ترامپ و به هم ریختگی نظام بین الملل

حمید روشنائی

آنارشیسم در ساختار بین الملل به معنی هرج و مرج و بهم ریختگی نیست. تمام نظریات فکری از جمله رئالیسم، لیبرالیسم و سازه انگاران اعتقاد دارند که ساختار جهانی دارای مرکزیت نبوده و پلیسی نیست که بتواند دولت ها را به دلیل اقداماتشان، مورد بازخواست قرار دهد. اما به نظر واقع گرایان، آنچه نظام بین الملل را شکل می دهد، “قدرت” است که حقوق بین الملل و قوانین جهانی را می نویسد و اجرا می کند.
بر همین راستا است که نظام و حقوق بین‌الملل با پشتوانه و خواست قدرت های بزرگ تنظیم می گردد. بعد از جنگ جهانی دوم این ایالات متحده آمریکا بوده که منویات خود را به جهان دیکته نموده و بصورت یک هژمونی غالب در آمده است. وجود حق وتو در سازمان ملل، تشکیل ناتو بعنوان ضامن امنیت جهانی، ایجاد سازمان های اقتصادی همچون صندوق بین المللی پول، بانک جهانی، سازمان تجارت جهانی بعنوان پشتوانه تجاری نظام سلطه و.. همه بخشی از ساختار نظام بین الملل حاکم بوده است.
انتخاب دونالد ترامپ بعنوان رئیس جمهور آمریکا و دستورات وی در سال های اخیر، به نوعی برهم زدن این نظم حاکم بر جهان می باشد. اقداماتی از قبیل: خروج از توافق اقلیمی پاریس، خروج از توافق هسته‌ای ایران (برجام)، به‌رسمیت شناختن اورشلیم (بیت‌المقدس) به‌عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی ( به رغم مخالفت اکثریت اعضای سازمان ملل متحد و مجمع عمومی )، ترور شهید قاسم سلیمانی در عراق (ژانویه ۲۰۲۰ )، اعمال تحریم علیه دیوان کیفری بین‌المللی، خروج از برخی نهادها و توافق‌های بین‌المللی شامل سازمان جهانی بهداشت و توافق‌های کنترل تسلیحات، اعمال تعرفه‌های گسترده بر متحدان و شرکای تجاری، اعلام برنامه اشغال گرینلند، ربایش رئیس جمهور ونزوئلا، استفاده از نیروی نظامی در خاورمیانه و جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران، بخشی از کارهایی بوده است که نظم جهانی را به بازی گرفته است. او نه تنها در زمینه سیاست، اقتصاد، محیط زیست و جنگ دخالت نموده بلکه در خصوص ورزش نیز با تحت فشار قراردادن فیفا،کارت قرمز بازیکن فوتبال را هم باطل اعلام کرده است!!.
دلائل اقدامات ترامپ را می توان در خودشیفتگی و تمایلات شخصی دانست اما هدفش را شاید بتوان تغییر نظام بین الملل با سلیقه خودش خواند. او می خواهد براساس تفکراتش که اول خودش و سپس آمریکاست، نظم جهانی را تغییر دهد. غافل از آنکه او در حال تشدید اوضاع و به هم ریختگی نظام بین المللی است که در حال گذار می باشد. این بدان معناست که ترامپ دانسته یا ندانسته در حال تسریع بخشیدن به تغییرات در نظام بین الملل، از تک قطبی و دوقطبی به چند قطبی است.
برای تغییر نظام بین الملل کنونی، جهان نیازمند زمینه چینی هایی است:
۱- ظهور قدرت های جدید: هم اکنون کشورهایی همچون چین، هند و.. در حال آماده شدن برای یافتن جایگاه قدرت برتر در جهان هستند.
۲- تغییر ثقل اقتصادی جهان: مهمترین عامل ایجاد قدرت یعنی اقتصاد، در حال تغییر جایگاه خود از غرب به شرق است. به نحوی که دیگر اروپا و آمریکا، تنها مدعیان تکنولوژی و تجارت در جهان نیستند و چین به تنهایی در حال تسخیر بازارها و صنایع کشورها می باشد.
۳- تضعیف نسبی نهادهای سنتی: سازمان ها و نهادهایی که بعد از جنگ جهانی دوم شکل گرفته مانند سازمان ملل متحد و.. مخصوص دوران دوقطبی بوده اند و اکنون با تقسیم قدرت در جهان، آنها نیز دیگر کارایی خود را از دست داده و یا از اهمیت آنها، کاسته شده است.
۴- فناوری ارتباطات: مطمئنا یکی از عوامل مهم در تغییر نظام بین الملل، ظهور اینترنت و ارتباطات جمعی گسترده در سطح جهان است به نحوی که دنیا به حدی کوچک گردیده است که هر حادثه‌ای دردناک دورترین نقاط می تواند به اطلاع سایر مردم رسیده و حتی حرکت ایجاد کند و دولت ها را تحت فشار قرار دهد.
۵- تضعیف آمریکا: ایالات متحده بعنوان بزرگترین قدرت بعد از فروپاشی نظام دوقطبی سوسیالیست – کاپیتالیست، می توانست سکاندار نظام تک قطبی باشد لیکن اکنون توسط شخص ترامپ در حال ضعیف شدن است. این کشور که همچنان بزرگترین ارتش و اقتصاد را در اختیار دارد، در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه با ایران، نشان داد که دیگر توان و تحرک لازم را برای کمک رسانی به کشورهای تحت الحمایه اش، ندارد و نمی تواند بعنوان یک قدرت بزرگ مسئولیت هایش را اجرا نماید. کاخ سفید نه تنها دوستان سابق خود را در حال از دست دادن است، امید دولت های وابسته اش را نیز در حال ناامید کردن است.
پراکنده گویی های ترامپ نشان می دهد که او نه فقط از نظر ذهنی انسجام لازم را نداشته و نمی تواند رهبری قوی برای کشورش باشد بلکه اقدامات و دستورات غیر منسجم وی نیز گویای آن است که برنامه ای برای حفظ قدرت و هژمونی آمریکا در جهان ندارد. این همان چیزی است که مانند کاتالیزور در حال سوق دادن جهان به یک نظم جدید می باشد.

آتش‌بس در لبنان و دشواری‌های پیش‌‌رو

ابَر سرمایه تشییع قائد شهید

احسان صالحی

۱. تشییع قائد شهید ایران و اسلام به یک ابَر سرمایه تمدنی، اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. عظمتی که در تهران، قم، نجف، کربلا و مشهد خلق شد، دلالت‌های مهمی برای جوامع هدف آن دارد. دلالت آن برای دشمن متجاوز، سرمایه اجتماعی عظیم، فعال و پر انگیزه جمهوری اسلامی است. کودتای اسرائیلی دی‌ماه ۱۴۰۴ در واقع با دو هدف مشخص طراحی شده بود؛ هدف اول، مشروعیت‌زدایی از جمهوری اسلامی بود.متجاوزان و اراذل اجاره‌ای آن‌ها در داخل و خارج از کشور وظیفه داشتند با ایجاد فضای خشونت حداکثری و کشته‌سازی، جمهوری اسلامی را به سرکوب و کشتار متهم و از این طریق برای تجاوز و جنگ مشروعیت‌سازی کنند. در این سناریو، گسیل حجم بی‌سابقه‌ای از توهین و تخریب علیه رهبر شهید انقلاب، حاکی از نقشه شوم دشمن برای تعرض به آن وجود مقدس داشت که ناظران دلسوز بار‌ها در این زمینه هشدار دادند. 

هدف دوم کودتای دی، القای در آستانه فروپاشی‌بودن جمهوری اسلامی به علت ازدست‌دادن بدنه مردمی بود. به گواه گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های غربی از جلسه نتانیاهو با ترامپ، ۱۷ روز قبل از حمله ۹ اسفند، نتانیاهو و رئیس موساد بهره‌برداری زیادی از حوادث دی برای ترغیب ترامپ به حمله و ایجاد تصویری در دسترس از براندازی جمهوری اسلامی انجام دادند. اما سرمایه اجتماعی بی‌نظیر پدیدآمده پس از حمله ۹ اسفند و شهادت رهبر انقلاب که در هفته گذشته و با مراسم‌های وداع و تشییع به قله و نقطه اوج خود رسید، پروژه مشروعیت‌زدایی از جمهوری اسلامی و ایجاد برساخت فاقد پشتوانه مردمی از آن را به طور کامل نابود و متحول و قدرت بزرگی برای ایران خلق کرد. 

۲. محتوای تشییع دقیقاً مطابق با سلوک شصت و چند ساله رهبر شهید بود؛ صورت‌بندی رهبر شهید از زندگی در نظام معنایی جهاد قابل‌درک است. او ۵۳ سال قبل از شهادتش در سلسله گفتار‌هایی که اکنون در مجلّد «هم‌رزمان حسین» منتشر شده است، بر خلاف مشهوراتی که سیره ائمه معصومین پس از واقعه کربلا را انفعال و گوشه‌نشینی معرفی و بر مبنای این تفسیر انحرافی، مبارزات با ظلم و ستم حکام جائر را نفی می‌کنند، نشان می‌دهد که امامان شیعه به‌مثابه انوار واحد و انسانی ۲۵۰ساله، محور اصلی ایجاد تشکیلات مبارزات سیاسی، تبلیغاتی و در برخی موارد پشتیبان مبارزات نظامی با دستگاه ظلم اموی و عباسی بوده‌اند. نظریه گران‌سنگ رهبر شهید درباره امامت، حول محور جهاد است. امامان مجاهدی که مستمراً در پی تحریف‌زدایی از دین برساخته خلفای جور هستند و هم‌زمان برای تحقق حکومت اسلامی از طریق توسعه تشکیلات و یارگیری برای قیام کارسازی می‌کنند و لذاست که برخورد حکّام جور با آنان، از جنس زندان، تبعید، حصر، آزار، ترور شخصیت و قتل است. رهبر شهید بر مبنای این جهان‌بینی، آشکارا زندگی خود را وقف جهاد و مبارزه کرد و ازاین‌رو، میان ویژگی‌های آن دانشمند حکیم، شاید هیچ توصیفی از او به‌اندازه «امام مجاهد» جامع و گویا نباشد. او به‌مثابه دست‌پرورده ممتاز مکتب اجداد طاهرین خود، مجاهد زندگی کرد. مرگ اسطوره‌ای او نیز جهاد بود و مولّد و مقوّم روح جمعی جهاد در ایران و فراتر از آن در امت اسلامی و همه آزادگان جهان شد. تشییع او نیز از جنس جهاد و حماسه شد. تشییع او نه یک سوگ خنثی و منفعل بلکه مرحله دیگری از مبارزه با دشمن متجاوز و نبرد «روایت ایران» بود. او با شهادت و تشییع خود نیز برای کشور تولید قدرت کرد و روایت ایران قوی را ساخت. مجموع جمعیت چند ده میلیونی در همه شهر‌های ایران و عراق (و حتی برخی کشور‌های دیگر که به‌صورت نمادین بدرقه آقای شهید را برگزار کردند) این فهم مشترک را داشتند که سراسر زندگی رهبرشان جهاد و مبارزه بود، پایان ظاهری او نیز اسطوره‌ای‌ترین و نمادین‌ترین شکل از مبارزه بود و تشییع او هم به صحنه‌ای با شکوه و تاریخ‌ندیده از ستیز و مبارزه با ظلم و ظالم تبدیل شد. 

۳. سرمایه خلق شده از دل جهاد تشییع، همچون هر سرمایه دیگری به صیانت نیاز دارد. این سرمایه باید خرج خلق یا تقویت کدام‌یک از مؤلفه‌های قدرت و بازسازی یا رفع کدام‌یک از نقاط ضعف یا آسیب شود؟ اگر این نقاط به‌درستی تعریف نشود، راه برای تجویز‌های انحرافی باز می‌شود؛ همچنان که پس از جنگ ۱۲ روزه عده‌ای در قالب پیشنهاد تغییر پارادایم، دست‌کاری و تضعیف نقاط قوت نظام را مطرح کردند! یا اینکه ممکن است این سرمایه عظیم به‌جای آوار شدن بر روی دشمن متجاوز صرف خودخوری‌ها و خودزنی‌های داخلی شود؛ امری که متأسفانه رگه‌های آن در این مدت بروزاتی داشته است و در صورت مدیریت‌نشدن این فضا می‌تواند به مصداق آن سخن تبدیل شود که سر چشمه شاید گرفتن به بیل، چو پر شد نشاید گذشتن به پیل. 

۴. پیشنهاد مشخص برای سرمایه قدرت خلق شده از دل میدان، خیابان و تشییع، هدایت آن به سمت تحول‌گرایی و تولید کارآمدی است. انتظار به‌حق مردم، تحول همه‌جانبه و رفع ناکارآمدی‌ها است. حوادث تلخ دی‌ماه ۱۴۰۴ محصول طراحی و کارسازی دشمن صهیونی بود؛ اما اجرای آن در بستری از غفلت‌ها و ناکارآمدی‌های اقتصادی و امنیتی رخ داد. کارآمدسازی نهادی و مدیریتی بخش‌های کلیدی به‌خصوص در دستگاه‌های امنیتی و اقتصادی، ضرورت قطعی برای تحقق انتظار تحول‌خواهانه مردم و مقابله فعال با تهدیدهاست. 

۵. مقوله خون‌خواهی در شعار‌ها و احساسات مردم در ایام پس از جنگ و به‌خصوص در روز‌های تشییع، مطالبه‌ای پررنگ و محوری بود. این که تقاص نهایی خون رهبر شهید، آزادی قدس است در قالب یک برنامه مستمر امری درست است؛ اما طراحی و اجرای قصاص آمران و عاملان این جنایت، دستور مشخص قرآنی از باب تعدّی به‌مثل است که تسامح در اجرای آن تأثیر مستقیم در طراحی‌های دشمنان ایران دارد. هر قدر هم ضربه‌های بزرگ نظامی، اجتماعی و ژئوپلیتیک به دشمن وارد شود همچنان که در این جنگ، ضرب‌شست‌های میدان، خیابان و تنگه هرمز، محاسبات آن‌ها را دگرگون کرد؛ اما این معادلات و اهرم‌های قدرت، جایگزین خون‌خواهی و قصاص نخواهد بود. عملی‌کردن معادله راهبردی قصاص نیازمند آن است که بخشی مجزا و اختصاصی مرکب از بخش‌های امنیتی و نظامی با دستور کار فوق تشکیل شود. 

راز دلبستگی ملت به رهبر شهید

مهدی حسن‌زاده

ایران بزرگ، یک هفته استثنایی و تکرارنشدنی را در نمایش عظمت و بزرگی خود طی کرد. حقیقتاً جای تأمل فراوانی دارد که از روزهای پرآشوب دی ۱۴۰۴ تا دفاع مقدس جانانه اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ و در نهایت وداع باشکوه تیر ۱۴۰۵، چه روزهای پرفراز و نشیبی طی شد.

دقیقاً ۶ ماه پیش همین روزها بود که اعتراض‌های بازاریان و بخشی از مردم به گرانی‌ها و جهش قیمت ارز، با ورود عناصر مزدور و سوار شدن بر احساسات برخی از هموطنان، چه حوادث تلخی را رقم زد. در آن بحبوحه که ترامپ، بوی کباب از تهران استشمام می‌کرد و همراه با نتانیاهو لحن صریحی در حمایت از اغتشاشات به کار بردند و شاهد گسیل ‌شدن تجهیزات نظامی آمریکا به منطقه بودیم، هیچ کس تصور نمی‌کرد از چنان بحرانی، چنین پیروزمندانه خارج شویم. جنگ با تکان‌دهنده‌ترین خبر که شهادت رهبر شهید انقلاب بود، همراه شد. ترور در بالاترین سطح رهبری و فرماندهی و شهادت جمعی از فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، این بار ما را در آزمونی سخت‌تر از جنگ ۱۲روزه قرار داد.

از آن روز تاکنون ما به تفاهمی دست یافته‌ایم که امضای ضعف آمریکا و تثبیت قدرت ایران در آن واضح است و شاهد تحمیل اراده ایران بر آتش‌بس در جنوب لبنان و اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز هستیم. این یک هفته و ثبت باشکوه‌ترین تجمعات تاریخ ایران در بدرقه رهبر شهید انقلاب، فصل جدیدی از کتاب قدرت ملی و عزت جمهوری اسلامی ایران است. اگرچه داغ سنگین به‌دوش‌ کشیدن پیکری که جان همه ما بود را تجربه کردیم و با دست خودمان، قلبمان را به خاک سپردیم اما صفوف چند کیلومتری تشییع و وداع با پیکر رهبر شهید و عزتمندمان حضرت آیت‌الله ‌العظمی خامنه‌ای در تهران، قم و مشهد و فراتر از ایران در نجف و کربلا نشان داد ایران، صاحب قدرتی فراتر از هر قدرت سخت‌افزاری است.

اگرچه قدرت موشکی و موقعیت ارزشمند جغرافیایی ما ترکیبی از مؤلفه‌های قدرت را در جنگ ۱۲روزه برای ما حاصل کرد که در کنار فداکاری و سلحشوری رهبری معظم انقلاب، نیروهای مسلح، مسئولان و عموم مردم، دشمن را به تمکین در برابر این قدرت وادار کرد اما قدرت نرمی که از اعتقاد قلبی مردم به امام خود ریشه می‌گیرد، سطحی فراتر از وجوه سخت‌افزاری قدرت ملی ایرانیان را به جهان نشان داد. جهانیان به چشم خود دیدند که یک ایران در سوگ رهبر شهید خود چگونه مرزهای معمول روابط بین حاکمان و مردم را جابه‌جا کرد.

ما در تاریخ، حاکمان محبوب و مردمی که شیفته سیاستمداران قهرمان خود باشند، کم ندیده‌ایم اما آنچه در ایران و در رابطه قلبی مردم با امام راحل و معمار کبیر انقلاب دیدیم و امروز در رابطه قلبی آحاد مردم با رهبر شهید انقلاب لمس کردیم، متفاوت از آن چیزی است که در روابط مردم با سیاستمداران محبوب جریان دارد.

اینجا حرف از وعده و وعید و ژست‌های آنچنانی و ترفندهای سیاستمداران برای محبوب شدن نیست. اینجا مردمی که توسط ترامپ، تهدید به نابودی تمدنی می‌شوند، دلخوش به آن سخن پیر و مراد خود شدند که دقیقاً یک سال پیش در ۲۵ تیرماه در دیدار مسئولان قضایی فرمودند: «همه ‌و همه بدانند که [طبق] همین آیه‌ای که این آقا (قاری قرآن) الان تلاوت کردند: لَیَنصُرَنَّ اللهُ مَن‌ یَنصُرُه، خدای متعال نصرت را برای ملت ایران در ذیل نظام اسلامی و زیر چتر قرآن و اسلام تضمین کرده که ملت ایران حتماً پیروز خواهد شد». مردم به چشم خود دیدند که در برابر قدرتمندترین دشمنان مسلح به انواع سلاح‌ها، می‌توان به خدایی توسل جست که وعده نصرتش را از زبان مردی می‌شنوند که از عمق وجود به خدای خود ایمان داشت.

علی کاکادزفولی

«نفس مطمئنه» کیفیتی از زیستن است؛ انسانی می‌تواند با اطمینان به سوی پروردگار بازگردد که پیش‌تر، عمر خود را با اطمینان در راه او پیموده باشد؛ در تلاطم حادثه، میزان را گم نکرده، در هجوم تردید، حقیقت را به مصلحت نفروخته و در میان تغییر صورت‌های جهان، جهت قبله را از یاد نبرده باشد. امام شهید حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای را می‌توان از مدخل همین کلمه به‌خوبی شناخت: اطمینان. اطمینان ایشان از جنس آرامش کسی بود که خطر را در تمام قامتش می‌بیند، پیچیدگی میدان را می‌شناسد، وزن دشمن را محاسبه می‌کند اما حقیقتی بزرگ‌تر را نیز می‌بیند. طمأنینه ایشان از حضور معنا در قلب بحران برمی‌خاست.
آیت‌الله شهید خامنه‌ای در دوران سکانداری‌شان، هرگز با جهانی آرام روبه‌رو نبودند. سهم ایشان از جغرافیا و زمان، نه دوره آسایش پس از پیروزی یک انقلاب، بلکه عصر محاصره‌ آن بود؛ آن هم درست در روزگاری که رفاه‌طلبان، رؤیای سازشی را می‌پروراندند که قرار بود در نهایت خود انقلاب را ببلعد. رهبر شهید در جهانی ایستادگی کردند که اردوگاه غرب پس از فروپاشی شوروی، سرمست از پایان تاریخ، هیچ آینده‌ای جز انحلال در نظم مسلط برای ملت‌ها متصور نبود. در این کارزار بود که معظم‌له، رسالت خطیر حراست از امکان مستقل بودن را بر دوش کشیدند.
ایشان در رهبری خود به چیزی بسیار بزرگ‌تر از یک دستگاه حکومتی نظر داشتند و در حقیقت یک اراده تاریخی بزرگ را رهبری می‌کردند؛ اراده ملتی برای خروج از حاشیه، برای بازیافتن حق تصمیم، برای رهایی از زیستن ذیل تعریف دیگران و برای بازگشت به مقام فاعلیت در تاریخ. اطمینان آیت‌الله شهید خامنه‌ای، پیش از هر چیز، اطمینان به حقیقت این اراده بود. باور داشتند انقلاب اسلامی حادثه‌ای هیجانی در گوشه‌ای از قرن بیستم نیست که با گذشت زمان همچون سایر طغیان‌های متعارف، فرسوده و در نظم پیشین هضم شود. انقلاب را ظهور دوباره حقیقتی ریشه‌دار می‌دیدند؛ برخاستن ایران اسلامی از زیر آوار چند قرن انفعال، نفوذ و تحقیر. از این منظر، جمهوری اسلامی برای ایشان ظرفی تاریخی برای استمرار بعثت انسان موحد در جهان جدید بود؛ هیچ‌گاه با آن مانند میراثی شکننده رفتار نکردند که باید به هر قیمت در گوشه‌ای پنهانش ساخت. آن را حقیقتی زنده می‌دانستند که توانایی گشودن راه، تولید قدرت و تغییر آینده را دارد.
این یقین باطنی، سرچشمه‌ شجاعت‌شان بود؛ شجاعتی که تجلی آن در طرد موازنه‌های ساختگی دشمن آشکار می‌شد. اگرچه ماشین جنگی و قدرت تسلیحاتی آمریکا را به وضوح می‌دیدند اما توهم ابدیت امپراتوری آنها را باور نداشتند. ضعف‌ها و جراحات داخلی را نیز کتمان نمی‌کردند اما هرگز اجازه ندادند این کاستی‌ها به قاب تمام‌نمای حقیقت ایران بدل شود. رهبر شهید انقلاب اسلامی بزرگمرد تفکیک مرز میان «درد» و «بن‌بست» بودند. رهبران متزلزل با هر بحرانی، در اصل راه دچار تشکیک می‌شوند اما رهبر مطمئن، زخم‌ها را برای درمان می‌بیند، نه برای بازگشت به اسارت و ارتجاع.
در برابر دشمنان هم قاطع اما آرام بودند و آرامش‌شان از این تصور نمی‌آمد که دشمن حمله نخواهد کرد؛ از این یقین می‌آمد که حتی اگر حمله‌ای هم در کار باشد، آخرین حمله تاریخ نخواهد بود؛ از این معرفت برمی‌خاست که شهادت فرمانده، راه را بی‌فرمانده نمی‌گذارد. امام شهید هیچ‌گاه وعده ندادند ملت ایران زخمی نخواهد شد اما یقین داشتند زخمی که به اراده تبدیل شود، ملت را از میدان بیرون نمی‌برد.
آن نفس مطمئنه به مردم خویش نیز ایمانی راسخ داشتند. مردم برای ایشان بر خلاف نگاه ابزاری سیاست‌بازان، جمعیتی برای ویترین‌سازی و تزیین بنای قدرت نبودند، بلکه اعتمادشان متکی بر جوهره‌ اصیل ملتی بود که همواره در بزنگاه‌ها، معادلات مرسوم اتاق‌های فکر جهانی را درهم شکسته بود.
اعتماد رهبر شهید انقلاب اسلامی به مردم وابسته به رضایت‌های زودگذر یا نوسان‌های سیاسی نبود. گلایه‌های جامعه، دشواری‌های اقتصادی و حتی فاصله‌ گرفتن بخش‌هایی از مردم، این یقین را در ایشان از میان نمی‌برد که پیوند ایران با استقلال و عزت، پیوندی عمیق‌تر از اختلافات روزمره است. میان نقد مردم و گسست مردم تمایز می‌گذاشتند. می‌دانستند همان ملتی که از مسؤولان خود عدالت و کارآمدی مطالبه می‌کند، در برابر اراده بیگانه نیز از حق تعیین سرنوشت خویش عقب نمی‌نشیند. رهبران سیاسی کوچک، مردم را تا زمانی باور دارند که آنان را تأیید کنند اما رهبر مطمئن، حتی در لحظه گلایه مردم، استعداد تاریخی آنان را از یاد نمی‌برد.
اطمینان ایشان به نسل‌های پس از خویش نیز برخاسته از همین یقین بود. آینده را زمین بایری نمی‌دیدند که با غیبت جسمانی‌شان به اشغال خصم درآید. شالوده‌ رهبری‌ ایشان بر تربیت نسلی استوار بود که حتی در خلأ حضور معظم‌له، قطب‌نمای مسیر را در دست داشته باشند. صلابت بی‌بدیل و آرامش کشور در دوران گذار پس از شهادت‌شان تا استقرار فصل جدید، زنده‌ترین گواه بر این کادرسازی تاریخی است. حضرت امام خامنه‌ای رهبر یک مکتب بودند، نه مالک قدرت و به همین سبب هرگز مسیر طی‌شده را به وجود فیزیکی خود گره نزدند. عظمت رهبری ایشان درست از همین نقطه است و در عصر ما معنای حقیقی خود را به رخ می‌کشد. اکنون دوران ظهور اطمینانی است که آیت‌الله شهید خامنه‌ای در پیکره سیاست و جامعه‌شان به ودیعه گذاشتند.
به انقلاب مطمئن بودند، زیرا انقلاب را محصول اراده شخصی خویش نمی‌دیدند. به آینده مطمئن بودند، زیرا آن را میدان تحقق سنت‌هایی الهی می‌دیدند که با آمد و شد انسان‌ها متوقف نمی‌شود. حالا به سوی پروردگار بازگشته و میراث رهبری‌شان را برای ما باقی گذاشته‌اند. بازگشت نفس مطمئنه، پایان مأموریتی است که ثمره‌اش در زمین باقی مانده است. انسانی به مقام «راضیه مرضیه» می‌رسد که نه‌تنها خود به پروردگار خویش اطمینان داشته، بلکه در زمین نیز مردمانی را از اضطراب بندگی غیر خدا آزاد کرده باشد. رضایت ایشان به تقدیر الهی، مردم را از خوف قدرت‌های زمینی رها می‌کرد تا بتوانند جهان را تغییر دهند.
آیت‌الله شهید خامنه‌ای به آنچه رهبری می‌کردند مطمئن بودند، زیرا ایران را فقط آنگونه که بود نمی‌دیدند؛ آنگونه که می‌توانست بشود نیز می‌دیدند. در پس گرفتاری‌های روزانه، قامت تاریخی ملت را می‌دیدند. در پس محاصره، امکان استقلال را، در پس مقاومت، ظرفیت تمدن را و در پس جوانان این سرزمین، نسلی را می‌دیدند که می‌تواند از حفظ انقلاب به ساختن جهان انقلاب عبور کند.
مقاومت در نگاه‌شان، حفظ امکان ساختن یک جهان بود و ایشان به این امکان مطمئن بودند. به همین سبب، آینده در زبان‌شان برخلاف مأیوسان داخلی و معاندان بیرونی، هرگز قلمرو دشمن نبود. اطمینان ایشان، صورت سیاسی توکل بود و این توکل هرگز جایگزین عمل نشد، بلکه عمل را از اضطراب آزاد کرد.
اکنون «نفس مطمئنه» به سوی پروردگار خود بازگشته است و ایران، وارث آن اطمینان است. ایشان با اطمینان رفتند، زیرا می‌دانستند آنچه باقی می‌ماند، بزرگ‌تر از آن چیزی است که دشمن می‌تواند از میان بردارد. نفس مطمئنه بازگشت و اطمینانش برای ما باقی ماند و به‌راستی چه چیزی والاتر از این اطمینان؟ قوی‌ترین میراثی که یک رهبر می‌توانست برای آینده یک ملت بگذارد.