نشریه اخبار و تحلیل ها 11 مرداد 1405

دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

خلبان هایی از جنس آرش

✍ یعقوب ربیعی

یکی از مسائلی که در دعواعای سیاسی این روزها و بلوف های گاه و بیگاه ترامپ گم شد، رشادت خلبان های ارتش بود. این که یک خلبان با یک هواپیمای دهه ۷۰ میلادی به قلب دشمن تا بن دندان مسلح می زند و می گوید «هیچ تصوری دال بر برگشت خودمون نداشتیم. ما گفتیم میریم که کار انجام بشه؛ یا خودمون برمی‌گردیم یا برنمی‌گردیم، ولی کار باید انجام بشه.» آن چه خلبان f5 ایرانی در قاب جادویی تلویزیون درباره حمله به کمپ بوهرینگ کویت می گوید را فقط می توان در اسطوره ای به نام آرش جستجو کرد.

اسطوره‌ ها برای آن ساخته نشده‌ اند که در قفسه‌ های تاریخ خاک بخورند؛ آنها نقشه‌ راه‌ هایی زنده‌ اند برای نسل‌ هایی که هر از گاهی به یک یادآوری حماسی نیاز دارند. آرش نماد همان لحظه‌ ی سرنوشت‌ سازی است که هر ایرانی در عمر خود با آن روبرو می‌شود؛ لحظه‌ ای که باید بایستی و بگویی «تا کجا». هرکسی در هر گوشه‌ای از این سرزمین، درست مثل آرش، این ظرفیت را دارد که جانِ خویش را در کف دست بگذارد و با تمام وجودش، مرزهای عزت، غیرت و هویت ایرانی را مشخص کند.

شاید هیچ عقل چرتکه انداز و کوته بینی نتواند تحلیل کند که چگونه می توان با یک اف 5 به جنگ با اولین و بزرگترین ارتش دنیا رفت. ارتشی که به اندازه شش قدرت بعد از خودش، تجهیزات و عِدِّه و عُدِّه دارد. آرش در تاریخ امروز ما ، شهید سرتیپ خلبان مجید باقری است که به جنگ با پایگاه العدید قطر می رود. آرشِ امروز همان ۳ خلبانی است که جان در کف دست می گذارند و به جنگ کوره های آتش آمریکایی می روند و هنوز نامشان و آثارشان جاوید است . بی خود در صفحات تاریخ نگردیم؛ آرش همان ۱۰۴ شهید و ۲۰ جاویدالاثر ناوچه دناست که فرسنگ ها دورتر از جغرافیای ایران، جانشان را فدای ایران می کنند.

آرش همین امیر موسوی، سردار باقری و سلامی و پاکپور و حاجی زاده است. نباید گذاشت که بزرگی این آرش ها در طول و عرض تاریخ گم شود. حقیقتاً آن چه انسان را به ترس و واهمه می اندازد این است که ۱۰ سال دیگر از امیر موسوی ها و سردار سلامی ها فقط یک تابلو در فلان بزرگراه و فلان خیابان بماند. همانگونه که نسل امروز ما از شهید همت و زین الدین و بابایی، بزرگراه هایی در شرق تهران به یاد دارد. رسالت امروز همه ما از آموزش و پرورش تا رسانه و منبر و دانشگاه، شناختن و شناساندن این هاست.

▼ گزارش روز

✍ بهرام بختیاری           

در شرایطی که دولت غرب‌گرای بیروت تحت فشارهای داخلی و خارجی به دنبال عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونی است، مردم لبنان با یک‌صدایی بی‌نظیر، علیه این پروژه به پا خاسته‌اند. ابتکار عمل «لبنانی‌ها علیه عادی‌سازی» که از پنجشنبه آینده به صورت رسمی آغاز خواهد شد، با حمایت بیش از ۸۷ نهاد، انجمن، اتحادیه و سازمان مدنی و مردمی، نشان از عزم جدی جامعه مدنی لبنان برای مقابله با طرح‌های سازشکارانه دارد.

برگزارکنندگان این طرح تأکید دارند که این اقدام در مرحله‌ای سرنوشت‌ساز قرار دارد؛ زیرا با افزایش درخواست‌های مسئولان لبنانی برای عادی‌سازی روابط و فشارهای خارجی همراه شده است. هدف اصلی، تشکیل یک چارچوب ملی فراگیر است که تلاش‌های مردمی را در این زمینه هماهنگ کند تا بتواند در برابر گفتمان رسانه‌ای و سیاسی حامی عادی‌سازی، موضعی منسجم و قاطع ارائه دهد.

عبدالملک سکریه، عضو مؤسس این طرح، با اشاره به اینکه بیش از ۹۰ انجمن و مؤسسه مدنی این طرح را تأیید کرده‌اند، تأکید دارد که عادی‌سازی، هویت و آینده لبنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. او می‌گوید نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثریت مردم لبنان به رسمیت شناختن رژیم صهیونی یا عادی‌سازی روابط با آن را رد می‌کنند و این طرح به دنبال تبدیل این موضع مردمی به یک اقدام سازمان‌یافته و مؤثر است.

وفاء عبدالفتاح، دیگر بانی این طرح، خاطرنشان می‌سازد که این حرکت از گروهی از فعالان آکادمیک، حقوقی، فرهنگی و عمومی نشأت گرفته که احساس کردند باید در برابر جنگ وجودی که دشمن صهیونی علیه لبنان به راه انداخته، ایفای نقش کنند. به گفته وی، مقابله نظامی که توسط حزب‌الله انجام می‌شود، نیاز به یک جبهه داخلی برای حمایت از آن دارد و تقویت گفتمان دعوت به عادی‌سازی در رسانه‌ها، مهم‌ترین انگیزه برای راه‌اندازی این طرح بوده است.

این طرح تنها به توصیف مشکل بسنده نمی‌کند، بلکه به دنبال تدوین برنامه‌های عملی در زمینه‌های مختلف از جمله مسائل فرهنگی، رسانه‌ای، حقوقی، اقتصادی، سیاسی و تربیتی است. فراخوانی که روز پنجشنبه منتشر خواهد شد، نقشه راهی برای این طرح است و راه را برای پیوستن نهادها و افرادی که محتوای آن را می‌پذیرند، باز می‌کند. آنچه این حرکت را از سایر اقدامات مشابه متمایز می‌سازد، وحدت نظر و همبستگی بی‌سابقه گروه‌های مختلف لبنانی حول محور مخالفت با عادی‌سازی است؛ موضوعی که نشان می‌دهد ملت لبنان با وجود همه اختلافات داخلی، بر سر مسئله فلسطین و مقابله با رژیم صهیونی، یک‌صدا و متحد ایستاده‌اند.

▼ خبر ویژه

شگفتی رسانه ها از بازسازی سریع توان نظامی ایران

نشریه آتلانتیک در گزارشی با اشاره به ادعای دونالد ترامپ مبنی بر نابودی ارتش ایران، این ادعا را زیر سوال برد و نوشت: «اگر ارتش ایران از بین رفته است، دقیقاً چگونه به جنگ ادامه می‌دهد؟ وجود ارتش عموماً به عنوان پیش‌شرط شروع جنگ تلقی می‌شود.» به گزارش آتلانتیک، ترامپ روز جمعه در سخنانی مدعی شد که «تمام ارتش ایران، شامل نیروی دریایی، هواپیماها و سلاح‌های ضدهوایی از بین رفته است» اما همزمان به «تاب‌آوری ملتی شجاع که روحیه مبارزه خود را در مواجهه با سختی‌ها حفظ کرده است» نیز اشاره کرد. این نشریه با انتشار بخشی از مقاله اخیر واشنگتن پست به قلم مارک تیسن، نویسنده سخنرانی‌های دولت جورج بوش و مشاور همیشگی ترامپ، نوشت که پس از حمله موشکی بالستیک ایران به نیروهای آمریکایی در اردن، «زمان آن رسیده است که ترامپ نگاهی دقیق و موشکافانه به توصیه‌هایی که در مورد ایران دریافت می‌کند، بیندازد.» تیسن در مقاله خود تأکید کرده است که ایران پنج موشک بالستیک به یک پایگاه نظامی ایالات متحده در اردن شلیک کرده است؛ «همان ارتشی که ترامپ قبلاً آن را نابود کرده بود!» آتلانتیک همچنین به گزارش اخیر وال استریت ژورنال اشاره کرد که نشان می‌دهد ایران «به سرعت بخش زیادی از زیرساخت‌ها و توانایی نظامی خود را بازسازی کرده است.» این تناقض آشکار در ادعاهای ترامپ، بار دیگر سوالات جدی را درباره صحت روایت رسمی کاخ سفید از وضعیت جنگ با ایران مطرح کرده است.

▼ اخبار

آمریکا به سمت شکستی استراتژیک پیش می‌رود

نیویورک تایمز در گزارشی با اشاره به ناکامی دونالد ترامپ در دستیابی به اهداف جنگ علیه ایران، تأکید کرد که «آمریکا و اسرائیل در موقعیت ضعیف‌تری قرار گرفته‌اند» و این درگیری به سمت «شکستی استراتژیک برای واشنگتن» در حرکت است. به نوشته این روزنامه، پس از شش ماه جنگ، ایران «مصمم‌تر از قبل» است، برنامه‌های هسته‌ای و موشکی آن نابود نشده و تنگه هرمز را عملاً تحت کنترل دارد. رابین نیبلت، مدیر پیشین اندیشکده چتم هاوس، این وضعیت را «یک شکست استراتژیک و مایه شرمساری» برای آمریکا توصیف کرده و گفت که متحدان واشنگتن دیگر نمی‌توانند به ایالات متحده اعتماد کنند. این گزارش همچنین به کمبود شدید مهمات پدافندی کلیدی مانند موشک‌های پاتریوت اشاره کرده که توانایی آمریکا را برای تأمین متحدان خود و حضور در یک درگیری طولانی محدود کرده است. علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بین‌المللی بحران، با اشاره به تغییرات ناگهانی خواسته‌های ترامپ، گفت: «سعودی‌ها با ترامپ توافق هسته‌ای می‌کنند و او در عرض ۲۴ ساعت آن را پس می‌گیرد. این بحران اعتبار آمریکاست. نه قدرت نظامی آن و نه وعده‌های دیپلماتیک‌اش قابل اعتماد نیستند.» آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین آمریکایی، نیز تأکید کرد که این درگیری «بازدارندگی و اعتبار آمریکا را تضعیف کرده، متحدانش را خشمگین و دشمنانش را خشنود ساخته است و اگر تنگه هرمز تحت کنترل و اهرم فشار ایران قرار گیرد، چیزی جز یک شکست استراتژیک نخواهد بود.»

چرایی تنفر مردم ایران از ربع پهلوی

جان کریاکو، افسر عملیاتی و تحلیلگر بازنشسته سی‌آی‌ای، با اشاره به تحلیل روانشناختی خود از ربع پهلوی، او را «شخصیتی فاقد هرگونه ویژگی لازم برای رهبری» توصیف کرد و گفت که مردم ایران «از رضا پهلوی متنفر هستند، همانطور که از پدرش متنفر بودند.» کریاکو که در دوران خدمت خود مسئولیت تهیه پروفایل‌های روانشناختی رهبران جهان از جمله صدام حسین را برعهده داشته، با اشاره به روش‌های تحلیلی سی‌آی‌ای، رضا پهلوی را «در حد یک بازیگر رسانه‌ای و گوینده خبر» دانست که «هرگز در هیچ سناریویی نمی‌تواند در آینده ایران کوچک‌ترین نقشی داشته باشد.» به گفته کریاکو، اگر رضا پهلوی به ایران بازگردد، «حتی از هواپیما تا ترمینال فرودگاه جان سالم به در نخواهد برد.» این افسر سابق سی‌آی‌ای با انتقاد از مواضع رضا پهلوی که همزمان از بمباران ایران و «آزادی مردم ایران» سخن می‌گوید، این رویکرد را «فاقد هرگونه پشتوانه عقلی و قابل دفاع» توصیف کرد. کریاکو با اشاره به اینکه شبکه حامیان رضا پهلوی «در خارج و نه در داخل ایران قرار دارند»، تأکید کرد که پشتیبانی خارجی «نمی‌تواند جایگزین مشروعیت و پایگاه اجتماعی در داخل ایران شود.» وی با اشاره به پیشینه حکمرانی محمدرضا پهلوی، او را «یک دیکتاتور خونریز و قاتل» خواند و تصور بازگرداندن فرزند چنین شاهی به قدرت را «غیرمشروع» دانست. کریاکو در پایان با رد ادعای رضا پهلوی درباره ضعف جمهوری اسلامی، تأکید کرد که «ساختار حکمرانی در ایران، از هر زمانی در تاریخ این کشور، مستحکم‌تر و منسجم‌تر است.»

شکاف ساختاری توسعه در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس

محمد مسجدجامعی، سفیر پیشین کشورمان در واتیکان، در نشستی با عنوان «کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس چگونه می‌اندیشند؟»، با اشاره به ماجرای فرار شاهزاده لطیفه، دختر یکی از حاکمان ثروتمند منطقه، تأکید کرد که «جامعه‌ای که در آن دختر یک حاکم، و حاکمی بسیار ثروتمند، ناگزیر به فرار می‌شود، حتی اگر توسعه‌هایی را نیز تجربه کرده باشد، هنوز جامعه‌ای توسعه‌یافته به معنای دقیق کلمه نیست.» مسجدجامعی با انتقاد از هر دو رویکرد افراطی در قبال کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، گفت که «نه آن‌قدر ضعیف‌اند که تصور می‌کنیم و نه آن‌قدر قدرتمند که تبلیغ می‌کنند.» وی با اشاره به ساختار قبیله‌ای این کشورها، آن را یکی از مهم‌ترین دلایل انسجام شورای همکاری خلیج فارس دانست و افزود که «این جوامع در مقایسه با بیست یا پنجاه سال گذشته خود، تغییرات بنیادینی داشته‌اند.» وی همچنین با اشاره به تحرکات بهار عربی، به بازداشت‌های گسترده در یکی از این کشورها بدون دلیل مشخص اشاره کرد و آن را نشانه‌ای از شکاف ساختاری در توسعه این جوامع دانست.

▼ اخبار  کوتاه

◄ سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در گفت‌وگوی تلفنی با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، هشدار داد: «هرگونه تجاوز، اقدام خصمانه آمریکا و رژیم صهیونیستی یا مشارکت و همراهی کشورهای منطقه با پاسخ قاطع و متناسب نیروهای مسلح مقتدر ایران مواجه خواهد شد و مسئولیت تمامی پیامدهای ناشی از چنین ماجراجویی‌هایی بر عهده مسببان آن خواهد بود.» وی با اشاره به آمادگی کامل ایران برای صیانت از حاکمیت، تمامیت سرزمینی و امنیت ملی کشور، بر عزم تهران برای دفاع از حقوق و منافع ملی تأکید کرد. عراقچی همچنین در تماس‌های جداگانه با فرمانده ارتش پاکستان و وزیر خارجه ترکیه نیز نسبت به ماجراجویی ارتش آمریکا هشدار داد.

باراک راوید، خبرنگار نزدیک به محافل امنیتی آمریکا و رژیم صهیونی، به نقل از دو منبع آمریکایی مدعی شد: «محمد بن سلمان با ترامپ تماس گرفته و از او خواسته است دست از حمله گسترده به ایران بردارد.» وی افزود: «سعودی‌ها نگرانی خود را مطرح کردند و خواستار شفاف‌سازی درباره برنامه عملیاتی آمریکا شدند.» به نوشته راوید، یک منبع آگاه دیگر نیز اعلام کرد که محمد بن سلمان از ترامپ خواسته برای کاهش تنش‌ها تلاش کند. همچنین ادعا شده خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، در دیدار با جی‌دی ونس تأکید کرده بود که ریاض از کاهش تنش با ایران حمایت می‌کند.

دولت با مصوبه ای جدید، واردات کالاهای اساسی را آسان کرد. بر اساس این مصوبه، واردات و ترخیص کالاهای اساسی دیگر به گمرکات استان‌های مرزی محدود نیست و از گمرکات سایر استان‌ها نیز امکان‌پذیر خواهد بود. کالاهای مشمول این مصوبه شامل برنج، روغن نباتی، حبوبات، گوشت قرمز، جو، ذرت و کنجاله است. این کالاها به صورت انتقال بدون ارز و با ثبت سفارش یا ثبت آماری وارد می‌شوند. این تصمیم در ادامه مصوبه آذر سال گذشته اتخاذ شده که اجازه واردات این کالاها بدون نیاز به تخصیص ارز رسمی را صادر کرده بود. این مصوبه با هدف تسهیل تأمین کالاهای اساسی و عبور از تنگناهای معیشتی اتخاذ شده است.

مارجری تیلور گرین، عضو سابق کنگره آمریکا، با انتقاد شدید از ترامپ به دلیل جنگ علیه ایران گفت: «ما گفتیم که دیگر جنگ خارجی نمی‌خواهیم و از دونالد ترامپ حمایت کردیم، چون او این وعده را داد. اما او به همه ما خیانت کرد.» وی این سخنان را در کنار چهره‌های مخالف جنگ ایران از جمله توماس مسی و تاکر کارلسون مطرح کرد. تاکنون چندین قانون‌گذار آمریکایی مخالفت خود را با جنگ علیه ایران ابراز کرده و درباره پیامدهای آن هشدار داده‌اند.مارجری تیلور گرین، عضو سابق کنگره آمریکا، گفت:«ما گفتیم جنگ خارجی نمی‌خواهیم و از ترامپ حمایت کردیم چون این وعده را داد، اما او خیانت کرد. جنبش "آمریکا اول" برای همه آمریکایی‌ها آغاز شده است.»

حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، خطاب به مقامات آمریکایی تأکید کرد: «ترتیبات ایرانی برای عبور از تنگه هرمز تنها گزینه روی میز است.» وی در واکنش به مواضع دوگانه واشنگتن نوشت: «در رسانه‌ها از تشدید تنش سخن می‌گویند، در حالی که از طریق کانال‌های موجود، خواهان مذاکره هستند؛ آنها نمی‌توانند جمهوری اسلامی ایران را فریب دهند، چه با تشدید تنش، چه با مذاکره.»