نشریه اخبار و تحلیل ها 12 شهریور 1405

 دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

روان‌شناسی سیاسی ترامپیسم

✍ عبدالحسین آزاد

بحث درباره افول دموکراسی در آمریکا دیگر صرفاً موضوعی برای منتقدان سیاست خارجی این کشور نیست؛ حتی نظریه‌پردازانی مانند فرانسیس فوکویاما نیز ناچارند درباره بحران‌های عمیق در ساختار سیاسی و اجتماعی آمریکا سخن بگویند. فوکویاما، نظریه‌پرداز شناخته‌شده آمریکایی و نویسنده کتاب «پایان تاریخ»، در گفت‌وگویی تازه با نشریه گاردین، ضمن بررسی پدیده ترامپیسم، به ریشه‌های روان‌شناختی و اجتماعی گرایش بخشی از جامعه آمریکا به دونالد ترامپ پرداخته است؛ تحلیلی که بیش از آنکه تصویری از استحکام دموکراسی آمریکایی ارائه دهد، نشانه‌هایی از شکاف عمیق میان مردم و نخبگان این کشور را آشکار می‌کند.

فوکویاما در بررسی شخصیت ترامپ، به علاقه دیرینه او به صاحبان قدرت و ساختارهای اقتدارگرا اشاره می‌کند و سفر وی به مسکو در دهه ۱۹۸۰ و انتشار آگهی‌های تمام‌صفحه علیه ناتو در دوران جنگ سرد را یادآور می‌شود. از نگاه این نظریه‌پرداز، ترامپ بیش از آنکه خود را مقید به اصول و ارزش‌های ثابت سیاسی بداند، به نتیجه و قدرت توجه دارد. فوکویاما در همین زمینه می‌گوید: «ترامپ اساساً فقط نگران این است که آیا می‌تواند پول به دست آورد یا نه؛ و اگر بتوان در یک نظام استبدادی پول درآورد، از نظر او کاملاً بی‌اشکال است.»

اما بخش مهم‌تر تحلیل فوکویاما به جامعه آمریکا بازمی‌گردد؛ جامعه‌ای که به اعتقاد او احساس کرده است از سوی نخبگان لیبرال نادیده گرفته شده و مورد بی‌احترامی قرار گرفته است. او برای توضیح این وضعیت از مفهوم «تیموس» در فلسفه یونان باستان، یعنی نیاز انسان به احترام و به رسمیت شناخته‌شدن، استفاده می‌کند و معتقد است نخبگان سیاسی آمریکا نتوانسته‌اند این نیاز را در بخش‌هایی از جامعه پاسخ دهند.

فوکویاما می‌گوید: «آن‌ها احساس می‌کنند نخبگان لیبرال به آن‌ها احترام نگذاشته‌اند. ترامپ این بی‌احترامی را درک کرد و راهی برای صحبت با مردم یافت که فارغ از نگاه تحقیرآمیز بود.» به باور او، ترامپ برخلاف بسیاری از نخبگان سیاسی، از زبان پیچیده و اصطلاحات بزرگ استفاده نمی‌کند و با داستان‌ها و جملات ساده، ارتباط مستقیمی با مخاطبان خود برقرار می‌سازد.

این وضعیت، پرسش مهمی درباره ادعای همیشگی غرب درباره برتری دموکراسی لیبرال ایجاد می‌کند. اگر ساختار سیاسی آمریکا تا این اندازه از بخش‌هایی از جامعه خود فاصله گرفته است که گروهی از مردم، اعتراض خود را در قالب حمایت از سیاستمداری مانند ترامپ نشان می‌دهند، نمی‌توان بحران موجود را صرفاً به رفتار یک فرد تقلیل داد. مسئله عمیق‌تر از آن است و به شکاف میان مردم و نخبگان بازمی‌گردد.

فوکویاما همچنین به نقش شبکه‌های اجتماعی و اینترنت در تشدید این شکاف اشاره می‌کند. او معتقد است این فناوری‌ها فاصله میان واقعیت مادی و زندگی روزمره مردم با تصویری که آنان در فضای مجازی تجربه می‌کنند را افزایش داده‌اند.

در نهایت، آنچه از سخنان فوکویاما به دست می‌آید، تصویری قابل تأمل از جامعه‌ای است که در آن اعتماد به نخبگان سیاسی و روایت رسمی قدرت با چالش جدی روبه‌رو شده است. این وضعیت نشان می‌دهد ادعای ثبات و برتری الگوی سیاسی آمریکا، در برابر واقعیت‌های اجتماعی این کشور نیازمند بازنگری جدی است؛ چرا که دموکراسی زمانی معنا دارد که مردم احساس کنند در ساختار قدرت دیده می‌شوند، صدایشان شنیده می‌شود و مورد احترام قرار می‌گیرند.

▼ گزارش روز

✍ بهرام بختیاری

در حالی که رژیم صهیونی طی سال‌های گذشته تلاش کرده است تصویری از برتری مطلق امنیتی و اطلاعاتی خود ارائه دهد، گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع این رژیم نشان می‌دهد که میدان تقابل با مقاومت، دیگر به مرزهای زمینی و درگیری‌های مستقیم محدود نیست. اکنون خود صهیونیست‌ها از جبهه‌ای سخن می‌گویند که اگرچه کمتر دیده می‌شود، اما به گفته آنان در تمام طول جنگ و حتی در دوره‌های آتش‌بس نیز فعال بوده است؛ جبهه‌ای که نام آن «نبرد سایبری» است.

به تازگی ارتش رژیم صهیونی مدعی شده است که در جریان جنگ، بیش از ۶۰۰ حمله سایبری مرتبط با حزب‌الله علیه رژیم شناسایی شده است. همین ادعا به‌خوبی نشان می‌دهد که تقابل میان مقاومت و رژیم صهیونی، صرفاً در میدان نظامی تعریف نمی‌شود و فضای سایبری نیز به یکی از عرصه‌های مهم این رویارویی تبدیل شده است.

ارتش رژیم صهیونی همچنین مدعی شده که ایران، حزب‌الله و دیگر گروه‌های فعال در لبنان طی سال‌های اخیر توانمندی‌های تهاجمی خود را در فضای سایبری توسعه داده‌اند. در این روایت، فضای سایبری برای مقاومت به مثابه یک «نبرد خاموش» تعریف شده است؛ عرصه‌ای که امکان استمرار تقابل را حتی در مقاطعی که شدت درگیری‌های نظامی کاهش پیدا می‌کند، فراهم می‌سازد.

ابعاد این نگرانی رژیم زمانی روشن‌تر می‌شود که آمار مطرح‌شده در گزارش را کنار یکدیگر قرار دهیم. بر اساس ادعای رژیم صهیونی، این رژیم از زمان عملیات طوفان الاقصی تاکنون با بیش از ۲۵۰۰ تلاش برای حمله سایبری مواجه شده است. این عدد، حتی اگر صرفاً از منظر روایت صهیونیست ها بررسی شود، نشان‌دهنده آن است که میدان درگیری تا چه اندازه گسترده شده و تهدیدات امنیتی برای رژیم اشغالگر ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

در واقع، آنچه امروز در فضای سایبری جریان دارد، بخشی از واقعیت جدید تقابل در منطقه است؛ واقعیتی که حتی گزارش‌های امنیتی رژیم صهیونی نیز نمی‌توانند آن را نادیده بگیرند. جنگ دیگر فقط صدای انفجار و شلیک گلوله نیست؛ بخشی از آن در سکوت شبکه‌ها جریان دارد و هرچه فناوری پیچیده‌تر می‌شود، اهمیت این میدان نیز برای طرف‌های درگیر افزایش خواهد یافت.

▼ خبر ویژه

صف‌آرایی زیر پرچم؛ اثر جنگ بر جامعه ایران

جان مرشایمر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، در مصاحبه جدید خود با اشاره به جنگ آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران، تأکید کرد که حملات به ایران، به‌جای تضعیف حکومت، موجب شکل‌گیری اثر «صف‌آرایی زیر پرچم» در میان ایرانیان شده و احساس تهدید موجودیتی، بخش بزرگی از جامعه را متحد کرده است. به گفته مرشایمر، «من هیچ نشانه‌ای نمی‌بینم که حکومت ایران در حال فروپاشی باشد. این استدلال که "فقط فشار اقتصادی را ادامه دهیم تا حکومت تسلیم شود" ماه‌هاست تکرار می‌شود. همچنین گفته شد که استفاده از نیروی نظامی ایران را به زانو درمی‌آورد. ما تقریباً همه راهبردهای ممکن را امتحان کرده‌ایم، به‌جز حمله زمینی، و هیچ‌کدام نتیجه نداده‌اند.» وی با اشاره به توان نظامی ایران، تصریح کرد که «پایگاه‌های آمریکا در خلیج فارس یا به‌شدت آسیب دیده‌اند یا نابود شده‌اند» و «بسیاری از سایت‌های موشکی و پهپادی ایران همچنان فعال هستند و ظرفیت تولید موشک ایران نیز پابرجاست. حتی ایران اکنون موشک‌های بیشتری نسبت به گذشته دارد.» مرشایمر در ادامه با اشاره به ترور رهبر شهید انقلاب و جمعی از فرماندهان ایرانی، گفت که این اقدام «طبیعتاً توانسته اثر صف‌آرایی زیر پرچم ایجاد کند» و «بسیاری از ایرانی‌ها می‌دانند که آمریکا یک تهدید موجودیتی برای آنهاست.» نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل در پایان با اشاره به محاصره اقتصادی آمریکا، گفت که ایران «آنقدر نفت در دریا دارد که بتواند درآمد خود را تا ماه مارس تأمین کند» و «من روی ایران برای دوام آوردن در این شرایط حساب می‌کنم، نه آمریکا.» مرشایمر این جنگ را «نمونه‌ای کاملاً روشن از یک شکست عظیم راهبردی» توصیف کرد و گفت که «اگر به جایگاه فعلی آمریکا و اهدافی که در آغاز جنگ تعیین کرده بود نگاه کنیم، باید پذیرفت که جنگ تا اینجا شکست خورده است.»

▼ اخبار

۲۰ هزار دانشجوی جهادی در مسیر خدمت‌رسانی به مناطق محروم

مسئول سازمان بسیج دانشجویی کشور با اشاره به برگزاری آیین افتتاحیه اردوهای جهادی دانشجویی در گلزار شهدای میناب، اعلام کرد که بیش از ۲۰ هزار دانشجو در فرصت ۲۰ روز آینده به مناطق مختلف کشور اعزام می‌شوند تا در عرصه‌های بهداشت و درمان، کارهای آموزشی و تربیتی، عمرانی و خدمات اجتماعی به مردم خدمت‌رسانی کنند. هادی قاسمی با بیان اینکه خانواده شهدای میناب امسال بدرقه‌کننده گروه‌های جهادی دانشجویی هستند، تأکید کرد که این دانشجویان خدمتگزاری به مردم را افتخار خود می‌دانند و این اقدام را در کارنامه تشکیلاتی خود ثبت خواهند کرد. وی افزود که این اردوهای جهادی با هدف تقویت روحیه انقلابی و جهادی در میان دانشجویان و همچنین رفع محرومیت‌ها در مناطق کمتر برخوردار کشور برگزار می‌شود. این حرکت در شرایطی صورت می‌گیرد که کشور با جنگ و محاصره اقتصادی مواجه است و حضور جوانان متعهد در عرصه‌های خدمت‌رسانی، نشان‌دهنده عزم ملی برای عبور از بحران‌ها و تقویت سرمایه اجتماعی است. مسئول سازمان بسیج دانشجویی کشور با اشاره به استقبال گسترده دانشجویان از این اردوها، گفت که این حرکت هر سال با شور و اشتیاق بیشتری دنبال می‌شود و امسال با توجه به شرایط خاص کشور، اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. گروه‌های جهادی دانشجویی علاوه بر خدمات عمرانی و درمانی، برنامه‌های فرهنگی و آموزشی را نیز برای مناطق محروم تدارک دیده‌اند تا بتوانند در کنار رفع نیازهای مادی، به ارتقای سطح آگاهی و فرهنگ جامعه نیز کمک کنند. این فعالیت‌ها با حمایت نهادهای مختلف و همکاری مردم محلی انجام می‌شود و همواره با استقبال گرم روستاییان و ساکنان مناطق محروم مواجه شده است.

فرار طلاهای اروپا از آمریکا

بانک مرکزی هلند اعلام کرده که در فاصله مارس تا اوت ۲۰۲۶، حدود ۸۶ تن از ذخایر طلای خود را از محل نگهداری در آمریکا و کانادا به لندن منتقل کرده است که بیش از یک‌چهارم طلای هلند در این دو کشور را شامل می‌شود. این جابه‌جایی در شرایطی انجام شده که روابط اقتصادی و سیاسی اروپا و آمریکا در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ با چالش‌های بیشتری روبه‌رو شده و نگرانی درباره محدودیت‌های احتمالی در نقل‌وانتقال‌های مالی و دسترسی به دارایی‌های خارجی، اهمیت محل نگهداری ذخایر طلا را دوباره در کانون توجه قرار داده است. هلند تنها کشور اروپایی نیست که به موضوع محل نگهداری ذخایر طلای خود توجه بیشتری نشان داده است. در فرانسه نیز گزارش‌هایی درباره انتقال ۱۲۹ تن طلای باقی‌مانده در فدرال رزرو نیویورک به داخل این کشور مطرح شده و مجموع ذخایر طلای فرانسه، حدود ۲ هزار و ۴۳۷ تن، اکنون در داخل کشور نگهداری می‌شود. در آلمان نیز بحث درباره بازگرداندن حدود ۱,۲۳۶ تن طلا از نیویورک همچنان ادامه دارد و در ایتالیا نیز درخواست‌هایی برای بازنگری در محل نگهداری ذخایر طلا مطرح شده است. دلیل اصلی انتخاب لندن، جایگاه این شهر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز معاملات فیزیکی طلا در جهان است که امکان دسترسی سریع‌تر، فروش یا استفاده از این دارایی در شرایط بحرانی را فراهم می‌کند. این روند را می‌توان بخشی از بحث گسترده‌تر اروپا درباره امنیت ذخایر راهبردی، کاهش آسیب‌پذیری در برابر محدودیت‌های مالی و افزایش کنترل بر دارایی‌های ملی دانست؛ موضوعی که با تشدید اختلافات اقتصادی میان دو سوی اقیانوس اطلس اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

کابوس لجستیکی نیروی دریایی آمریکا در منطقه

روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی با اشاره به ادامه جنگ با ایران، اذعان کرد که نیروی دریایی آمریکا در منطقه با یک «کابوس لجستیکی» روبه‌رو شده است و حملات ایران، زنجیره تأمین نیروی دریایی آمریکا را به‌طور کامل دگرگون کرده و فشارهای زیادی بر کشتی‌های جنگی این کشور وارد کرده است. بر اساس این گزارش، کشتی‌های آمریکایی در منطقه هر هفته به مواد غذایی کافی برای تهیه بیش از ۴۲۰ هزار وعده غذا و حدود ۸ میلیون گالن سوخت نیاز دارند، اما ایران پایگاه لجستیکی حیاتی نیروی دریایی آمریکا در بحرین را منهدم کرده و تهدید ناشی از موشک‌ها و پهپادها موجب شده تا برخی بنادر دیگر نیز برای عملیات تأمین و پشتیبانی قابل استفاده نباشند. نیویورک‌تایمز تأکید کرد که ناتوانی در دسترسی به پایگاه‌های نزدیک، نیروی دریایی آمریکا را مجبور کرده تا کشتی‌های خود را هر پنج یا شش روز یک‌بار در دریا تأمین مجدد کند؛ فرایندی که پیچیده و پرخطر است و ادامه این وضعیت امکان‌پذیر نخواهد بود. این روزنامه همچنین گزارش داد که گزینه جایگزین برای کشتی‌های پشتیبانی آمریکا، حرکت به سمت سنگاپور در فاصله حدود ۳۷۰۰ مایلی است که نیازمند عبور از تنگه مالاکا، یکی از مسیرهای پرتردد تجاری جهان، خواهد بود. نیویورک تایمز در پایان نوشت که کشتی‌های پشتیبانی آمریکا اکنون مجبور شده‌اند برای تأمین سوخت و تجهیزات کشتی‌های جنگی مستقر در خلیج عمان و دریای عرب، مسافت ۲۲۰۰ مایل را تا جزیره دیه‌گو گارسیا طی کنند. کارشناسان نظامی معتقدند این بحران لجستیکی نشان‌دهنده تأثیر عمیق حملات ایران بر توان عملیاتی نیروی دریایی آمریکا در منطقه است و ادامه این روند می‌تواند به تضعیف جدی حضور نظامی واشنگتن در خلیج فارس و دریای عرب منجر شود.

▼ اخبار  کوتاه

◄ نظرسنجی موسسه گالوپ نشان می‌دهد ۸۹ درصد آمریکایی‌ها معتقدند فساد در دولت این کشور گسترده است که بالاترین رقم از سال ۲۰۰۶ محسوب می‌شود. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۵ ده درصد افزایش یافته است. نظرسنجی دانشگاه ماساچوست نیز نشان داد ۹۷ درصد پاسخ‌دهندگان حداقل سطحی از فساد را در دولت تأیید می‌کنند. سناتور جان کورنین در واکنش گفت: «این باید همه آمریکایی‌ها را نگران کند. درک فساد در دوران ترامپ به‌سرعت افزایش یافته و سطح آن ۲۰ درصد بالاتر از میانگین کشورهای OECD است. تنها چهار کشور از ۱۳۲ کشور از این رقم فراتر رفته‌اند.»

◄ به نقل از جروزالم پست، یک مقام ارشد دیپلمات رژیم صهیونی با اذعان به شکست مذاکرات امنیتی با دولت سوریه گفت: «ما تلاش کردیم به یک توافق امنیتی دست یابیم، اما در نهایت موفق نشدیم.» وی در مصاحبه با جروزالم پست، کاهش تحریم‌ها علیه سوریه را عامل کاهش انگیزه دمشق برای توافق دانست. این مقام صهیونیست تصریح کرد: «مسئله منطقه حائل از نقاط اختلاف اصلی بود؛ ما بر این باور نبودیم که در چارچوب توافق امنیتی، ملزم به عقب‌نشینی از منطقه حائل باشیم.»

◄ غلامحسین درزی، سفیر و معاون نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل، در نامه‌ای به شورای امنیت حمله آمریکا به مراسم عروسی در کوهستک سیریک را محکوم کرد و گفت: «هدف قرار دادن و کشتن غیرنظامیان از جمله کودکان نقض فاحش حقوق بین‌الملل بشردوستانه و مصداق جنایت جنگی است.» در این حمله ۴ غیرنظامی از جمله یک کودک ۴ ساله شهید و بیش از ۷۰ نفر زخمی شدند. درزی تأکید کرد نیروهای مسلح ایران در اعمال حق دفاع مشروع، حملات متناسبی علیه پایگاه‌های آمریکا انجام دادند. وی از شورای امنیت خواست این جنایت را محکوم و آمریکا را پاسخگو کند.

◄ جنیفر کاوانا، تحلیلگر نظامی اندیشکده «اولویت‌های دفاعی»، در مصاحبه با اسپوتنیک گفت طولانی‌شدن جنگ با ایران محدودیت‌های نیروی دریایی آمریکا را آشکار می‌کند. وی تصریح کرد: «توانایی آمریکا برای ادامه عملیات علیه ایران و حفظ آمادگی در مناطق دیگر به دلیل تعداد ناوهای هواپیمابر و کشتی‌های جنگی محدود است.» کاوانا افزود: «بسیاری از کشتی‌های جنگی آمریکا در حال تعمیر هستند و نیروی دریایی با کمبود کشتی‌های موجود مواجه است.» وی تأکید کرد: «واشنگتن تنها با کاهش حضور نظامی خود در اروپا، آسیا یا نیمکره غربی می‌تواند کشتی‌های بیشتری به خاورمیانه اعزام کند.»

◄ نیروهای مسلح یمن پایگاه‌های مزدوران سعودی را در جنوب غربی این کشور هدف حملات هوایی قرار دادند. منابع محلی از شنیده شدن صدای انفجارهای متعدد خبر دادند و گزارش‌ها حاکی است اردوگاه‌های مزدوران سعودی در بندر «المخاء» واقع در استان تعز و پایگاه‌های آنها در الخوخه در استان الحدیده هدف حمله قرار گرفته‌اند. این حملات با استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپادهای تهاجمی انجام شده است. این عملیات در ادامه حملات نیروهای یمنی علیه ائتلاف سعودی و مزدوران آن صورت می‌گیرد.