امام خمینی«ره» - صفحه 18

عباس خسروانی اشاره: چندى پیش در گفتگوبا حجت‌‌الاسلام والمسلمین دکتر بهروز لک به بررسى مفهوم گفتمان و ارزیابى تحلیلهاى گفتمانى براساس آموزه‌هاى دینى پرداختیم. دراین مصاحبه به بررسى تاریخچه شکل‌گیرى اصولگرایى در ایران و فراز و نشیب‌هاى آن پرداخته‌ایم که در ذیل از نظر مى‌گذرانید.

مقدمه: وزارت امورخارجه که دستگاه دیپلماسی کشور است جایگاه ویژه ای در نظام دارد و به قول مقام معظم رهبری این وزارتخانه نیمی از دولت است. باتوجه به این امر، حضرت امام خمینی (ره)نیز توجه خاصی به این وزارتخانه داشتند و در این رابطه می فرمودند: "وزارتخارجه تنها وزارتخانه ای است که با اسلامی شدنش بیشتر از سایر وزارتخانه ها می تواند موجودیت اسلامی ما را به خارج نشان دهد و بعکس صدماتی که به این کشور ممکن است وارد آید و در سابق از ناحیه سفارتخانه های خارجی در اینجا و سفارتخانه های ما در خارج بر کشور وارد شده بیشتر از دیگران است "امام معمولا در دیدار با دست اندرکاران سیاست خارجی آنان را به تقوای الهی، خودسازی، تهذیب نفس و اسلامی ساختن سفارتخانه ها فرا خوانده ومی فرمودند " وقتی شما در راه مستقیم قرار گرفتید به مقصد می رسید ". با توجه به بیانات امام راحل (ره) ابعاد مختلف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را می توان در چند بخش مورد ارزیابی قرار داد.

اشاره: روز 14 خرداد1368، مصادف با رحلت بزرگ مردی است که در تاریخ حوادث نیم قرن اخیر ایران به عنوان پرچمدار مبارزات مردم علیه رژیم ستمشاهی و بانی اعاده استقلال و عزت و سربلندی ملت ایران شناخته شده است‌. در بررسی زندگانی امام خمینی‌، 5 فراز متمایز را می‌توان برشمرد.

نویسنده: اکبر مهدی‌زاده مقدمه: در مطالعات مربوط به رهبری، برحسب معیارهای مختلف، تقسیم بندی های متفاوتی از انواع رهبران به عمل آمده است. یکی از این معیارها منبع اقتدار رهبران می باشد که رهبری کاریزماتیک نیز در چارچوب آن مطرح می شود.این تقسیم بندی متأثر از دیدگاه ماکس وبر درباره انواع سلطه و اقتدار است و در مباحث مدیریت، ارزش زیادی دارد. البته از مفهوم رهبری کاریزماتیک ماکس وبر انتقادهای بسیاری شده است، با این حال، این مفهوم ارزش نظری خود را حفظ کرده است و پاسخگوی نیازهای تئوریک مهمی می باشد. این مفهوم، به ویژه برای مطالعه جنبش های انقلابی اهمیت بسیاری دارد. به نظر وبر، کاریزما نیرو و ویژگی ای است که باعث می شود افراد واجد آن از انسان های عادی متمایز و به صورت افرادی با قدرت ها یا ویژگی های فوق طبیعی، فوق انسانی یا دست کم استثنایی و نادر نمایانده شوند. در رهبری کاریزماتیک، اعتقاد پیروان به ویژگی خارق العاده رهبر اهمیتی اساسی دارد. بدون پیروی آزاد پیروان از رهبر کاریزمایی، کاریزمایی وجود نخواهد داشت. اساس اقتدار کاریزمایی روابط عاطفی است و دلدادگی پیروان به رهبر کاریزمایی بر رفتار عاطفی مبتنی می باشد. پیدایش کاریزما مسیر عادی زندگی سیاسی را تغییر می دهد. رهبر کاریزمایی به دور خود پیروانی جمع می کند، نظام و قدرت مستقر را به زیر سوال می برد و معنای جدیدی را از امور ارائه می دهد. کار رهبر کاریزمایی ترغیب و تهییج ابعاد عاطفی ذهن مردم است. در نتیجه، باید برای حفظ رابطه خود با پیروانش همواره پویا و فعال باشد و خطر کند. به طور خلاصه، اقتدار کاریزمایی شدیداً شخصی و منبعث از قدرت های خارق العاده تلقی می شود؛ ممکن است مذهبی یا غیرمذهبی باشد؛ رابطه ای عاطفی میان پیرو و رهبر است؛ متضمن رسالتی است که شاید احیای عقیده یا عرضه آرمانی نو باشد؛ در زمان بحران اجتماعی، احتمال ظهور آن افزایش می یابد و بیشتر تغییرات اجتماعی و فکری را موجب می شود. وبر درباره شرایط پیدایش کاریزما به تفصیل و روشنی سخن نمی گوید و فقط به این نکته کفایت می کند که این نوع رهبری در دوره های فشار و اضطرار روحی، طبیعی، اقتصادی، اخلاقی، مذهبی و سیاسی ظهور می کند. به عبارت دیگر منشأ جنبش های کاریزمایی پیدایش خلا معنایی است که در نتیجه عدم کفایت سنت ها و نظام فکری مستقر برای تبیین تحولات نو ایجاد می شود. همان طور که گفته شد از مفهوم رهبری کاریزمایی وبر انتقادهایی شده است که از آن جمله می توان به وجود ابهام در مفهوم مزبور، کلی بودن آن و مشکل بودن استفاده از آن در عمل اشاره کرد. از این رو برخی از اندیشمندان علوم سیاسی سعی کرده اند تا مفهوم رهبری کاریزمایی وبر را عملیاتی کنند. ویلنر از جمله این اندیشمندان است که تا حد زیادی در این کار موفق بوده است.به نظر ویلنر مفهوم رهبری کاریزمایی چهار بعد مهم دارد که می توان در آنها ارتباط رهبر با پیروانش را مشخص کرد: 1) تصور پیروان از رهبر: پیروان بر این باورند که رهبرشان توانایی های فوق بشری و خصلت های ویژه ای دارد. 2) پذیرش ایده های رهبر: پیروان ایده ها و سخنان رهبر را صرفاً به دلیل آن که وی آنها را صادر کرده است، اجرا می کنند. 3) اجابت و پذیرش: پیروان اوامر و دستورات رهبر را صرفاً به دلیل آن که وی آنها را صادر کرده است، اجرا می کنند. 4) احساسی و عاطفی: عکس العمل پیروان در مقابل رهبر آمیخته با محبت، دلبستگی و احترام و ایمان کامل است. از دیگر ایرادتی که به نظریه وبر وارد است حذف عنصر عقلانیت از رابطه پیروان و رهبری است. در نمونه رهبری امام خمینی (ره) عنصر عقلانیت نقش اساسی دارد.

نویسنده: شریف لک‌زایی اشاره: صدرالدین شیرازی و امام خمینی، هر دو در شمار برجسته ترین فیلسوفان حکمت متعالیه اند؛ یکی اما مؤسس این حکمت و دیگری پیرو، مدرس و مفسر توانمند آن. این دو، وجوه اشتراک بسیاری دارند. از جمله این که هر دو در عین اشراف به برهان، دستی گشاده در عرفان و اشراق دارند و از سویی با کلام و قرآن نیز سر و سرّی داشته، با تفسیر و فقه نیز آشنایی وافری داشته و فقیهانی برجسته اند. به رغم همه این وجوه اشتراک در حوزه اندیشه و نظر و به ویژه اشراف هر دو به دانش های مختلف، اما حوزه عمل این دو حکیم، که صدر و ذیل حکمت متعالیه در روزگار تأسیس و روزگار کنونی اند، از یکدیگر ممتاز و متمایز است. به ویژه این تمایز را می توان در رجوع و بهره برداری گسترده از فقه و فقاهت، نشستن بر مصدر مرجعیت شیعیان و صدور فتوا، درافتادن با سلطنت و در نهایت تأسیس دولتی نوبنیاد به خوبی مشاهده کرد.