روزنامه اعتماد - صفحه 112

اشاره: شمارش معكوس براي رسيدن به روز اجراي برنامه جامع اقدام مشترك آغاز شده است. جان كري، وزير امور خارجه امريكا ادعا مي‌كند كه تا چند روز ديگر دو طرف مي‌توانند ورود به فاز اجرا را اعلام كنند. حميد بعيدي‌نژاد، رييس تيم كارشناسي ايران هم مي‌گويد كه وي و هيات ايراني همراه اين روزها در ژنو سرگرم بحث در خصوص باقيمانده مسائل پيرامون لغو تحريم‌ها بودند كه مي‌تواند گام مهم ديگري در مسير اجراي برجام باشد. بهروز كمالوندي، سخنگوي سازمان انرژي اتمي در شلوغ‌ترين روزهاي مانده به روز اجرا در گفت‌وگوي اختصاصي با «اعتماد» خبر مي‌دهد كه كمتر از يك هفته تا اعلام اين خبر خوش به ايراني‌ها زمان باقي است. بهروز كمالوندي در اين گفت و گوي دقيقه نود تاكيد مي كند كه ايران در تمامي مراحل وفاي به تعهدهاي خود در سايه برجام، ضريب اطمينان را حتي بالاتر از رقم پيش بيني شده رعايت كرده است و در بسياري از اين مراحل هم معامله هاي پرسودي براي ايران رقم خورده است.

مقدمه: بيش از ١٠ روز پيش، عربستان سعودي به بهانه تعرض به سفارتخانه‌اش در تهران دست به اقدامي يكجانبه در قطع روابط ديپلماتيك خود با جمهوري اسلامي ايران زد. از آن روز به اين‌سو، رياض دور جديدي از اقدامات ضد ايراني‌اش را آغاز كرده و با اعمال فشار بر كشورهاي منطقه درصدد اجماع منطقه‌اي و بين‌المللي عليه تهران است؛ امري كه البته تا به امروز در دستيابي به آن ناكام مانده و به نظر مي‌رسد در روزهاي آينده هم ناموفق باشد. با اين حال، از فرداي تنش ميان عربستان و ايران، كشورهاي مختلف نسبت به اين تنش ابراز تاسف كرده‌ و نگراني‌هاي‌شان را از سرايت آن تنش به روند مذاكرات سوريه اعلام كرده‌اند. همزمان با اين مساله، كشورهاي زيادي آمادگي‌شان را براي ميانجيگري ميان ايران و عربستان، اعلام كرده‌اند كه از جمله اين كشورها تركيه است. اين در حالي است كه تهران و آنكارا با وجود آنكه روابط‌شان در يك دهه گذشته گسترش بسياري يافته ولي در سال‌هاي اخير تحت‌الشعاع بحران سوريه قرار گرفته و حتي اين تنش در ماه‌هاي گذشته افزايش يافته است. ميرمحمود موسوي، مديركل اسبق آسياي غربي وزارت امور خارجه در گفت‌وگو با «اعتماد» معتقد است دليل اختلاف ايران و تركيه در سوريه به دليل عدم همخواني و انطباق منافع ملي دو كشور در سوريه است. مشروح گفت‌وگوي «اعتماد» با ميرمحمود موسوي، سفير اسبق ايران در هند و پاكستان در ادامه مي‌آيد:

اشاره: «عرصه عمومي» نامي است كه يورگن هابرماس به قلمرويي از حيات اجتماعي و سياسي مدرن نهاده است. عرصه عمومي فضايي بيگانه با عرصه خصوصي نيست. جايي است كه مصايب و آلام عرصه خصوصي به يك مساله تبديل مي‌شود و البته به يك مساله عمومي. آنچه در عرصه خصوصي روان‌هاي مردم را مي‌آزارد، در عرصه عمومي به مساله تبديل مي‌شود. مسائلي كه وقتي در اين عرصه وارد مي‌شوند ما آنها را با نام «فقر»، «شكاف طبقاتي»، «تحقير»، «تبعيض» و... مي‌شناسيم. ما در جامعه خودمان طي ادوار مختلف مي‌توانيم بزنگاه‌هايي را به ياد بياوريم كه شاهد بروز احساس و دغدغه‌هاي مشترك بخش‌هاي وسيعي از جامعه در مورد يك يا چند مساله هستيم. در واقع اگرچه جامعه از افراد مختلف با سبك‌هاي زندگي گوناگون و عقايد متنوع تشكيل مي‌شود اما هستند موضوعاتي كه اين قابليت را دارند تا طيف وسيعي از افراد يك جامعه را به هم پيوند زنند و حول يك دغدغه مشترك جمع كنند. نقش روشنفكران در اين زمينه البته بسيار مهم و غير قابل انكار بوده است. چنانچه ما در دهه‌هاي چهل و پنجاه شريعتي را مي‌توانيم از موفق‌ترين - اگر نگوييم موفق‌ترين- مظاهر اين نوع از روشنفكري بدانيم. اما با مرگ او شاهد نوعي افول آرام و بي‌صدا در جريان روشنفكري ايران هستيم. در دهه هفتاد چند چهره معدود اما برجسته توانستند بار ديگر پرچم اين نوع از روشنفكري موثر را به اهتزاز درآورند كه با تساهل فراوان شايد بتوان تا حدودي اثرگذاري شان را با شريعتي مقايسه كرد. اما از نيمه‌هاي دهه هشتاد مي‌توان با اطمينان گفت ديگر آن ميزان از اثرگذاري را نمي‌توان نزد هيچ يك از روشنفكران يا جريان‌هاي روشنفكري ما يافت. بي‌ترديد عوامل متعددي در تقليل نقش روشنفكران در جامعه نقش داشته‌اند اما شايد بتوان يكي از مهم‌ترين آنها را نوع مباحث خود اين روشنفكران دانست؛ مباحثي كه نمي‌تواند طيف وسيعي را در جامعه با خود همراه كند. از آن مهم‌تر اينكه نوع آموزه‌هاي اين مباحث طوري است كه به هر چه ضعيف‌تر كردن حيات عمومي مي‌انجامد. شايد بتوان بهترين نمونه براي اين سبك از روشنفكري را مباحثي دانست كه توسط مصطفي ملكيان مطرح مي‌شود. پروژه «تقرير حقيقت و تقليل مرارت» او بي‌ترديد شامل حكمي مي‌شود كه هابرماس مبني بر اينكه آموزه‌هاي ليبراليستي و تاكيد بر فردگرايي به زوال عرصه عمومي كمك مي‌كند صادر كرده است. بحث فوق موضوعي است كه با حاتم قادري در ميان گذاشتيم. البته طبيعي است كه در بخش‌هايي از اين گفت‌وگو وارد مباحث سياسي روز هم شديم. از جمله اينكه قادري به نقد اصلاح‌طلبان پرداخت و تاكيد كرد بايد حمايت‌شان را از دولت روحاني مقيد و مشروط كنند. او هر چند تفاوت بين روحاني و دولت قبل را انكار نمي‌كند اما مي‌گويد نبايد از ترس اينكه دوره‌اي مانند دوره احمدي‌نژاد تكرار شود دايما بترسيم و جامعه را بترسانيم. متن زير حاصل گفت‌وگوي مفصل ما با استاد علوم سياسي دانشگاه تربيت مدرس است.

مقدمه: جان كري و عادل الجبير روز چهارشنبه در لندن با يكديگر ديدار كردند؛ ديداري كه به نظر مي‌رسد تنش جديد رياض و تهران بر آن سايه انداخته بود و موجب شد تا وزير امور خارجه امريكا را براي بررسي آخرين تحولات منطقه‌اي مجاب كند تا با همتاي سعودي‌اش ديدار كند. اگرچه از ديدار كري با الجبير كه در پشت درهاي بسته برگزار شد، جزييات بيشتري به بيرون درز نكرده اما گفته مي‌شود شرايط منطقه، اجراي قريب‌الوقوع برجام و تنش جديد تهران و رياض و تاثير آن بر ديگر بحران‌هاي منطقه‌اي محور اصلي گفت‌وگوي وزراي امور خارجه امريكا و عربستان بوده است. با آنكه گفته مي‌شود، كري در اين ديدار به الجبير اطمينان داده است كه مناسبات واشنگتن و رياض پس از اجراي برجام نيز همچنان مستحكم باقي خواهد ماند اما به نظر مي‌رسد كه وزير امور خارجه عربستان در اين ديدار در دستيابي به اهداف خود ناكام بوده است؛ چنانچه كه كري در اين ديدار بر عدم افزايش تنش‌ها و استفاده از ابزار ديپلماسي تاكيد كرده است. در خصوص ديدار وزراي امور خارجه عربستان و امريكا و تاثير آن بر معادلات منطقه‌اي، با عليرضا ميريوسفي، رييس گروه مطالعات خاورميانه مركز مطالعات سياسي و بين‌المللي وزارت امور خارجه گفت‌وگويي داشته‌ايم كه مشروح آن در ادامه مي‌آيد.

اشاره: بسياري از پديده‌هاي اجتماعي را در سه سطح (خرد، ميانه و كلان) مي‌توان بررسي كرد. هدف اين نوشتار توصيف و تحليل تك‌تك آسيب‌هاي اجتماعي نيست، بلكه پاسخ به يك سوال در سطح كلان جامعه ايران است. زندگي مردم ايران در سطح يك واقعيت كلان به نام «جامعه ايران» در نظر گرفته مي‌شود و سوال اين است كه چرا در اين جامعه با «رشد فزاينده» آسيب‌هاي اجتماعي روبه‌رو هستيم؟ (١) مطالب اين نوشته در دو فراز تقديم مي‌شود. اول به ذكر آمارهايي كه تاييدكننده رشد فزاينده آسيب‌هاي اجتماعي است، مي‌پردازيم و در فراز دوم به عللي كه اين رشد فزاينده را توضيح مي‌دهد اشاره مي‌كنيم.

اشاره: «اميد و آرامش، رونق اقتصادي» به عنوان شعار انتخاباتي اصلاح‌طلبان يكشنبه‌شب با راي و نظر شوراي عالي سياستگذاري اصلاح‌طلبان تعيين شد. اين شعار كه به گفته محمود ميرلوحي، قائم مقام ستاد انتخاباتي اصلاح‌طلبان در تهران از بين حدود ٨٠ شعار انتخاب شده بود، بنا است تا شكل و شمايل گام دوم اصلاح‌طلبان پس از سال ٩٢ باشد. اين فعال سياسي اصلاح‌طلب معتقد است كه پس از تحولاتي كه با آمدن دولت يازدهم در كشور به وجود آمد اين‌بار جامعه منتظر پيام بعدي است. درباره برنامه‌ها و شعار انتخاباتي اصلاح‌طلبان با محمود ميرلوحي به گفت‌وگو نشستيم.