روزنامه اعتماد - صفحه 37

مقدمه: گروه احزاب - اصلاح‌طلبان در مقطع تاريخي مهمي قرار گرفته‌اند. براي نخستين بار پس از دولت اصلاحات آنها شاهد اين هستند كه رييس‌جمهور مورد حمايت‌شان راهي پاستور شده و اختيار انتخاب شهردار تهران نيز به منتخباني واگذار شده كه آنها به مردم معرفي كرده‌اند. آنچه اين روزها به عنوان دغدغه مهم اصلاح‌طلبان مطرح مي‌شود تعامل با دولت است. در اولويت بعدي نيز موضوع برگزيده شدن شهردار تهران و رابطه او با شوراي شهر و بدنه اصلاح‌طلب تهران است. گلايه‌ها و توصيه‌هايي نيز اين روزها راه به رسانه‌ها پيدا كرده است. برخي اصلاح‌طلبان گله دارند كه چرا از سوي رييس‌جمهور مورد مشورت قرار نمي‌گيرند. با اين حال طي روزهاي گذشته هياتي از شوراي عالي سياستگذاري اصلاح‌طلبان با حسن روحاني، رييس‌جمهور ديدار و گفت‌وگو كرده‌اند. ديداري كه در آن البته بدون ورود به مصاديق اعضاي كابينه دو‌طرف صرفا به تقويت رابطه با يكديگر پرداخته‌اند و از دغدغه‌هاي‌شان براي دولت دوازدهم سخن گفته‌اند. عباس عبدي تحليلگر و روزنامه‌نگار اصلاح‌طلب نگراني‌هاي اصلاح‌طلبان را بجا مي‌داند. او معتقد است در عين اينكه اصلاح‌طلبان حمايت از فكر و برنامه را بايد جايگزين حمايت از فرد كنند اما فرد پيروز در انتخابات نيز بايد ضمن توجه به عقبه حاميان خود براي انتخاب همكارانش در كابينه به سراغ چهره‌هايي برود كه مومن به آن وعده‌ها و برنامه‌ها باشند. عبدي همچنين به رييس‌جمهور توصيه مي‌كند كه گزينه‌هاي نهايي و انتخاب شده خود براي هيات دولت را از دل مشورت با گروه‌هاي مختلف استخراج كند تا آنها نيز حس كنند كه در بازي شركت داده شده‌اند. عبدي همچنين درباره وضعيت اين روزهاي اصلاح‌طلبان و شوراي شهر نيز معتقد است به دليل اهميت بالاي تهران و نحوه اداره آن عملكرد شوراي شهر اصلاح‌طلب و شهردار برآمده از آن مي‌تواند روي محبوبيت جريان اصلاحات نيز تاثيرگذار باشد.

مقدمه: ميشل فوكو (١٩٨٤-١٩٢٦ م.) فيلسوف، مورخ و نظريه‌پرداز اجتماعي و منتقد ادبي فرانسوي به دلايل مختلف براي ايرانيان جذاب بوده است. بخش عمده‌اي از مهم‌ترين آثارش عمدتا از زبان اصلي ترجمه شده است و كتاب‌هاي زيادي درباره او به زبان فارسي ترجمه و تاليف شده است. فراتر از آن تحقيقات دانشگاهي زيادي در حوزه‌هاي مختلف علوم انساني اعم از جامعه‌شناسي، سياست و تاريخ مبتني بر آنچه روش‌شناسي فوكو خوانده مي‌شود و با بهره گرفتن از انديشه‌هاي او نوشته شده است، دارد. بحث‌هاي مفصلي نيز درباره دقت و صحت و اصالت اين كاربست روش فوكويي در تحقيقات ميان پژوهشگران و منتقدان در گرفته است كه پرسش‌هاي محوري آنها عبارتند از اينكه اولا آيا مي‌توان روشي به نام فوكو استخراج كرد و در تحقيقات ديگر مورد استفاده قرار داد و ثانيا به فرض مثبت بودن پاسخ سوال مذكور، آيا كاربست اين روش احتمالي در موضوعاتي كه مسائل‌شان به جوامعي غير از جوامع اروپايي مورد بحث فوكو بازمي‌گردد، امكان‌پذير هست يا خير؟ عادل مشايخي پژوهشگر و مدرس فلسفه و نويسنده و مترجم آثار فلسفي تلاش خود را مصروف معرفي و ترجمه و نقد و بررسي متفكران فرانسوي معاصر فوكو و در راس ايشان ژيل دلوز (١٩٩٥-١٩٢٥ م.) كرده و درباره فوكو نيز غير از نگارش مقالات درسگفتارهاي متعددي ارايه كرده است. از او در سال گذشته همچنين كتابي با عنوان «تبارشناسي خاكستري است» با زير عنوان «تاملاتي درباره روش فوكو» به همت نشر دوستان منتشر شد. اين كتاب در زمينه فوكو‌شناسي ايرانيان اتفاق مهمي است، تا پيش از آن در فارسي كتاب تاليفي كه به طور جدي به روايت فرانسوي از فوكو بپردازد، نداشتيم و عمدتا با قرائت‌هاي انگليسي از اين فيلسوف آشنا بوديم، غير از كتاب ژيل دلوز به نام فوكو كه چند سالي هست به همت نيكو سرخوش و افشين جهانديده به فارسي ترجمه شده است. «تبارشناسي خاكستري است» روايت متفاوتي از روايت رايج انگليسي-امريكايي دريفوس و رابينو در كتاب «ميشل فوكو: فراسوي ساختگرايي و هرمنوتيك» (با ترجمه حسين بشيريه) را ارايه مي‌دهد. ضمن اينكه اين كتاب مي‌كوشد تكليفش را با مساله بحث‌برانگيز تبارشناسي روشن كند. اهميت اين موضوع آنجاست كه در زبان فارسي در سال‌هاي اخير غير از ترجمه‌هايي كه از او درباره فوكو شده، بسياري در دانشگاه‌ها مدعي‌اند با استفاده از روش فوكويي اعم از تحليل گفتمان يا ديرينه‌شناسي يا تبارشناسي مسائلي مربوط به ايران را تحليل كرده‌اند. اما كمتر به اين پرداخته شده كه خود تبارشناسي فوكو چيست و آيا مي‌توان قايل به روش‌شناسي فوكويي شد يا خير. كتاب را مي‌توان مروري بر محورهاي اصلي انديشه فوكو خواند. مقدمه با بحث روش آغاز مي‌شود، در فصل اول موضوع معنا از منظر فوكو مد نظر قرار مي‌گيرد و به مقايسه ميان نگاه فوكو با سنت‌هاي ديگر مثل سنت پديده‌شناسي اشاره مي‌شود. در فصل دوم بحث به ديرينه‌شناسي بازمي‌گردد و در فصل سوم تبارشناسي محل بحث قرار مي‌گيرد و در نهايت در فصل چهارم به طور خاص درباره موضوع دولت از منظر فوكو بحث مي‌شود.

مقدمه: «بازي سياسي»، عنواني است كه او به اقدامات حلقه احمدي‌نژادي‌ها مي‌دهد. مي‌پرسد: «نمايشي كه با آزادي حميد بقايي اجرا كرده‌اند، براي چه بوده؟» و در پاسخش مي‌گويد: «اين فرد به اتهام فساد مالي بازداشت شده. به خاطر اينكه از اين مساله فرار كنند، آن را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهند و بازي سياسي راه مي‌اندازند تا مسير رسيدگي قضايي و اذهان عمومي را منحرف كرده و روي تخلفات مالي خود پوشش بگذارند؛ اگر فردا هم اتفاقي افتاد، بگويند كه چون ما اين حرف‌ها را زديم اينگونه با ما برخورد شد». كاظم پاليزدار به ميز كنار اتاقش اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «در دولت‌هاي گذشته شايد هم در همين اتاق، جلسات را برگزار مي‌كردند، بدهكاران بانكي را يك سوي اين ميز و نماينده بانك‌ها را در سوي ديگر مي‌نشاندند و سعي مي‌كردند يك طوري با هم كنار بيايند و اين نهايت حقارت براي سيستم بانكي كشور و حاكميت بود.» دبير ستاد هماهنگي مبارزه با مفاسد اقتصادي با تجربه‌اي 4 ساله در اين ستاد، دغدغه فساد دارد؛ دغدغه‌اي كه هرچه راهكار هم براي رفع آنان برمي‌شمرد به مقوله «فرهنگ‌سازي» مي‌رسد. پاليزدار معتقد است: «وقتي به جايي برسيم كه فرد مفسد، ديگر جايگاهي براي حضور در اجتماع براي خود احساس نكند و براي كوچك‌ترين خطا نزد مردم شرمنده شود و حتي نتواند سرش را در كشور بلند كند، بازدارنده خواهد بود. هر وقت كه به اين نقطه رسيديم مطمئن باشيد كه خيلي از مسائل حل مي‌شود.» پاليزدار بهترين را ه مبارزه با مفاسد را شفاف‌سازي مي‌داند و عنوان مي‌كند: « الان فساد در لايه‌هاي مختلف پنهان شده است. گستردگي‌ها زياد است. ما با شفافيت و ايجاد فرهنگ و اطلاع‌رساني، بايد گستردگي را كم ‌كنيم. آن موقع اين فساد از طريق يقه سفيدها و اصحاب قدرت صورت مي‌گيرد. بعد در آن حالت مي‌توانيم با كمك رسانه و سازمان‌هاي مردم‌نهاد و دستگاه قضايي راحت برخورد كنيم.» در گفت‌وگو با دبير ستاد هماهنگي مبارزه با مفاسد اقتصادي، از موضوعاتي نام برده شد كه در اين ستاد در حال پيگيري بوده يا رسيدگي به آنها به پايان رسيده است؛ از بابك زنجاني گرفته تا وزراي دولت دهم كه نام‌شان بارها در طول جلسات دادگاه پرونده نفتي مطرح شده، از اقداماتي كه براي كاهش معوقات بانكي صورت گرفته تا داستاني كه پاليزدار در مورد وام دادن دولتمردان دهم به يكي از مفسدان اقتصادي تعريف مي‌كند و از عملكرد ستادي كه آنقدر مسوولان قضايي به آن معتقد هستند كه در هيچ جلسه‌اي از حضور خود استنكاف نمي‌كنند. مشروح گفت‌وگوي روزنامه اعتماد با كاظم پاليزدار، دبير ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادي در ادامه مي‌آيد.

مقدمه: علي شكوري‌راد، سياستمدار شناخته شده‌اي است. از دفتر تحكيم وحدت در دهه ٦٠ برآمد و سياست‌ورزي عصر اصلاحات را در حزب مشاركت پي گرفت. در تمام سال‌هاي پس از دوم خرداد يكي از چهره‌هايي بود كه در تصميم‌گيري‌هاي اصلاح‌طلبان نقش آفريني مي‌كرد. او البته تجربه حضور در مجلس شوراي اسلامي را هم دارد و در مجلس ششم به نمايندگي از مردم تهران حضور داشت. اتفاق بزرگ براي اصلاح‌طلبان در سال ٩٢ رخ داد و در حالي كه جبهه رقيب هر روز مراسم فاتحه‌خواني براي اصلاحات برگزار مي‌كرد به يكباره با ائتلاف ميان دو كانديداي نزديك به اصلاح‌طلبان حسن روحاني بود كه به پاستور راه يافت. يكي از ثمرات دولت روحاني در عرصه سياست داخلي تشكيل حزب اتحاد ملت ايران اسلامي بود. حزبي كه پس از سال ٩٢ فرآيند تولدش آغاز و در دولت روحاني عملا پا به عرصه گذاشت. مشاركتي‌هاي سابق تصميم گرفته بودند از نام حزب‌شان بگذرند تا راهش ادامه يابد. اگرچه فرآيند دريافت مجوز حزب اتحاد سخت و مشكل بود اما بالاخره وزارت كشور روحاني و كميسيون ماده ١٠ احزاب پاي اين تصميم ايستادند تا اينكه در شهريور ٩٤ نخستين كنگره اتحاد برگزار و علي شكوري‌راد به ‌عنوان دبيركل اين حزب انتخاب شد. دبيركلي يك حزب اصلاح‌طلب با مختصات و مشخصات اتحاد در عصر سياست‌ورزي اعتدالگرايانه كار آساني نبود اما شكوري‌راد در اين حدود دوسال كارنامه‌اي قابل قبول از خود به جا گذاشت. از فعاليت موثر در شوراي عالي سياستگذاري اصلاح‌طلبان تا انتخابات رياست‌جمهوري اخير آنها هميشه نقش‌آفرين بودند. هرچند كه در فرآيند بستن ليست كانديداهاي شوراي شهر تهران شايبه‌هايي وجود دارد و ابهاماتي درباره نوع عملكرد اين حزب مطرح مي‌شود اما از نگاهي ديگر اتحاد موفق شده است حداقل ٧ عضو نزديك به خود را در ليست تهران بگنجاند و اين براي حزبي با سابقه كمتر از دو سال، موفقيت بزرگي است. گفت‌وگو با علي شكوري‌راد صبح روز عيد فطر و در بيمارستان سينا انجام شد. او همچنان از زاويه نگاه خودش با خوش‌بيني مي‌گويد: مخالفان روحاني هدف‌شان محافظه‌كاري او در بستن كابينه است و پس از راي اعتماد فشارها كاهش مي‌يابد. دبيركل حزب اتحاد معتقد است آن بخشي از اصولگرايان كه اين روزها به روحاني حمله مي‌كنند هنوز نتوانسته‌اند شكست ٢٩ ارديبهشت را هضم كنند و رفته رفته از شتاب مخالفت‌هاي‌شان كاسته خواهد شد. او همچنين راي بالاي روحاني را عامل غلبه بيشتر هژموني رييس‌جمهور بر عملكرد وزرا مي‌داند و مي‌گويد حتي اگر همين كابينه عينا به مجلس معرفي شود عملكردي اصلاح‌طلبانه‌تر از دولت يازدهم را خواهيم ديد. شكوري درباره شوراي شهر هم گفتني زياد دارد. گفتني‌هايي كه نشان مي‌دهد او هم بر خلاف تصور اوليه در جمع منتقدين فرآيند بسته شدن ليست است. از محسن هاشمي تا محمود حجتي و حسين مرعشي گزينه‌هاي مختلف را بررسي مي‌كند و البته يك حسرت به جا مانده از انتخابات دارد. مي‌گويد اگر حسين راغفر، اقتصاددان و استاد دانشگاه رضايت مي‌داد ميثاقنامه اصلاح‌طلبان را امضا كند تمام تلاش‌شان را مي‌كردند تا او در ليست نهايي قرار بگيرد اما راغفر از امضاي ميثاقنامه سرباز زد و مورد بررسي شوراي عالي قرار نگرفت. مي‌گويد كوشش مي‌كنند رقابت براي تعيين شهردار تهران به اجماع روي يك گزينه بينجامد و در صحن شوراي شهر شاهد رقابت نباشيم. كوششي كه اگر با سعه صدر همه طرف‌ها همراه شود، مي‌تواند منجر به نتيجه شود.

مقدمه: مراسم بزرگداشت سي و ششمين سالگرد حادثه تروريستي هفتم تير و شهادت مظلومانه شهيد آيت‌الله بهشتي و 72 تن از اعضاي حزب جمهوري اسلامي، عصر يكشنبه يازدهم تيرماه در كانون توحيد تهران برگزار شد. در اين مراسم محمدرضا عارف، الياس حضرتي، محمود صادقي و مصطفي كواكبيان؛ نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، محمدحسين شريف‌زادگان، وزير سابق رفاه و تامين اجتماعي، محسن مهرعليزاده معاون رييس‌جمهور در دوره اصلاحات، غلامعلي رجايي مشاور اكبر هاشمي‌رفسنجاني، محسن سرخو، عضو شوراي شهر تهران، حسينعلي قبادي، رييس پژوهشگاه علوم انساني، مرتضي الويري شهردار و نماينده سابق تهران، نجفقلي حبيبي، عضو هيات امناي سازمان اسناد و كتابخانه ملي، هاشم صباغيان، وزير كشاورزي در دولت موقت، محمد توسلي، شهردار سابق تهران و عضو شوراي مركزي نهضت آزادي و جمع كثيري از روحانيون، نمايندگان مجلس، دانشگاهيان و علاقه‌مندان به شهيد بهشتي حضور داشتند. در ابتداي اين مراسم فرشاد مومني، از اعضاي حزب جمهوري اسلامي درباره اسلوب روش شناختي شهيد بهشتي سخن گفت كه پيش از اين و در تاريخ هفتم تيرماه مصاحبه مفصلي با وي با محوريت همين موضوع در صفحه سياستنامه روزنامه اعتماد به چاپ رسيد. در بخشي از مراسم محمدرضا واعظ‌مهدوي، عضو هيات علمي دانشگاه شاهد نيز به بيان خاطراتي از شهيد بهشتي پرداخت و در نهايت، حجت‌الاسلام والمسلمين محمد سروش‌محلاتي در رابطه با «نقش عقل در جامعه ديني» سخن گفت. گزارش اين نشست را در ادامه مي‌خوانيد:

مقدمه: ٧ تير ١٣٦٠ ٣٦ سال پس از شهادت آيت‌الله بهشتي فرشاد مومني، عضو ديروز حزب جمهوري اسلامي و استاد امروز دانشگاه علامه طباطبايي، رابطه نزديكي با شهيد بهشتي داشته؛ به گونه‌اي كه تاثيرپذيرفتن از افكار شهيد بهشتي، در بيان او به خوبي خود را نشان مي‌دهد. از نظر مومني مطالعه انديشه‌هاي شهيد بهشتي و اسلوب روش‌شناختي وي يك فرصت استثنايي براي جهان اسلام است و تاكنون درباره وجوه زيادي از آيت‌الله شهيد دكتر بهشتي مثل نحوه مديريت ايشان، برخورد متين، توانايي و قاطعيت ايشان صحبت شده اما به بنيان‌هاي انديشه‌اي او آن گونه كه بايد و به اينكه اين توانايي عملي از دل چه اسلوب روش‌شناختي بيرون آمده، پرداخته نشده است. در صورتي كه شهيد بهشتي در اسلوب انديشه‌اي كه عرضه مي‌كند و مي‌توان آن را گرانبهاترين ميراث روش شناختي او به شمار آورد، گام‌هاي استوار و منحصر به فردي را برداشته است؛ به گونه‌اي كه اگر جدي گرفته و كار اساسي درباره آن انجام شود، مي‌تواند براي ما نويدبخش تولد بهشتي‌هاي ديگري باشد. در ادامه، متن كامل اين گفت‌وگو را مي‌خوانيد: