عاشورا - صفحه 15

نویسنده: محمدصادق مزینانی مقدمه: یکی از اساسی‏ترین ابعاد حادثه عاشورا، درس‏ها و عبرت‏های این نهضت است .درس‏های عاشورا همواره بحثی زنده، حیات‏بخش و حرکت‏آفرین است. هر چند این رویداد در مکان و زمان محدودی به وقوع پیوست اما درس‏های آن ویژه زمان و مکان خاصی نیست. عدالت‏خواهی و ستم‏ستیزی، عزت، پاسداری از اسلام و ارزشهای اسلامی، شهادت در راه خدا، جمع میان سیاست و معنویت، امر به معروف و نهی از منکر از جمله درس‏های مهم در عرصه رفتارسیاسی رویداد عاشورا است .نویسنده پس از تبیین مسائل یاد شده و بیان نمونه‏هایی از آن در کلام و رفتار امام حسین(ع)، به بررسی عبرت‏های عاشورا می‏پردازد . وی تحلیل عوامل زمینه‏ساز حادثه عاشورا را مایه عبرت جامعه اسلامی و نظام دینی دانسته، مهم‏ترین آن‏ها را تحت عنوان دگرگونی ارزش‏ها و آرمان‏های حاکم بر جامعه نبوی و کوتاهی خواص از انجام رسالت‏خود، بازگو می‏نماید . جدایی مردم از اهل‏بیت(ع) و دنیاگرایی خواص از جمله موضوعاتی است که در این بخش مورد توجه قرار گرفته است . در باره رویداد عاشورا بسیار گفته و نوشته‏اند . باز هم جای گفتن و نوشتن باقی است، چرا که این رویداد از چنان ابعاد بزرگ و گسترده‏ای برخوردار است که هر چه بیش‏تر به تحلیل و بررسی آن پرداخته شود زوایای نوتر و تازه‏تری از آن آشکار خواهد شد .قیام عاشورا از سال 61 هجری تا امروز همچون چشمه‏ای جوشان و خروشان از آب زلال و گوارای خود تشنگان معرفت و حقیقت را سیراب کرده، و الهام‏بخش بسیاری از نهضت‏های حق علیه باطل بوده است . انقلاب اسلامی، به رهبری امام خمینی(ره) از عاشورا الهام گرفت . ماندگاری و پایایی آن نیز در گرو بهره‏گیری از درس‏ها و عبرت‏های آن است . درس‏های عاشورا در گستره زمان و زمین همچنان ادامه دارد، چرا که در ادبیات عاشورا آمده است: «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا و کل شهر محرم .» (1) یعنی درگیری حق‏جویان و عدالت‏خواهان با باطل و ستمگران همیشگی است . رویداد عاشورا در تاریخ همواره قابل تکرار است . از این روی، عاشورا رسالت‏بزرگی را بر دوش همه دینداران به ویژه آگاهان جامعه نهاده است . همگان پس از شناخت ابعاد آن موظف‏اند خود و جامعه خود را با آن مقایسه و از آن درس و عبرت بیاموزند، چرا که زنده بودن تاریخ به ترسیم و تصویب آن و سنجش خودمان با آن است . سخن ما در این گفتار با عنوان: «درس‏ها و عبرت‏های عاشورا در عرصه رفتار سیاسی‏» در باره یکی از اساسی‏ترین ابعاد این حادثه بزرگ است که در دو بخش آن را پی خواهیم گرفت: الف . درس‏های عاشورا; ب . عبرت‏های عاشورا . پیش از آن یادآوری چند نکته مفید و مناسب می‏نماید:

عاشورا درس مى‏دهد که در ماجراى دفاع از دین، از همه چیزبیشتر، براى انسان، بصیرت لازم است. بى‏بصیرتها فریب مى‏خورند. بى‏بصیرتهادرجبهه باطل قرار مى‏گیرند؛ بدون این‏که خود بدانند. همچنان که در جبهه ابن‏زیاد، کسانى بودند که از فسّاق و فجّار نبودند، ولى از بى‏بصیرتها بودند. زینب کبرى سلام‏اللَّه‏علیها در بازار کوفه، آن خطبه عظیم را اساساً بر همین محور ایراد کرد:شما مثل زنى هستید که پشمها یا پنبه‏ها را با مغزل نخ مى‏کند؛ بعد از آن که این نخها آماده شد، دوباره شروع مى‏کند نخها را از نو باز کردن و پنبه نمودن! شما در حقیقت نخهاى رشته خود را پنبه کردید. این، همان برگشت است. این، عبرت است. هر جامعه اسلامى، در معرض همین خطر هست.