اصلاحات آمریکایی در ایران

پس از سقوط دولت «منوچهر اقبال»، فرد دیگری به نام «جعفر شریف‌امامی» با ماهیت انگلیسی‌ـ آمریکایی زمام امور را به دست گرفت، اما نتوانست بیش از شش ماه دوام بیاورد. در پی فشار آمریکایی‌ها، فرد دیگری که صد درصد مطابق برنامه‌های آمریکا پیش می‌رفت به نام «دکتر علی امینی» در اردیبهشت سال ۱۳۴۰ بر مسند نخست‌وزیری ایران نشست. اظهارات و اقدامات او در چند محور قابلیت بحث دارد که در ادامه ارائه می‌شود.

۱ ـ دکتر امنیتی وقتی پست نخست‌وزیری را تحویل می‌گیرد، اوضاع کشور را بحرانی جلوه می‌دهد و می‌گوید: «دولت ایران طی هفت سال گذشته بیش از دو میلیارد و هفتصد میلیون دلار، یعنی بیش از یک میلیارد و پانصد میلیون دلار درآمد نفت و حدود یک میلیارد و دویست میلیون دلار کمک‌های خارجی را گرفته و به باد داده است.»

۲ ـ امینی که تحت فشار آمریکا مسئول تشکیل دولت شده بود، برای ایجاد تغییرات سریع در جهت سیاست آمریکا به آزادی عمل احتیاج داشت. وی برای رسیدن به این هدف مجلس را منحل کرد تا بتواند «اصلاحات ارضی» را که دولت اقبال به مجلس برده بود، به تصویب برساند. دولت امینی در غیاب مجلس به عنوان قوه قانون‌گذار نسبت به تصویب قانون اصلاحات ارضی اقدام کرد.

۳ ـ در دوران امینی، «جان اف‌کندی» رئیس‌جمهور وقت آمریکا، اقدامات دیگری در راستای افزایش کمک‌های نظامی و اعطای وام به دولت امینی انجام داد. آمریکا یک وام ۳۳ میلیون دلاری به این دولت داد؛ در حالی که پیش از این هیچگونه موافقتی با وام نمی‌کرد.

۴ ـ اینطور به نظر می‌رسید که آمریکایی‌ها و دولت امینی از این روند خیلی خرسند بودند؛ چون متعاقب تصویب قانون اصلاحات ارضی «چسترپاولز» مشاور کندی و مسئول امور آسیا و آفریقا برای حمایت مستقیم از تصویب این قانون وارد ایران شدند. وی برای نخستین بار کلمه «انقلاب سفید» رابه کار برد و اظهار داشت: «برنامه سوم (یعنی برنامه هفت ساله‌ای که طرح‌ریزی شده) به شدت مرا تحت تأثیر قرار داده است.» امینی نیز می‌گوید: «این دولت انجام یک انقلاب سفید را از نظر مصلحت مردم ضروری تشخیص داده و در پی اجرای کامل بعد از تصویب قانون اصلاحات ارضی آن است.»

۵ ـ این دولت که در کل ۱۵ ماه دوام داشت، همراه با وام‌های سنگین، هزینه‌های هنگفت، اعتراضات مردمی، اعتصابات و شورش دانشجویان همراه بود. در این مدت، دولت امینی از هیچ آرامش و امنیتی برخوردار نبود. در این وضعیت، همواره از اصلاحات ارضی، انقلاب سفید، برنامه هفت ساله و شعار‌های توخالی گفته می‌شد؛ اما هیچ آثار مثبتی از این اصلاحات آمریکایی دیده نشد!