گزارش جدید روزنامه نیویورکتایمز از اختلافات فزاینده میان عربستان سعودی و آمریکا در جریان جنگ چهارماهه علیه کشورمان، از یک تحول مهم در معادلات منطقهای پرده برمیدارد؛ تحولی که نشان میدهد ریاض برخلاف سالهای گذشته، دیگر حاضر نیست امنیت و منافع راهبردی خود را بهطور کامل به تصمیمات واشنگتن گره بزند. آنچه بیش از همه در این گزارش جلب توجه میکند، تغییر نگاه محمد بنسلمان نسبت به جمهوری اسلامی ایران است؛ تغییری که از رویکردهای مبتنی بر فشار و براندازی، به سمت مدیریت اختلافات از طریق گفتوگو و دیپلماسی سوق یافته است.
بر اساس این گزارش، عربستان سعودی در آغاز بحران، همچنان امیدوار بود فشارهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونی بتواند موازنه قدرت منطقهای را به زیان ایران تغییر دهد، اما تداوم جنگ، ناکامی در تحقق اهداف اعلامی و مهمتر از همه، حفظ توان بازدارندگی و قدرت عملیاتی ایران، محاسبات ریاض را دستخوش تغییر کرد. در این میان، نقش تنگه هرمز بهعنوان مهمترین شریان انرژی جهان، اهمیت ویژهای یافت. سعودیها دریافتند هرگونه بیثباتی در این آبراه راهبردی میتواند مستقیماً اقتصاد، صادرات نفت و برنامههای توسعهای این کشور را تهدید کند.
نیویورکتایمز همچنین از تماسهای فشرده و بعضاً پرتنش میان مقامهای آمریکایی و محمد بنسلمان پرده برداشته است؛ تماسهایی که نشان میدهد ریاض در مقاطع حساس نه تنها از همراهی کامل با واشنگتن خودداری کرده، بلکه در مواردی مانع اجرای برخی طرحهای نظامی آمریکا نیز شده است. این مسئله بیانگر کاهش اعتماد عربستان به راهبردهای آمریکا در منطقه و افزایش نگرانی نسبت به پیامدهای سیاستهای غیرقابل پیشبینی دولت ترامپ است.
در همین چارچوب، عربستان طی ماههای اخیر تلاش کرده است کانالهای ارتباطی مستقیم با مقامات کشورمان را تقویت کند. گفتوگو درباره امنیت خلیج فارس، تنگه هرمز، مسائل منطقهای و سازوکارهای جلوگیری از تشدید تنشها، بخشی از این روند جدید به شمار میرود. ریاض اکنون بیش از گذشته به این جمعبندی رسیده که ثبات منطقه نه از مسیر رویارویی، بلکه از طریق توافقات منطقهای و مدیریت مشترک بحرانها قابل تحقق است.
به نظر میرسد جنگ اخیر، موجب بازنگری جدی در محاسبات بازیگران منطقهای شده است. چرخش محمد بنسلمان از ایده فشار حداکثری به سمت دیپلماسی، نشانهای از همین واقعیت است؛ واقعیتی که از تغییر تدریجی نظم امنیتی غرب آسیا و افزایش نقش بازیگران منطقهای در تعیین سرنوشت خود حکایت دارد.