روزنامه اعتماد - صفحه 117

اشاره: سيزده سال پيش زماني كه با حمله نظامي امريكا، صدام حسين ديكتاتور سابق عراق سرنگون شد و گروه‌هاي سياسي در عراق گرد هم آمدند و قانون اساسي كشور تنظيم شد و به يك توافق سياسي رسيدند بسياري اميدوار بودند عراق در مسير آرامش و دموكراسي قدم برمي‌دارد. اما پس از چند سال مشخص شد كه اين تصور بسيار زودهنگام بوده است. اكنون پس از گذشت چندين سال از سقوط صدام حسين، عراق با فساد اداري، بحران اقتصادي و بحران امنيتي در مبارزه با تروريسم دست و پنجه نرم مي‌كند. گروه‌هاي سياسي در عراق با اختلافات عميق روبه‌رو هستند و كردستان عراق نيز ساز جدايي از عراق را كوك كرده و داعش نيز به دومين سال حضور خود در موصل نزديك مي‌شود و با وجود تمام ضربه‌هايي كه به اين گروه تروريستي وارد آمده است كماكان در دژ مستحكم موصل حضور دارد. پارلمان عراق در وضعيتي بحراني به سر مي‌برد و دولت اصلاحات مورد نظر خود را نمي‌تواند انجام دهد. در اين روزهاي بحراني عراق گفت‌وگويي داشتيم با ماجد غماس نماينده مجلس اعلاي عراق در ايران تا از اوضاع داخلي عراق بيشتر مطلع شويم. متن گفت‌وگو به اين شرح است:

اشاره: هفته گذشته «اعتماد» گفت‌وگويي با سعيد حجاريان را منتشر كرد. تئوريسين اصلاحات پيشنهاد اصلاح قانون انتخابات را داد؛ طرحي كه انتخابات در ايران را به سمت حزبي شدن سوق دهد تا در چنين فرآيندي همه جناح‌هاي سياسي به اندازه پايگاه اجتماعي‌شان كرسي داشته باشند و هيچ گروهي حذف نشود و از سوي ديگر با وجود سيستم حزبي بتوان سطح مجلس و نمايندگان را بالا برد. در اين گفت‌وگو حجاريان از يك چهره اصولگرا چندين‌بار نام برد. چهره‌اي كه در ميان اصولگرايان بيش از هر كسي از تحزب دفاع مي‌كند و خودش هم دنباله‌رو كار تشكيلاتي است. از همين رو بود كه بر آن شديم پيشنهاد سعيد حجاريان را با محمدرضا باهنر مطرح كنيم، پيشنهادي كه مورد استقبال او قرار گرفت. باهنر نه تنها با سعيد حجاريان در مورد طرح ملي شدن انتخابات موافق است بلكه پا را فراتر هم مي‌گذارد و از لزوم اصلاح قانون اساسي سخن مي‌گويد. نايب‌رييس مجلس نهم معتقد است اگر چنين سيستمي براي انتخابات پياده شود بايد شيوه اداره مجلس هم تغيير كند و پارلمان به شكل حزبي اداره شود، كاري كه نيازمند اصلاح قانون اساسي است. با هنر در اين گفت‌وگو از دلايل شكست تجربه حزبي در ايران مي‌گويد و با صراحت تاكيد مي‌كند سيستم مردمسالاري ديني بدون وجود احزاب به بن‌بست خواهد رسيد و مي‌گويد كه حاضر است براي بحث در مورد طرحي كه سعيد حجاريان پيشنهاد داده است پيشقدم مذاكره با اصلاح‌طلبان شود. باهنر هم مانند حجاريان براي نخستين قدم به مجلس دهم پيشنهاد مي‌كند تا طرح استاني شدن انتخابات را به صحن بازگرداند و با رفع ايراداتش آن را تصويب و كشور را يك قدم به طرحي كه در سر حجاريان مي‌گذرد، نزديك كند. با گذشت هفت سال از حوادث تلخ سال ٨٨ و فاصله عميقي كه ميان اصلاح‌طلبان و اصولگرايان افتاده بود حال به‌نظر مي‌رسد فضاي سياسي كشور به سمت تعادل پيش مي‌رود. چهره‌هاي دو طرف از طرحي نو سخن مي‌گويند و طرحي كه از يك دغدغه مشترك نشات مي‌گيرد، دغدغه‌اي كه شايد بتواند زمينه‌ساز يك طرح ملي براي همه جناح‌هاي سياسي كشور شود. طرحي كه عملياتي شدن آن بي‌ترديد زمان زيادي را مي‌طلبد اما حركت به آن سمت بايد از يك نقطه آغاز شود و شايد نقطه آغاز آن همينجا باشد كه محمدرضا باهنر مي‌گويد كه تيتر بزنيد « من با سعيد حجاريان موافقم ».

مقدمه: هفتم اسفند كه به پايان رسيد اصلاح‌طلبان مست پيروزي بودند. زير توپخانه‌هاي تخريب كه آنها را انگليسي خوانده بود با دستاني بسته و با تكرار و پا درمياني تاثيرگذارترين چهره‌شان توانستند ردصلاحيت‌هاي گسترده را بلاموضوع كنند و با سربازهاي‌شان ژنرال‌هاي اصولگرا را شكست دهند و تمام كرسي‌هاي پايتخت را از آن خود كنند. بي‌ترديد هفتم اسفند مي‌تواند يكي از تاريخي‌ترين پيروزي‌هاي اصلاح‌طلبان شمرده شود، پيروزي‌اي كه بعد از دعواهاي سياسي و پرهزينه سال ٨٨ و در ادامه ٢٢ خرداد ٩٢، مي‌تواند كمي فضاي سياسي كشور را به سوي تعادل پيش ببرد. در اين ميان اما يك نفر هست كه كمي از فضاي پيروزي فاصله گرفته است و بيش از آنكه بخواهد از دلايل اين پيروزي مهم و اثراتش سخن بگويد به زواياي ديگري مي‌انديشد، زوايايي كه يا از ديد بسياري از فعالان سياسي پنهان است يا اگر براي‌شان رخنمايي هم كرده باشد فعلا سكوت انتخاب‌شان است. اين روزها در سر مردي كه در روزگار اصلاحات مغزش مورد هدف گلوله قرار گرفت ايده‌هايي رژه مي‌روند كه در نظر اول شايد كمي دست نيافتني باشد اما زماني كه بحث را آغاز مي‌كند و همه زواياي آن را واكاوي مي‌كند متوجه مي‌شويم كه طرح اين موضوع مي‌تواند دغدغه همه چهره‌هايي باشد كه به آينده‌اي متفاوت براي ايران مي‌انديشند. سعيد حجاريان بعد از هفتم اسفند بيش از آنكه در كنار همفكران و دوستانش از طعم پيروزي اصلاح‌طلبان لذت ببرد در كنار اصولگراياني ايستاده كه شكستي سخت را تجربه كرده‌اند و آن‌طور كه خودش مي‌گويد مي‌خواهد با اصولگرايان همدردي كند و اين همدردي را باز شدن دريچه‌اي براي گفت‌وگو با اصولگرايان مي‌داند تا بتوان يك طرح ملي را در قالب آن پيش برد و پله به پله تغييراتي بنيادين در قانون انتخابات ايران داد. افقي كه او به آن خيره‌شده بسيار دور است و خودش هم در طول اين گفت‌وگو به آن اعتراف مي‌كند اما به نظر مي‌رسد از نگاه او زمان صحبت درباره اين مساله فرار سيده است. حجاريان ريشه مشكلات در سپهر سياسي ايران را حزب گريزي مي‌داند و معتقد است طرحي كه اين روزها فكرش را مشغول كرده مي‌تواند همه گروه‌هاي سياسي كشور را از اصلاح‌طلب تا اصولگرا به تشكيل حزب وادارد تا درون احزاب افرادي ورزيده پرورش پيدا كنند. مردي كه عنوان تئوريسين اصلاحات را بر دوش مي‌كشد معتقد است بايد قدم به قدم فرم انتخابات در ايران را تغيير داد و در اين ميان صحبت‌هايش گريزي هم به قانون استاني شدن انتخابات مي‌زند، قانوني كه توسط شوراي نگهبان رد و مسكوت ماند. او مي‌گويد: در قدم اول مجلس دهم بايد قانون استاني شدن انتخابات را به صحن بازگرداند و با رفع ايراداتش آن را تصويب كند و اگر شوراي نگهبان دوباره اقدام به رد آن كرد به مجمع بفرستند و تاييدش را بگيرند. در سراسر اين گفت‌وگو براي ما ابهامات بزرگي ايجاد مي‌شد و او با صبر درمورد همه‌شان جواب مي‌داد و براي درك بهتر موضوع بارها از مدل انتخابات در اروپا، امريكا و حتي تركيه و پاكستان مثال مي‌آورد. حجاريان معتقد است سطح پارلمان در اداره امور كشور پايين آمده و ايجاد انتخابات حزبي مي‌تواند مجلس را به راس امور برگرداند و سطح سياست‌ورزي در ايران را كه به عقيده بسياري در دهه اخير پايين آمده ارتقا بخشد. كساني كه با سعيد حجاريان هم كلام شده باشند به خوبي مي‌دانند به دليل وضعيت جسمي ويژه‌اي كه دارد صحبت طولاني برايش مقدور نيست اما اين بحث به قدري برايش مهم و اساسي بود كه زمان اين گفت‌وگو به دو ساعت كشيد. اگرچه اين گفت‌وگوي طولاني نمي‌تواند پاسخگوي همه سوالاتي كه در ذهن مخاطبان به وجود خواهد آورد باشد اما بي‌ترديد مي‌تواند آغازگر بحث جديدي در فضاي سياسي كشور باشد و به مرور تبديل به دغدغه افرادي شود كه پاسداري از نهاد انتخابات و تغيير به سوي پيشرفت در عرصه سياست ورزي را در ذهن خود دارند. مشروح گفت‌وگوي «اعتماد» با سعيد حجاريان را در ادامه بخوانيد.

اشاره: توافق هسته‌اي ايران با ١+٥ پس از ١٣ سال مذاكرات جزر و مدي، سرانجام در سال ٢٠١٥ (١٣٩٤) به نتيجه رسيد؛ مذاكراتي كه ايران را از قرار داشتن در راس هرم‌هاي مشكلات جامعه جهاني با منطقه خاورميانه خارج كرده و به سرعت بر معادله‌هاي جاري منطقه‌اي كه متاثر از جو ايران‌هراسي ساخته شده بودند، تاثير گذاشت. با خارج شدن نام ايران از ليست تهديدهاي خودخوانده غرب اكنون تمركز اروپايي‌ها و امريكا بر راهكاري براي پايان دادن به بحران‌هاي امنيتي در خاورميانه قرار گرفته است؛ بحران‌هايي كه در درجه اول اين بازيگران منطقه‌اي هستند كه مي‌توانند پاياني براي آن رقم بزنند. با اين‌همه در داخل منطقه سطح اصطكاك دو قدرت منطقه‌اي ايران و عربستان روز به روز افزايش پيدا كرده است. محمد فرازمند، مديركل خليج فارس وزارت امور خارجه كه سابقه سال‌ها كار ديپلماتيك در حوزه منطقه را در كارنامه خود دارد، روز چهارشنبه در نشستي كه به همت گروه علوم سياسي خانه انديشمندان علوم انساني با همكاري انجمن علوم سياسي ايران برگزار شد، به بررسي تغييرات ژئوپولتيك خليج فارس با تمركز بر ادراك رفتار عربستان سعودي پرداخت. مشروح سخنان وي به اين شرح است: