روزنامه آفتاب یزد - صفحه 25

مقدمه: از سابقون است و انقلابیون اصیل زندان رفته در زمان طاغوت، هریک از چین و چروک‌های جبین او قصه سال‌ها‌ سیاست‌ورزی را درون خود نهان دارند. شاید اگر آن روز در محراب مسجد صادقیه فرزندش جلو "خودسرها" نمی‌پرید و زخمی نمی‌شد؛ اینک در میان چروک پیشانی منتجب جای چند بخیه هم به یادگار مانده بود و شاید اگر ساواک در آن زمان بدون اشتباه او را ترور می‌کردند برای همیشه چهره جوان او در یادها می‌ماند؛ چهره‌ای خالی از سالخوردگی به عنوان شهید انقلاب، نقش بسته بر دیوارهای شیراز. از سال 1344 تلمذ در جوار استادان بنامی همچون آیات عظام «حائری شیرازی»، «اراکی»، «محقق داماد»، «وحید خراسانی»، «مکارم شیرازی» و «نجفی مرعشی» از او مجتهدی مسلط بر فقه و اصول ساخت و پس از گذشت سال‌ها‌ اکنون مدیر گروهی فقه و اصول دانشگاه شاهد را بر عهده دارد. اما تدریس حوزوی تنها یکی از هنرهای اوست و عامه بیش از آن که او را مدرس بدانند او را سیاستمداری کهنه کار می‌شناسند. برای جوانان نام او با حزب اعتماد ملی اجین گشته است و قائم مقامی این حزب بیشتر از سابقه او شناخته شده است. پس از برخورد موتور سواران خودسر با فرزند شهید مطهری در شیراز، شیخ منتجب شیرازی لب به گلایه گشود. از خاطرات تلخ مشابه سخن گفت و ثابت کرد که مظلومیتش در این خصوص بیش‌از سایرین است. پشتوانه سیاسی و تجربه چند ده ساله رسول منتجب‌نیا از وی منتقدی منصف ساخت به‌طوری‌که در سال‌های اخیر ایشان نه از خط و ربط رقیب بلکه نسبت به خودی‌ها منتقد و البته گاهی هم دلخور می‌شود. شاید بتوان به جرات او را در زمره نخستین منتقدین روحانی برشمرد. نخستین انتقاد او از باقی ماندن استخوان لای زخم بود. باقی ماندن کادر دولت احمدی‌نژاد بر مسند فرمانداران و استانداران صدای شیخ را درآورد به همین خاطر هم بود که گفت: «در زمان تبلیغات ریاست‌ جمهوری ٩٢، من در یکی از شهرهای اطراف تهران یک سخنرانی به‌ نفع آقای روحانی انجام دادم، فردای آن روز به من گفتند آقای فرماندار دستور داده است پوستر‌های تبلیغاتی‌ها‌شمی و روحانی پایین کشیده شده و محو شوند. این آقای فرماندار تا چندی قبل هنوز در پست خود مشغول بود، اما جدیدا ایشان را تغییر داده و در استان دیگری منصوب کرده‌اند .منتجب‌نیا می‌افزاید: «در دولت قبلی همه فدوی‌ها را بر سر امور قرار دادند و اینها هنوز در دولت روحانی حضور دارند، دولتی که تفکرش ١٨٠ درجه با دولت قبل متفاوت است، با این تفکر که نمی‌شود کار کرد». با وجود این یکی از انتقادات همیشگی چهره‌های اصلاح‌طلب و شخص منتجب نیا، دلخوری و نگرانی درخصوص فقدان هماهنگی بدنه دولت با شعارهای رئیس جمهور منتخب بوده است. منتجب‌نیا معتقد است تنها بودن روحانی در هنگام دفاع از عملکرد دولت و همچنین بی‌سامانی در استان‌ها به دلیل عدم به کارگیری نیروهای هماهنگ با برنامه‌های دولت است. لاجرم نزدیک‌شدن به موعد چیدمان کادر دولت موجب شد درخصوص نحوه چیدمان ساختار دولت با حجت‌الاسلام رسول منتجب نیا گفتگویی را ترتیب بدهیم که در ادامه آنرا می‌خوانید:

مقدمه: کشوری کوچک در منطقه خلیج‌فارس، با ذخایر بانکی 340 میلیارد دلاری است که 40 میلیارد دلار آن نقد است، هم می‌تواند دچار بحران شود، اما ساختارهای اقتصادی قطر با همه دنیا متفاوت و غیرقابل مقایسه است. سال‌ها بود در عرصه ورزش، قطر را کشوری می‌دانستند که همه تیم‌هایش من‌جمله وزنه‌برداری، فوتبال، والیبال، هندبال و حتی گلف و بیلیارد، چندملیتی و اکثرا غیرقطری و حتی غیرعرب هستند. استخدام وزنه‌برداران ترک و بلغارستان، به خدمت‌گرفتن فوتبالیست‌های آمریکای جنوبی و اروپایی، حضور در عرصه سرمایه‌گذاری‌های کلان ورزشی به‌گونه‌ای ترساننده، داد همه را درآورده بود، اما قطر تصمیم داشت بسیاری از نداشته‌هایش را با پول بخرد. کشوری کوچک با درآمدی هنگفت توانست حتی میزبان جام جهانی(2022) شود و به همین دلیل است که این روزها همه نگران تحریم‌های احتمالی قطر از سوی کشورهای منطقه از جمله عربستان، امارات، بحرین و حتی مصر هستند، اما رئیس بانک مرکزی این کشور به‌گونه‌ای حرف می‌زند که باید موشکافانه‌تر نگریست. شیخ عبدالله بن سعود آل ثانی ـ رئیس بانک مرکزی قطر ـ می‌گوید:«صندوق حاکمیتی قطر دارای 300 میلیارد دلار سرمایه است که موجب وضعیت مالی خوب دوحه شده است علاوه بر این قطر دارای سرمایه طلا هم است»، «صادرات نفت و گاز قطر به‌رغم محاصره کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد و قطع نشده و این امر موجب ارزآوری می‌شود»، «قراردادهای طولانی‌مدت قطر در زمینه نفت و گاز با دیگر کشورها برای تضمین تداوم نقدینگی بدون هیچ مشکلی، کافی است و محاصره بر این امر تاثیری نداشته است» و اینها یعنی یا باید ادعاهایی برای سردکردن آتش تحریم‌ها باشد، یا کاستن از ابعاد روانی مناقشه‌های اخیر یا خبردادن از واقعیت‌هایی کاملا قابل درک! و اما این تمام ماجرا نیست، زیرا «شرکت بیمه مودیز قطر هفته گذشته اعلام کرده که صادرات نفت و گاز قطر تاکنون در این مرحله از بحران متاثر نشده، اما برخی گزارش‌ها حاکی از وجود موانعی در مسیر صادرات مواد غیرهیدروکربن است.» و این یعنی قطر اساسا تحریم شدنی نیست! حالا باید با دیدی تخصصی‌تر به این کشور و ابعاد گوناگون چالش‌های مرتبط با دوحه نگریست. وقتی بن‌سعود بعد از حدود یک ماه کشمکش و ادای تحریم‌شدن درآوردن، می‌گوید: «بانک‌های قطر دارای سرمایه زیاد و نقدینگی خوبی هستند و به همین دلیل قطر نسبت به این امر نگرانی ندارد.» منظورش چیست یا اینکه وقتی می‌شنویم بر اساس ادعای رئیس بانک مرکزی قطر «از ابتدای بحران تاکنون فقط 6 میلیارد دلار از نظام بانکی کشور خارج شده که با توجه به حجم بخش بانکی کشور رقم با اهمیتی نیست.» به ابعاد این ماجرا اندکی بررسی شده‌تر بنگریم. بر اساس گزارش، شرکت مودیز قطر دارای بیمه قدرتمندی است و وضعیت دارایی‌های دولت قطر و سطح ثروت آن استثنایی است، پس آینده این بحران به کجا خواهد انجامید؟ بحرانی که از پنجم ژوئن (15 خرداد) شروع شد و عربستان، امارات، بحرین و مصر رابطه دیپلماتیک خود با قطر را به بهانه حمایت این کشور از تروریسم قطع کردند، حمایتی که دوحه آن را اتهاماتی پوچ برای ضربه‌زدن به حاکمیت این کشور دانست و نپذیرفت. تحریم‌های اعمال شده علیه قطر از سوی چهار کشور عربی شامل بسته‌شدن تمامی راه‌های زمینی، دریایی و هوایی و منع عبور از خاک، آسمان و آب‌های منطقه‌ای این کشورهاست مواردی که گویا نمی‌تواند دولت قطر را زمینگیر کند. در این رابطه با دکتر مرتضی ابوطالبی، استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل اقتصادی به گفتگو می‌پردازیم و در نهایت به این مهم پی می‌بریم که تحریم قطر برای همه می‌تواند خطرناک باشد الا قطر، زیرا این کشور ریز منطقه خلیج‌فارسی به جز حکومت مرکزی همه ابعاد اقتصادی و مالی خود را اینترنشنال و فراقاره‌ای تعریف کرده و بیشتر از آنکه حکام قطر نگران باشند، شرکت‌های چندملیتی نگران‌تر به‌نظر می‌رسند. ماحصل گفتگوی آفتاب‌یزد با وی در پی می‌آید:

مقدمه: مالک ساختمان شماره 1600 خیابان پنسیلوانیا این روزها آشکارا نشان داده است که از یک مالیخولیای شدید رنج می‌برد. بیماری‌ای که در توصیف آن آمده است : ترس، فرار و تخریب جهان پیرامون از سوی فرد مبتلا انجام می شود. حالا مالیخولیا ترامپ، او را مجاب کرده است تا برای جامه عمل پوشاندن به وعده کمپین های انتخاباتی اش یعنی «آمریکا را دوباره عالی کن» باید همچون پدری مالیخولیایی عمل کند که در راستای حراست و حفاظت از همسر و فرزندانش حلقه خانواده خود را تنگ‌تر و تنگ‌تر می‌کند و از ارتباط با دنیای خارج از چارچوب خانه اجتناب می نماید تا مبادا خانواده اش در معرض مخاطرات احتمالی قرار بگیرند. مالیخولیای ترامپی اکنون در حال سوزاندن تدریجی و یک به یک تمامی ریشه‌های بذرهایی است که باراک اوباما در طول 8 سال ریاست جمهوری اش کاشته بود. پس از وضع قانون منع ورود اتباع شش کشور به خاک آمریکا، کشیدن دیوار در مرز با مکزیک، خروج از معاهده محیط زیستی پاریس؛ قطع رابطه با کوبا و همینطور افزایش فشار بر ایران تازه ترین دستاوردهای مالیخولیای ترامپی محسوب می‌شود! رئیس جمهوری ایالات متحده به دنبال تصویب قانون تحریم های غیر هسته ای ایران در کنگره آمریکا شب شنبه در جمع خبرنگاران ظاهر شد. سخنرانی او پیرامون دو اتفاق حائز اهمیت بود. دونالد ترامپ در کمال شگفتی از قطع رابطه با کشور کوبا سخن گفت. آشتی و برقراری ارتباط تجاری و دیپلماتیک با کوبا رویدادی که پس از 54 سال قطع رابطه در واپسین ماه های ریاست جمهوری باراک اوباما رخ داده بود و بسیاری از آن به عنوان دستاورد ارزشمند دولت اوباما یاد می کردند. اما ترامپ اعلام کرد که بهبود روابط آمریکا با کوبا را که در دولت باراک اوباما انجام گرفته بود، «کاملا» لغو می‌کند و منع گردشگری آمریکایی‌ها در کوبا دوباره برقرار و تحریم‌ها علیه هاوانا اعمال می‌شوند. علت این اقدام را هم زندانیان سیاسی کوبایی در هاوانا اعلام کرده و گفته است تا زمانی که زندانی‌های سیاسی در کوبا آزاد نشوند، آمریکا تحریم این کشور را رفع نخواهد کرد. اما «ایران» بخش دیگری از سخنرانی ترامپ را به خود اختصاص داده بود. او دراظهاراتی صریح پیرامون کشورمان عنوان کرد که: «آنها (دولت اوباما) با دولتی توافق کردند که دائماً در منطقه خشونت و بی‌ثباتی می‌پراکند (!) و در ازای این توافق هیچ چیز به دست نیاوردند.» ترامپ اضافه کرد: «آنها (ایرانی‌ها) به سختی برای همه چیز تلاش کردند، اما ما به اندازه کافی سخت تلاش نکردیم. اما اکنون دیگر آن روزها به سر آمده‌اند. حالا ما کارت‌ها را در دست داریم.» این اظهارات رئیس جمهوری آمریکا ، واکنش هایی را از سوی سران نظام ایران به همراه داشته است، واکنش هایی که بوی نگرانی از آن به مشام می رسد. به طوری که حسام الدین آشنا، مشاور حسن روحانی در توئیتی چنین نوشته است: «در مواجهه با آمریکای دوره ترامپ، بیش از همیشه به راهبری های رهبری، تدبیر دولت و امید افزایی در میان مردم نیازمندیم. روزهای دشوار در راه است؛ وحدت را نشکنیم. » البته نوع رویکرد جناح های مخالف دولت اندکی متفاوت است به گونه ای که بر روی مالیخولیای ترامپی موج سواری کرده و به جای چاره جویی برای مقابله با رفتارهای آمریکا، به عیب جویی از دولت یازدهم پرداخته اند و برخوردهای ایالات متحده را ناشی از دیپلماسی دولت حسن روحانی می پندارند. باید در نظر داشت که ترامپ در حال پوشاندن جامه عمل به وعده هایی است که در کمپین های انتخاباتی اش سر می داده و یکی از این قول ها نیز مقابله با ایران بوده است. در مورد واکنش حکومت ایران به اقدامات اخیر آمریکا، نگرانی برخی دولتمردان از این برخوردها، نحوه مواجهه دولت حسن روحانی با موج سوارانی که از تحریم ایران توسط ایالات متحده خشنود هستند و همین‌طور تحلیل رفتارهای دونالد ترامپ؛ آفتاب یزد با دکتر احمد نقیب زاده، تئوریسین جریان اصلاحات و استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران به گفتگو پرداخته است که در ادامه می خوانید: