▼ حرف روز
معماری جدید هرمز
✍ علی محمدی
جنگ رمضان نهتنها معادلات نظامی منطقه را تغییر داد، بلکه معماری امنیتی و اقتصادی تنگه هرمز را نیز وارد مرحلهای تازه کرد. از این پس، بازگشت این آبراه به وضعیت پیش از جنگ دیگر ممکن نیست. ایران امروز در موقعیتی جدید قرار دارد و ابزارهای کلیدی لازم برای تحقق این تحول را در اختیار دارد. از یک سو، قدرت بازدارندگی و توان اعمال حاکمیت در تنگه و از سوی دیگر، عقلانیت دیپلماتیک برای تبدیل دستاوردهای میدانی به چارچوبی پایدار. این ترکیب، مهمترین برگ برنده ایران در تعیین قواعد جدید است. آنچه از این پس در این آبراه شکل خواهد گرفت، تولد نظمی جدید بر پایه واقعیتهای میدانی، حقوق حاکمیتی و منافع مشترک ملتهای منطقه خواهد بود.
بدیهی است که امنیت پایدار در تنگه هرمز بدون مشارکت کشورهای ساحلی، بهویژه ایران، امکانپذیر نیست. از همین رو، مسیر آینده تنگه هرمز، مسیر همکاری و مشارکت است؛ اما همکاری در چارچوبی که منافع ملی ایران، اراده کشورهای ساحلی و ثبات منطقه را تضمین کند، نه امنیتیسازی آبراه و ایجاد مسیرهای موازی به بهانه نظارت یا همکاری اطلاعاتی با کشورهای متجاوز فرامنطقهای. منطقه به اندازه کافی از حضور بیثباتکننده آمریکا آسیب دیده است و نیازی به تکرار تجربههای تلخ گذشته ندارد. سخن این است که کشور دوست، یعنی عمان، به عنوان شریک طبیعی ایران در این آبراه، میتواند نقش سازندهای در تسهیل ترتیبات آینده ایفا کند. اما هرگونه همکاری باید بر پایه احترام به حقوق حاکمیتی و منافع مشترک استوار باشد و از باز کردن پای دولتهای متجاوز به این آبراه اجتناب شود.
بند پنجم تفاهمنامه اسلامآباد نیز سندی کلیدی برای تثبیت این نظم جدید است. این بند، با اشاره به ترتیبات آینده تنگه هرمز و امکان دریافت هزینه خدمات دریایی، چارچوبی حقوقی برای مدیریت اقتصادی این آبراه فراهم کرده است. ارائه خدمات ایمنسازی، ناوبری، اسکورت و مدیریت بحران در تنگه، هزینههای قابل توجهی بر کشور ساحلی تحمیل میکند و در هیچ نقطهای از جهان چنین خدماتی به صورت رایگان ارائه نمیشود. آنچه ایران دنبال میکند، دریافت هزینهای معقول برای خدماتی است که در چارچوب حاکمیت خود ارائه میدهد؛ موضوعی که بند پنجم تفاهمنامه نیز صراحتاً آن را به رسمیت شناخته است.
ترتیبات ۶۰ روزه نیز بخشی از یک معادله متوازن است که در آن، طرف مقابل متعهد به اجرای کامل تعهدات خود شده است. هرگونه انحراف از این تعهدات، به معنای بیاعتباری کل تفاهم و بازگشت به شرایط پیشین خواهد بود. جمهوری اسلامی ایران نیز با اتکا به قدرت و اراده خود، از دستاوردهای این نظم جدید حفاظت خواهد کرد و به هرگونه نقض عهد، قاطعانه و محکم پاسخ خواهد داد. اکنون انتخاب با طرف مقابل است؛ همراهی با نظم جدید و اجرای تفاهم، یا بازگشت به رویکردهای گذشته که نهتنها کارآمدی خود را از دست دادهاند، بلکه هزینههای بیشتری را بر منطقه و جهان تحمیل خواهند کرد.
▼ گزارش روز
اشغالگری در سایه توافق!
✍ بهرام بختیاری
در حالی که رژیم صهیونی همچنان بخشهایی از خاک لبنان را در اشغال خود نگه داشته و حملات و تجاوزات این رژیم به مناطق مختلف لبنان ادامه دارد، انتشار جزئیاتی از یک «توافق چارچوب» میان دولت لبنان و رژیم صهیونی با واکنشها و پرسشهای فراوانی همراه شده است. مهمترین ابهام این توافق، نبود هرگونه جدول زمانی مشخص برای خروج نظامیان صهیونیست از اراضی اشغالی لبنان است؛ موضوعی که نگرانیهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی و افکار عمومی لبنان ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش رسانههای عربی و صهیونیست، این توافق شامل ۱۴ بند بوده و در آن سازوکاری مرحلهای برای گسترش استقرار ارتش لبنان در برخی مناطق پیشبینی شده است. طبق این ادعا، ارتش لبنان مسئولیت امنیتی در مناطق مشخصی را بر عهده خواهد گرفت و کارگروههایی نیز برای بررسی روند دستیابی به توافقهای بعدی تشکیل میشود.
با این حال، آنچه بیش از همه مورد توجه قرار گرفته، سکوت توافق درباره زمان پایان اشغالگری رژیم صهیونی است. گزارشها نشان میدهد عقبنشینی نظامیان صهیونیست به روندی مشروط و مرحلهای گره خورده و هیچ تعهد روشنی درباره خروج کامل اشغالگران از خاک لبنان ارائه نشده است. این مسئله از نگاه بسیاری از ناظران، دست رژیم صهیونی را برای تداوم حضور نظامی در مناطق اشغالی باز میگذارد.
همزمان برخی بندهای توافق، بازسازی مناطق آسیبدیده و بازگشت آوارگان لبنانی را نیز به شروط امنیتی و ارزیابیهای بعدی منوط کرده است. بر اساس این طرح، روند بازسازی و بازگشت ساکنان تنها پس از تأیید شرایط مورد نظر طرفهای ناظر آغاز خواهد شد؛ موضوعی که میتواند روند عادیسازی زندگی در مناطق جنگزده را با تأخیر مواجه کند.
این توافق در شرایطی مطرح شده که بخش مهمی از جامعه لبنان و جریانهای مقاومت بر ضرورت خروج کامل و بیقید و شرط اشغالگران از خاک این کشور تأکید دارند. منتقدان معتقدند هرگونه توافقی که زمان مشخصی برای پایان اشغالگری تعیین نکند، ممکن است به تثبیت واقعیتهای میدانی مورد نظر رژیم صهیونی منجر شود و حاکمیت ملی لبنان را با چالشهای تازهای روبهرو سازد.
▼ خبر ویژه
تلاش رژیم صهیونی برای تصاحب منابع انرژی مصر
شرکت صهیونیست «ریشیو پترولیوم» با ارائه پیشنهاد ۱۲۴ میلیون پوندی برای خرید شرکت انگلیسی «فاروس انرژی» در بورس لندن، تلاش تازهای را برای ورود مستقیم به صنعت نفت مصر آغاز کرده است. فاروس انرژی که از سال ۲۰۱۹ در مصر فعالیت میکند، امتیاز استخراج نفت در مناطق فیوم و شمال بنیسویف را در اختیار دارد و همین موضوع حساسیتهای گستردهای را در محافل سیاسی و اقتصادی مصر برانگیخته است. این معامله که ارزشی معادل ۱۶۴ میلیون دلار دارد، در صورت نهایی شدن میتواند دسترسی شرکت صهیونیست به درآمدهای نفتی مصر را فراهم کند. با این حال، یک مقام ارشد وزارت نفت مصر تأکید کرده است که موفقیت معامله در بورس لندن به معنای انتقال خودکار امتیازات نفتی نیست و دولت مصر اختیار کامل برای تأیید یا رد خریدار نهایی را در اختیار دارد. در همین حال، احمد تهامی، استاد اقتصاد مصر، نسبت به پیامدهای این اقدام هشدار داده و گفته است:«این معامله به معنای نفوذ مستقیم اسرائیل به صنعت نفت مصر است و نباید اجازه داد سرمایهگذاری خارجی به دروازهای برای ورود رژیم صهیونیستی تبدیل شود.» کارشناسان معتقدند رژیم صهیونی با توجه به نیازهای بلندمدت انرژی خود، به دنبال تثبیت حضور در منابع انرژی منطقه است. همزمان برخی ناظران مصری با اشاره به تجربه قرارداد گازی سال ۲۰۱۸، خواستار هوشیاری بیشتر قاهره در برابر هرگونه واگذاری امتیازات راهبردی به شرکتهای مرتبط با رژیم صهیونی شدهاند.
▼ اخبار
ناتو باید به زبالهدان تاریخ برود
محمد علی آکبولوت، تحلیلگر سرشناس ترکیهای، در یادداشتی با انتقاد شدید از برگزاری اجلاس سران ناتو در آنکارا، این سازمان را «عامل اصلی ناامنی و بیثباتی در ترکیه و سراسر منطقه» دانست و نوشت:«ناتو از زمان تأسیس خود با شدیدترین انتقادات روبرو بوده و مسئول خونریزی مسلمانان در بسیاری از مناطق، به ویژه در سرزمینهای اسلامی و مسئول اشغال و تجزیه سرزمینهای اسلامی است.» آکبولوت با اشاره به حضور دونالد ترامپ در این اجلاس، او را «قاتل خونخوار کودکان» و «پدوفیلی با دستان خونین» توصیف کرد و افزود: «ناتو، که شدیدترین آشفتگی خود را از زمان تأسیس تجربه میکند، در دورهای که میتوان آن را دوره فروپاشی ناتو نامید، در خاک ترکیه میزبانی خواهد شد.» وی با اشاره به نقش ناتو در کودتاهای نظامی ترکیه از سال ۱۹۶۰ تا کودتای نافرجام ۲۰۱۶ تصریح کرد:«ناتو پشت کودتاهای نظامی در ترکیه بوده است. مقامات و افراد بسیار زیادی تأکید کردهاند که ناتو نیروی پشتیبانی بلای تروریسم است که ترکیه سالهای طولانی گرفتار شرارت آن شده است.» این تحلیلگر ترکیهای با اشاره به جنایات ناتو در اوکراین، فلسطین، عراق، افغانستان، لیبی و سوریه، خواستار پایان یافتن این سازمان شد و نوشت:«امیدواریم شاهد جهانی بدون ناتو، صهیونیسم و امپریالیسم باشیم.»
روایت جدید از فریب اطلاعاتی ترامپ توسط تلآویو
تاکر کارلسون، مجری سرشناس آمریکایی و تحلیلگر جریان محافظهکار، بار دیگر از تصمیم دولت دونالد ترامپ برای ورود به جنگ علیه ایران انتقاد کرد و مدعی شد که رژیم صهیونی با ارائه اطلاعات نادرست درباره برنامه هستهای ایران، رئیسجمهور آمریکا را فریب داده است. کارلسون تأکید کرد:«هیچ نهاد اطلاعاتی آمریکا نگفته بود ایران در آستانه ساخت سلاح هستهای قرار دارد؛ این ادعا از سوی اسرائیل مطرح شد و آنها به ترامپ دروغ گفتند.» وی افزود که پیش از آغاز جنگ نیز این موضوع را به ترامپ گوشزد کرده بود. این مجری آمریکایی با انتقاد از اتکای واشنگتن به ارزیابیهای اطلاعاتی تلآویو گفت:«چرا آمریکا باید دوباره به اطلاعات اسرائیل اعتماد کند، وقتی همین اطلاعات نادرست ما را وارد جنگی کرد که به کشته شدن آمریکاییها و افزایش قیمت بنزین منجر شد؟» اظهارات کارلسون در حالی مطرح میشود که برخی رسانههای آمریکایی پیشتر گزارش داده بودند موساد پیش از آغاز جنگ، ارزیابیهایی در اختیار دولت ترامپ قرار داده بود که از احتمال فروپاشی سریع ساختار حاکمیتی ایران در صورت آغاز درگیری خبر میداد. همچنین ترامپ پس از شروع جنگ در چندین مصاحبه اذعان کرده بود که برخی پیامدهای درگیری از جمله بسته شدن تنگه هرمز و تبعات اقتصادی آن را پیشبینی نکرده بود.
شمشیر دفاعی ایران هرگز در غلاف نیست
محمدجواد لاریجانی، کارشناس مسائل بینالملل، با تشریح دستاوردهای جنگ اخیر، تثبیت حاکمیت جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز را یکی از مهمترین نتایج این نبرد دانست و تأکید کرد که این آبراه راهبردی از نظر نظامی، امنیتی، سیاسی و اقتصادی جایگاهی ویژه دارد و نباید در هیچ مذاکره یا توافقی درباره آن امتیازی داده شود. وی با اشاره به برخی مواضع مطرحشده درباره مدیریت تنگه هرمز گفت:«غرب هیچگاه به قواعد بینالمللی در قبال ایران پایبند نبوده و استناد به این قواعد درباره تنگه هرمز فاقد مبناست.» لاریجانی همچنین اقدام اخیر سپاه پاسداران در این حوزه را نشانهای از حاکمیت و مدیریت جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز دانست. وی در بخش دیگری از سخنان خود، «رسمیت یافتن مقاومت اسلامی» را از دیگر دستاوردهای مهم جنگ برشمرد و اظهار داشت:«امروز برای بسیاری روشن شده که دفاع از غزه و لبنان در حقیقت دفاع از امنیت و منافع ایران است.» این کارشناس مسائل بینالملل با تأکید بر ضرورت افزایش تابآوری کشور، خواستار حرکت به سمت اقتصاد جنگی، کنترل تورم، تأمین کالاهای اساسی و تقویت انسجام ملی شد و افزود:«اقتصاد جنگی به دشمن این پیام را میدهد که جمهوری اسلامی برای یک نبرد طولانیمدت آمادگی کامل دارد.» لاریجانی در پایان با تأکید بر تقویت توان دفاعی کشور تصریح کرد:«دشمن باید همواره از این بترسد که جمهوری اسلامی برای دفاع از خود هیچوقت شمشیرش در غلاف نیست.» وی همچنین بر حفظ روابط دوستانه با کشورهای منطقه تأکید کرد اما هشدار داد که ایران هرگز اجازه نخواهد داد از خاک، آسمان یا آبهای کشورهای همسایه علیه منافع و امنیت ملی جمهوری اسلامی استفاده شود.
▼ اخبار کوتاه
◄ روابط عمومی سپاه پاسداران با صدور اطلاعیهای اعلام کرد:«در پاسخ به تجاوز آمریکاییها، نقاط استقرار ارتش تروریستی آمریکا در منطقه مورد اصابت قرار گرفت و در صورت تکرار تجاوز، پاسخ ما گستردهتر از این خواهد بود.» سپاه تأکید کرد:«بر اساس بند ۵ تفاهمنامه اسلامآباد ترتیبات کنترل عبور و مرور در تنگه هرمز با جمهوری اسلامی ایران است؛ لکن آمریکا با تحریک جهات مختلف در صدد تخلف از این تعهد بود که پاسخ لازم داده شد و من بعد چنین خواهد بود.»
سازمان تروریستی سنتکام اعلام کرد که مواضع ذخیرهسازی موشک و پهپاد و همچنین تاسیسات راداری ساحلی ایران را هدف حملات خود قرار داده است. طبق ادعای این سازمان، این اقدام در تلافی حمله پهپادی روز ۲۵ ژوئن ایران به کشتی باری «اور لاولی» (M/V Ever Lovely) با پرچم سنگاپور انجام شد؛ کشتیای که در حال خروج از تنگه هرمز در امتداد سواحل عمان بود.سنتکام مدعی شده این حمله نقض آشکار توافق آتشبس و تهدیدی علیه آزادی کشتیرانی بینالمللی بوده است.
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با هشدار درباره تحرکات رژیم صهیونی گفت:«اگر آمریکا نتواند وظیفه خود را در قبال تعهداتش برای مقابله با اقدامات تحریکآمیز رژیم صهیونیستی ایفا کند، ایران بیتفاوت نخواهد بود.» وی با اشاره به بند اول تفاهمنامه ۱۴ مادهای ایران و آمریکا تصریح کرد:«ما اجازه نخواهیم داد لبنان مورد تعرض قرار گیرد و در صورت لزوم، قطعاً از همان زبانی استفاده خواهیم کرد که رژیم صهیونیستی آن را بفهمد.» بروجردی با تأکید بر قدرت ایران افزود:«ایران امروز در اوج قدرت است و میتوانیم با اقتدار کامل از منافع ملی و امنیت ملی خود دفاع کنیم.»
عباس صوفی، نایب رئیس کمیسیون عمران مجلس، از بازسازی کامل شبکه ریلی کشور پس از جنگ رمضان خبر داد و گفت:«آسیبهای ناشی از حملات دشمن به شبکه ریلی کشور در جریان جنگ رمضان برطرف شده و هیچ مشکلی از این حیث وجود ندارد.» وی افزود:«آن بخش از زیرساختهای حمل و نقل کشور که در جنگ آسیب دیدهاند، با توجه به اهمیت و اضطرار آنها، مشکلاتشان رفع و بازسازی شدهاند.» صوفی تصریح کرد تنها بخشهایی از زیرساختها که آسیب جدی دیده و در کوتاهمدت امکان بازسازی کامل نداشتهاند، هنوز به طور کامل بازسازی نشدهاند اما کار اجرایی برای اصلاح آنها در حال انجام است. او همچنین از آغاز پرداخت اعتبارات بازسازی واحدهای مسکونی آسیبدیده توسط بنیاد مسکن خبر داد.
همزمان با برخی گزارشها از آمادهباش در پایگاههای آمریکا در بحرین، کویت، قطر و عربستان، مقامات آمریکایی تلاش کردند تجاوز شب گذشته به حوالی شهر سیریک را به معنای عدم آغاز دوباره جنگ معرفی کنند.در این راستا نیویورک تایمز و سی ان ان به نقل از مقامات آمریکایی مدعی شدند که این حملات به معنای از سرگیری عملیات نظامی گسترده و جنگ نیست.شبکه فاکس نیوز نیز به نقل از یک مقام نظامی آمریکا اعلام کرد که حملات نظامی آمریکا به ایران پایان یافته است.