچ فرد غير عربي تا آن موقع به چنين موقعيتي دست نيافته بود. تنش در روابط آنكارا – تلاويو بخشي از نگاه جديد سياست خارجي تركيه است كه تحليل‌گران منطقه‌اي و نظام بين‌الملل از آن به عنوان دوري از غرب و علاقه به روابط با جهان اسلام، از جمله كشورهاي محور مقاومت مانند ايران، سوريه، حماس، حزب‌الله و اخيراً عراق ياد مي‌كنند. بخش اول اين مقاله به بررسي مختصر اتحاد راهبردي آنكارا – تلاويو در دهه 90 و اوايل هزاره جديد ميلادي قبل از ظهور حزب عدالت و توسعه مي‌پردازد. قسمت دوم برون رفت تركيه از سياست خارجي نشأت گرفته از الگوهاي غربي را مورد كنگاش قرار مي‌دهد. بخش سوم توضيح مي‌دهد كه چگونه تغييرات حادث در محيط راهبردي تركيه و همچنين جو داخلي اين كشور در اوايل قرن بيست‌ويكم، منجر به ظهور نگاه جديدي در تركيه و سياست خارجي اين كشور شد و اين رويكرد با تنش‌هاي جديدي در روابط دو جانبه همراه گرديد. بخش آخر نيز تأثير تغييرات واقع شده در سياست آنكارا بر روي سياست جهاني و نيز خاورميانه بزرگ را بررسي مي‌كند.

مقدمه: پس از پيگيري‌هاي مستمر بالاخره موفق شديم حميد بقايي را به مصاحبه مستقيم دعوت كنيم. با هزار اما و اگر يك روز آفتابي او به ما وقت انجام مصاحبه را داد. بقايي هرچند ظاهري آرام دارد اما جنس رفتارش همانند رئيسش، محمود احمدي‌نژاد است او در اين گفت‌وگو از درخواست‌هايي كه مردم براي حضور مجدد احمدي‌نژاد در صحنه سياست دارند سخن گفت و تاكيد كرد آنها كه ما را مي‌بينند فراوان مي‌گويند حيف شد كه شما رفتيد. البته بقايي به سبك احمدي‌نژاد وقتي مورد انتقاد قرار مي‌گيرد فرافكني كرده و انگشت اتهام را به سمت دولت روحاني نشانه مي‌رود. او حتي براي تخريب دولت از قيمت فلفل دلمه‌اي هم نگذشت. آنچه در پي مي‌آيد در واقع دفاعيات حميد بقايي از دولت سابق در قالب مصاحبه است.

اشاره: عبدالواحد موسوي‌لاري متولد شهر مُهر در جنوب استان فارس از اعضاي مجمع روحانيون مبارز است. وي نماينده لار در مجلس اول و نماينده تهران در مجلس سوم و معاون حقوقي ـ پارلماني محمد خاتمي بوده است. لاري پس از استيضاح عبدالله نوري توسط مجلس پنجم در سال 1377 به عنوان وزير كشور وارد كابينه محمد خاتمي شد و در كابينه دوم وي نيز عهده‌دار اين پست بود. او در جريان اخذ رأي اعتماد مجلس، توسعه سياسي و دفاع از فضاي تضارب آرا را مهم‌ترين هدف خود اعلام كرد. از مهم‌ترين رويدادهاي دوران وي برگزاري اولين دوره انتخابات شوراهاي شهر و روستا پس از انقلاب و راه‌اندازي آنان، برگزاري انتخابات مجلس هفتم، ترور سعيد حجاريان و زلزله بم است.

مقدمه: در چند سال اخير، نظام بين‌الملل و كشورها روند جديد و بسيار مهم جهاني شدن را شاهدند. جهاني شدن فرآيندي است كه هرچند در مورد تعريف آن هنوز اجماع نظر وجود ندارد و هر كس از ديدگاه خود، آن را تعريف مي‌كند، اما مي‌توان آن را به صورت حجم و سرعت فزايندۀ جريانهاي بين مرزي، كالاها، خدمات، عقايد، سرمايه، فناوري و انسانها تعريف كرد.1 به عبارت ديگر، جهاني شدن انقلابي در پس انقلابهاي قبلي (كشاورزي و صنعتي) است كه يكي از پايه‌هاي اصلي آن، سرعت و ميزان جريان اطلاعات مي‌باشد؛ موضوعي كه سابقۀ آن به آغاز قرن بيستم مي‌رسد. بايد يادآور شد كه دامنۀ شمول اين اطلاعات تمامي ابعاد علم و دانش بشر از جمله دانش و فناوري نظامي را دربرمي‌گيرد. با روند جهاني شدن مي‌توان گفت كه جهان لحظه به لحظه در حال تغيير و دگرگوني و تبديل شدن به مكان بسيار متفاوتي، حتي در مقايسه با يك دهۀ پيش است؛ چرا كه موج سريع و كوبنده‌اي با آهنگ بي‌سابقه‌اي در حال دگرگون كردن تمامي جنبه‌هاي زندگي بشر در كرۀ ارضي است و به سوي آيندۀ ناشناخته‌اي پيش مي‌رود. چنين به نظر مي‌رسد كه درك ما از اين پديده با مشكل هستي‌شناختي روبه‌رو شده است. بدين ترتيب، طبقه‌بنديهاي قديمي ديگر معنا و مفهومي ندارند و طبقه‌بنديهاي جديد در حال تكوين است.2 با توجه به اهميت چيستي و آثار اين روند تاكنون، مطالعات و مباحث مختلفي در محافل گوناگون و كشورهاي مختلف جهان صورت گرفته است. ادبيات موجود نيز نشان مي‌دهد كه جهاني شدن از ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مطالعه شده است و تعامل جهاني شدن با امنيت نظامي،3 تنها بعدي است كه مورد توجه قرار نگرفته يا كمتر بدان پرداخته شده است؛ موضوعي كه اين مقاله قصد دارد از ابعاد مختلف بدان بپردازد. در آغاز، با نگاهي به تحول خود مفهوم امنيت، به ويژه امنيت نظامي به دلايل محدوديت توسل به زور در عصر جهاني شدن از ديدگاه حقوق و روابط بين‌الملل خواهيم پرداخت.