چكيده:
مفهوم "دولتهاي فروريخته يا ورشكسته" (Failed States) از جمله مفاهيمي است كه در دوران جنگ سرد عمدتا از زاويه مباحث توسعه و بويژه در ادبيات سياسي (الگوي هانتينگتون) آن مورد توجه تحليلگران مسائل جهان سوم يا دولتهاي پسااستعمار قرار داشت. با پايان جنگ سرد، روند نظريهپردازي درخصوص اين قبيل دولتها (ورشكسته) از ويژگيهاي خاصي برخوردار شد. از يكسو به غناي تحليلي آن از منظر انديشهورزان آكادميك افزوده شد و از سوي ديگر، اين مفهوم از كارويژههاي خاصي در چارچوب رفتار خارجي آمريكا، خاصه از ابعاد امنيتي، برخوردار گرديد. سوگيري ملاحظات كابينه كلينتون (بويژه در بحران سومالي) و سياستهاي اعلامي ايالات متحده بعد از 11 سپتامبر در ارتباط با هويت بخشي امنيتي به مفهوم "دولتهاي ورشكسته"، حكايت از همين معنا دارد.
كليد واژگان:
دولتهاي ورشكسته (ناكام)، ملاحظات امنيتي نوين، آمريكا، نرمافزارگرايي، سياست خارجي -
مقدمه:
در ابتدا بايد توجه داشت كه بررسيهاي مربوط به دولتهاي ورشكسته يا ناكام، صرفا در چارچوب ارزيابي "چگونگي پيدايي تعادل و تعامل ميان دولت و جامعه" هويت مييابد. بر اين اساس، اين طيف از دولتها بر وجود نوعي تنش، درگيري و كشمكشهاي جنگطلبانه در عرصه اقتدار دولتي تصريح دارند؛ عارضههايي كه در ابتدا زمينههاي تضعيف، ناتواني و سپس ورشكستگي و فروريزي دولت را موجب ميشود. در چارچوب بررسي ويژگيهاي اين قبيل دولتها (ورشكسته) از محورهاي گوناگوني چون جنگهاي داخلي حاصل از مخاصمات نژادي، مذهبي و زباني ميان گروههاي محلي، ناهماهنگي ميان جوامع محلي، ناتواني در كنترل مرزهاي ملي و اعمال اقتدار بر بخشهايي از قلمرو سرزميني، قرباني كردن ملاحظات و ارزشهاي موردنظر اكثريت جامعه و حمايت از منافع طيف معدودي از نخبگان نام برده شده است. (روتبرگ، 1381، 103-102)
بدينترتيب بايد گفت كه اگر ابتداييترين مرحله دولتسازي به استراتژيهايي مربوط ميشود كه دولت براي انباشت و تمركز قدرت در چارچوب كارويژه نهادهاي وابسته به خود به كار ميگيرد (Ayoob, 1996, 38)، دول ورشكسته عملا فاقد ويژگي مزبور و يا "اقتدار عام" هستند و يا اينكه از اراده و تمايل لازم براي اعمال اين اقتدار در جهت تحقق اهداف موردنظر برخوردار نيستند. اين اهداف كه پيش از اين در ادبيات هابزي به عنوان "قرارداد اجتماعي"(1) مورد تأكيد واقع ميشد، امروزه شامل برقراري صلح در جامعهاي است كه واجد اقليتها و منافع متعدد و متنوع است. (Gross, Op.Cit., 456) در همين خصوص ميتوان گفت كه دولتهاي ناكام با شرايط خاصي كه در آن ساختار، اقتدار (قدرت مشروع)، قانون و نظم سياسي افول يافتهاند، مواجه شدهاند و در اين ميان گريزي جز پايهريزي نظم جديد نخواهد بود. (Bilgin & Morton, Op.Cit., 64)
بايد توجه داشت كه روند انديشهورزي در خصوص دولتهاي ورشكسته، دستكم از سابقهاي حدود نيم قرن برخوردار است. ديدگاههاي دهه 50 درخصوص رابطه ناكاميهاي اقتصادي همراه با فاصله انتظارات با بروز اختلاف و درگيري كه در قالب آثار رابرتگر، و برينتون قابل تشخيص است، در دهه 60، در چارچوب ديدگاه هانتينگتون در بررسي ارتباط ميان "بسيج اجتماعي و توسعه اقتصادي" از رشد خاصي برخوردار شد (Oliker & Szaynan, 2003 : 10). بوزان در تبيين چگونگي تأثيرپذيري ملاحظات امنيت (در سطوح داخلي و منطقهاي كشورهاي جهان سومي و امنيت بينالملل) از وضعيت داخلي حكومتهاي ناكارآمد و نيز كارآمد، مباحث قابل تأملي را در دهه هشتاد و اوايل دهه 90 مطرح مينمايد.
سير تحليلهاي مربوط به شرايط حاكم بر دولتهاي ورشكسته در سالهاي بعد از جنگ سرد، مسير خاصي را در جهت پردازش ابعاد گسترده امنيتي آن طي نمود؛ روندي كه در كنار برخورداري از ظرايف تحليلي و تبييني خاص، در مسير ملاحظات نوين آمريكاي بعد از جنگ سرد از درونمايه كاربردي مشخصي برخوردار شده است و تصويري نمونه از همپيوندي ميان "مؤلفههاي دولتهاي ورشكسته" و "منافع امنيتي آمريكاي بعد از 11 سپتامبر" را ترسيم مينمايد.
از بعد روششناسي، سؤال اصلي اين مقال عبارت است از اينكه: «كارويژههاي توسعهاي مفهوم "دولتهاي ورشكسته" در شرايط جهاني بعد از جنگ سرد، چه نوع تحول محتوايي را پذيرفته است؟ و در اين زمينه، كارويژههاي امنيتي اين مفهوم چه ميزان از سياستهاي اعلامي و اعمالي آمريكا را به خود معطوف ساخته است؟»
با توجه به پرسشهاي محوري پيشگفته، فرضيه اصلي موردنظر از اين قرار است: «مفهوم "دولتهاي ورشكسته" در ملاحظات امنيتي آمريكا بعد از جنگ سرد (بويژه بعد از 11 سپتامبر" ابعاد جديدي از تهديدزايي امنيتي را براي جهان سوم، بويژه در سطح خاورميانه، در سطوح نرمافزاري و سختافزاري امنيت، موجب خواهد شد.»
کد خبر: ۲۸۵۴۸۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۳
روايت واعظموسوي از جلسات خصوصي اعضاي خبرگان با رهبري:
مقدمه: در فاصله شش ماه ميان اين اجلاسيهها كميسيونهاي مختلف اين مجلس فعال هستند. از جمله كميسيون تحقيق كه كميتهاي براي نظارت بر عملكرد رهبري و نهادهاي تحت امر ايشان مطابق با شرح وظايف مجلس خبرگان رهبري دارد. «اعضاي اين كميسيون اگر نياز به تذكر، بحث يا توضيحي باشد، آن را در جلساتي با رهبري در ميان ميگذارند كه هيچ گاه رسانهاي نميشود. اين ديدارها وراي ديدارهاي عمومي پايان هر اجلاسيه برگزار شده و نقطه نظرات اعضاي مجلس خبرگان در آن بيان ميشود و اگر توضيحي بخواهند تا اقناع شوند در اين جلسات غير رسمي غير علني عنوان ميشود.» اين را حجتالاسلاموالمسلمين سيدمحمود واعظموسوي نماينده مجلس خبرگان رهبري به خبر آنلاين گفت و با برشماري شرايط احراز رهبري در مقام معظم رهبري افزود: هيچ كس انتظار ندارد كه با وجود شرايط مقام معظم رهبري در بالاترين سطح ممكن، كسي در مقام انتقاد از ايشان برآيد. البته اين به معناي استبداد نيست، به معني عدم وجود اشكال است.
نايب رئيس كميسيون سياسي ـ اجتماعي و عضو كميسيون پاسداري از ولايت فقيه، استاد سطوح عالي و خارج حوزه علميه قم و رئيس انجمن ارتباطات و تبليغ حوزه علميه نيز هست. تنها روحاني عضو مجلس خبرگان كه صفحه اختصاصي در آپارات دارد.
مشروح گفتوگوي خبر آنلاين با حجتالاسلام والمسلمين واعظموسوي را در ادامه بخوانيد:
کد خبر: ۲۸۵۴۸۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۳
مقدمه: حزب عدالت و توسعه تركيه در انتخابات پارلماني ماه نوامبر، توانست كرسيهاي لازم براي تشكيل دولت را به تنهايي كسب كند. در اين فاصله 5ماهه از انتخابات ماه ژوئن تا نوامبر، تركيه روزهاي پرالتهاب، درگيري و نگرانكنندهاي را پشت سر گذاشت. علاوه بر آغاز درگيريها با حزب كارگران كردستان، پ.ك.ك كه تلفات سنگيني براي كردها دربرداشت، انفجاري در آنكارا كه منجر به كشته شدن بيش از 100 نفر شد و سقوط ارزش پول ملي (لير) در پوياترين اقتصاد منطقه، مسائلي بودند كه بر انتخابات و نتيجه آن تأثير گذاشتند. رأي مردم تركيه اگر چنان كه بسياري از تحليلگران ميگويند در وهله اول به امنيت بود، رأي خردمندانهاي تلقي ميشود چه هماكنون، فروغلتيدن تركيه به بيثباتي و هرج و مرج نه تنها براي اين كشور كه براي كل منطقه هزينه زيادي دربرخواهد داشت. با اين حال، خطر براي تركيه هنوز به پايان نرسيده است. برخي از تحليلگران نگران حضور داعش در تركيه هستند و اينكه بازي سياستمداران اين كشور با داعش، هزينه گزافي به اين كشور تحميل ميكند. درباره چگونگي رقابت و شكلگيري نتيجه انتخابات تركيه با اسكات پيترسون، عكاس ـ خبرنگار روزنامه آمريكايي كريسيتين ساينس مانيتور گفتوگو كردهايم. اسكات پيترسون با بيش از 2 دهه تجربه روزنامهنگاري يكي از پرسفرترين و باتجربهترين روزنامهنگاران حال حاضر جهان است. وي از سال 2005 تاكنون در تركيه اقامت دارد و از نزديك حوادث و اتفاقات اين كشور را دنبال ميكند. پيترسون معتقد است كه رأي مردم تركيه، رأي براي امنيت بود. وي در مورد خطري كه حضور داعش در تركيه، اين كشور و مردمش را تهديد ميكند هم معتقد است كه مردم اين كشور، اين خطر را كاملاً احساس ميكنند. متن كامل مصاحبه با اسكات پيترسون را در ادامه ميخوانيد.
کد خبر: ۲۸۵۴۸۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۳
ترسيم نقشه راه انتخابات اسفندماه جريان اصلاحات توسط موسويلاري
کد خبر: ۲۸۵۴۸۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۳
منابع آگاه در الشرقیه عربستان خبر دادند
منابع آگاه در منطقه الشرقیه عربستان میگویند، رژیم آل سعود ضمن خودداری از تحویل پیکر شیخ النمر، رهبر شیعیان این کشور به خانوادهاش، اجازه برگزاری مراسم تشییع وی را نیز نمیدهد.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۷ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲
سردار دهقان:
وزیر دفاع با بیان اینکه درصدد بهینه سازی موشک های بالستیک در جهات مختلف هستیم، گفت: دقت در اصابت، تخریب متناسب با هدف، بالا بردن توان انفجاری از برنامههای وزارت در حوزه موشکی است.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲
مولوی عبدالحمید:
مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی با تاکید بر اینکه مسئولان عربستان نامه وی مبنی بر لغو حکم صادره علیه «شیخ نمر» را بدون پاسخ گذاشتند، گفت: وقتی خبر اعدام شیخ نمر باقر النمر را شنیدم خیلی متاثر و متاسف شدم و این باورکردنی نیست.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۵ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲
برخی میگویند با فروش نفت ۳۰ دلاری کشور از رکود هم خارج شود/انصاف هم چیز خوبی است
معاون اول رئیسجمهور گفت: در گذشته نفت ۱۰۰ دلاری را فروختند و حتی یک دلار هم ذخیره برای این دولت نگذاشتند اما حالا با نفت ۳۰ دلاری عدهای میگویند چرا کشور را از رکود خارج نمیکنید.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۴ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲
در پی اعدام آیتالله نمر و ۴۶ تن دیگر
عربستان بعد از اعدام شیخ نمر روحانی بارز شیعه و ۴۶ تن دیگر اعلام کرد این احکام در زندان و با گردن زدن و گلولهباران اجرا شد.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۳ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲
سلیمان فرنجیه هم وتو شد
هیئتی از حزب الله با بطریک مارونی، بشاره الراعی دیدار کرده و به او گفته است که همچنان از ریاست جمهوری میشل عون حمایت میکند.
کد خبر: ۲۸۵۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۱۰/۱۲