روزنامه اعتماد - صفحه 127

مقدمه: نشست علمي «پساتوافق و جامعه» بيست و سوم آبان ماه، از سوي گروه جامعه‌شناسي سياسي انجمن جامعه‌شناسي ايران در سالن آمفي‌تئاتر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات برگزار شد. در اين نشست، محمدامين قانعي‌راد رييس انجمن جامعه‌شناسي ايران، جعفر توفيقي استاد دانشگاه و سياستمدار اصلاح‌طلب، حسين غريبي معاون پيشين آموزشي دانشگاه آزاد اسلامي، حميدرضاجلايي‌پور و دكتر سيد جواد ميري حضور داشتند. اشرف بروجردي نيز مهمان غايب اين مراسم بود. نشست «پساتوافق و جامعه» در دو بخش برگزار شد؛ در بخش اول غريبي از گشايش‌هاي احتمالي كه پس از برجام در دانشگاه‌ها و آموزش عالي ايجاد خواهد شد، گفت و اينكه تعامل با جهان به گسترش دانشگاه‌ها و افزايش دستاوردهاي علمي ما كمك خواهد كرد. ميري نيز به بحث قوميت‌ها و چگونگي حل چالش‌هاي قوميتي در پسا برجام پرداخت. در اين گزارش مباحث بخش دوم نشست فوق، پوشش داده شده است.

مقدمه: از آغاز به كار دولت تدبير و اميد، اميدها براي بهبود و گسترش روابط با كشورهاي مختلف دنيا بيش از پيش شده و در اين ميان، روزنه‌ها براي عادي شدن روابط تهران و رياض نيز از هر كشور ديگري اهميت بسياري به خود گرفته است؛ از حسن روحاني و محمدجواد ظريف تا آيت‌الله اكبر هاشمي‌رفسنجاني‏، هر كدام براي احياي روابط ايران و عربستان اعلام آمادگي كردند‏، اما هر بار كه اميدها براي بهبود روابط بيش از هر زمان ديگري شده، حوادث مختلف بر روابط تهران و رياض سايه انداخته‌اند. مسائل منطقه‌اي و به ويژه سوريه و يمن از جمله مسائلي بودند كه ايران و عربستان را از يكديگر دور ساخته بود و با بروز فاجعه منا‏، روابط بيشتر از پيش تيره‌ شد. با اين حال‏، حسين اميرعبداللهيان معاون امور عربي و آفريقاي وزير امور خارجه چندي پيش از ديدار چند ساعته وزراي امور خارجه ايران و عربستان خبر داد و همين موجب شده تا بسياري از تحليلگران نسبت به حل مسائل فيمابين ايران و عربستان اميدوارتر از قبل شوند. در خصوص روابط ايران و عربستان با عليرضا آيتي، كارشناس ارشد مسائل غرب آسيا گفت‌وگويي داشته‌ايم كه در ادامه مي‌آيد.

مقدمه: گروه ديپلماسي - «رسانه‌ها در ايران در كنترل دولت نيستند و حتي عليه دولت ما نيز مطلب مي‌نويسند اما شما از زبان مقام‌هاي رسمي دولت ايران سخني عليه دولت تركيه نشنيده‌ايد و اين در حالي است كه مقام‌هاي رسمي شما اظهارات منفي و نادرست بسياري عليه جمهوري اسلامي ايران، دولت و مقدسات مردم ايران بيان كرده‌اند.» اين پاسخي است كه اسحاق جهانگيري، معاون اول رييس‌جمهور شنبه شب در ديدار با رجب طيب اردوغان، در پاسخ به انتقادات رييس‌جمهور تركيه بيان كرد. از حدود پنج سال پيش تا به امروز، روابط دوجانبه تهران و آنكارا بيش از هر مساله ديگري، دستخوش بحران سوريه قرار گرفته است و با آنكه در اين مدت و به خصوص با روي كار آمدن دولت حسن روحاني، گفت‌وگوها ميان دو كشور شدت گرفته و مقامات‌ دو كشور رفت و آمدهاي‌شان را بيش از پيش كرده‌اند، اما همچنان سايه سوريه بر روابط ايران و تركيه سنگيني مي‌كند. با اين حال و با وجود برگزاري دو نشست بين‌المللي در وين، اميدها براي حل و فصل بحران سوريه بيش از پيش شده بود تا آنكه تركيه در اقدامي ناگهاني، جنگنده روسيه را در نزديكي مرز خود مورد هدف قرار داد و اين خود دستمايه تنش‌هاي بسيار ميان آنكارا و مسكو شد. در اين ميان، مسوولان وزارت امور خارجه ايران ضمن دعوت طرفين به خويشتنداري گفتند كه اين تحولات به نفع تروريست‌ها تمام مي‌شود و آنان پيام بسيار غلطي دريافت مي‌كنند. دعوت خويشتنداري ايران اما با ادعاهاي رجب طيب اردوغان در همايش سنديكاهاي كارگري تركيه همراه شد. رييس‌جمهور تركيه در اين سخنراني ادعا كرد به مقامات ايراني هشدار داده است كه اظهارنظر درباره دخالت مقامات تركيه‌اي در خريد نفت داعش، براي ايران هزينه خواهد داشت و مدعي شد به رييس‌جمهور ايران هشدار داده است چنانچه صحبت درباره خريد نفت داعش در تركيه ادامه يابد، ايران هزينه‌هاي آن را پرداخت خواهد كرد و ايراني‌ها نيز حرف خود را پس گرفته‌اند. اين اظهارات اما بي‌پاسخ نماند و حسين جابر انصاري، سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان به اظهارات اخير رييس‌جمهور تركيه واكنش نشان داد و كشورهاي همسايه را به پرهيز از ماجراجويي و مسووليت‌پذيري در اتخاذ مواضع سياسي دعوت كرد. اين اظهارات هم بي‌پاسخ نماند و وزير امور خارجه تركيه مدعي شد كه اظهارات اردوغان در گفت‌وگو با حسن روحاني ضبط شده است و محمدباقر نوبخت، سخنگوي دولت ايران نيز گفت كه اين گفت‌وگو در مردادماه صورت گرفته است. وي گفت: موضوعات مختلفي در اين مكالمه مطرح شد كه يكي از آنها اظهار نگراني آقاي اردوغان از انتشار مطالبي راجع به ايشان و خانواده‌شان در يكي از رسانه‌هاي ايراني بوده است كه رييس‌جمهور هم در پاسخ به ايشان گفته بودند كه در ايران دموكراسي حاكم است و رسانه‌ها گاهي چنين مطالبي را منتشر مي‌كنند و ظرفيت آن وجود دارد. با اين حال، اردوغان روز شنبه با اسحاق جهانگيري، مقام دوم دولت ايران ديدار داشت و بار ديگر فرصت يافت تا گلايه‌هايش را از ايران مجددا تكرار كند و البته همان پاسخي را كه از روحاني شنيده بود، اين‌بار از زبان معاون وي بشنود. حالا بايد منتظر ماند و ديد اين ديدار و آن پاسخ‌ها به چه ميزان مي‌تواند گره كار در تنش ميان ايران و تركيه را باز كند و موجب نزديكي دو دولت به يكديگر و درك درست از مسائل شود. در اين باره گفت‌وگويي با فيروز دولت‌آبادي، سفير ايران در تركيه در دولت اصلاحات داشته‌ايم كه مشروح آن در ادامه مي‌آيد:

اشاره: كمتر از پنج روز به ثبت‌نام كانديداهاي انتخابات دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي باقي مانده است. دو جريان اصلي كشور سخت مشغول فعاليت هستند تا بتوانند با آرايشي يكپارچه در انتخابات حاضر شوند. به نظر مي‌رسد اصلاح‌طلبان با تشكيل شوراي سياستگذاري و واگذاري مسووليت امور حوزه‌هاي انتخابيه از قبيل انتخاب نامزدها به مجمع اصلاح‌طلبان هر حوزه گام موثري برداشته‌اند كه آنها را به وحدت و ارايه ليست يكپارچه نزديك‌تر كرده است. در اين ميان حزب كارگزاران ايران اسلامي نيز به عنوان يكي از احزاب موثر و حرفه‌اي جريان اصلاحات مي‌كوشد تا در بزنگاه انتخابات ضمن افزايش دامنه اثربخشي خود در جبهه اصلاحات نيم نگاهي نيز به اثرگذاري در جريان رقيب داشته باشد. به همين منظور سخنگوي‌شان در جلسات شوراي‌عالي سياستگذاري شركت مي‌كند و عضو هيات رييسه مي‌شود اما عضو شوراي مركزي‌شان سخن از ائتلاف با اصولگرايان و ارجحيت برخي چهره‌هاي رقيب به سياستمداران رفيق مي‌گويد. حسين مرعشي، سخنگوي كارگزاران اين‌بار قاطعانه‌تر از گذشته صحبت مي‌كند. وقتي درباره كارگزاران و بعضا چندصدايي اين حزب از او مي‌پرسيم، مي‌گويد: مواضع حزب را سخنگو اعلام مي‌كند، سخنگو هم من هستم. اين گفته‌اش سخنان ديگر اعضا را از اعتبار تشكيلاتي ساقط مي‌كند. او شايد نيم نگاهي هم به دبيركلي كارگزاران داشته باشد. جايگاهي كه حدود دو دهه در اختيار غلامحسين كرباسچي بوده است. خودش مي‌گويد به دبيركلي فكر نكرده اما اگر بخواهد اين سمت را در اختيار بگيرد كرباسچي مخالفتي نمي‌كند. اما آنچه از دبيركلي كارگزاران مهم‌تر است وضعيت امروز اصلاح‌طلبان براي ورود به مجلس است. مرعشي مي‌گويد قرار بوده تا آخر هفته قبل تمام اعضاي شوراي سياستگذاري ليست پيشنهادي خود براي كانديداهاي حوزه انتخابيه تهران را به محمدرضا عارف ارايه كنند تا هيات رييسه اين شورا ضمن بررسي ليست‌هاي ارايه شده نسبت به دعوت از شخصيت‌هايي كه تمايلي به كانديداتوري ندارند، اقدام كند.